Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл бетте мүсін және мүсін жасау саласындағы терминдер мен жаргон түсіндіріледі. NOTOC
none
This page describe terms and jargon related to sculpture and sculpting. NOTOC
арматура
Арматура – модельденген мүсінді қолдау үшін ішкі қаңқа немесе скелет. Кішкентай мүсіннің әдеттегі арматурасы қалың сымнан жасалады, ол негізгі пішін беру үшін иіліп, бұрылады. Көбінесе арматура аяқталған мүсіннің негізінен бірін-екі немесе бірнеше штырь қалдырылатындай етіп жасалады, бұл оны тұғырға бекітуді жеңілдетуге мүмкіндік береді.
An armature is an internal frame or skeleton which supports a modelled sculpture. A typical armature for a small sculpture is made of heavy gauge wire, bent and twisted to form the basic shape. Often the armature is designed to leave one or more pins protruding from the base of the finished sculpture to facilitate attaching it to the plinth
қоспа
Материалдың пішінділенуі және қабатталып құрастырылуы процесі, көбінесе арматураның үстінде, қажетті бейне жасау үшін қолданылады. Дәстүрлі түрде мүсіндеу үшін саз пайдаланылады, бірақ гипс одан кем қалаулы, бірақ арзан балама болып саналады. Көбінесе қосымша әдіспен жасалған мүсін уақытша болып келеді, ол тас немесе қоладан тұрақты нұсқа жасау үшін пайдаланылады.
Is the process by which material is shaped and built up, frequently on an armature, to create the desired image. Traditionally the material used in modeling clay, but plaster is considered a less desirable but also less expensive substitute. Frequently the sculpture created by the additive method is a temporary one, used to create a more permanent version in stone or bronze.
жинақтау
Ассемблаж – табылған заттардан құрастырылған мүсін. Әдетте, ассемблаж пайдаланылған түпнұсқа заттарды жасырмайды, егер оларды жаңа қырынан көрсетуге тырысады немесе пішіндер жиынтығынан бейнелі мүсін жасайды.
An assemblage is a sculpture constructed from found objects. Typically an assemblage does not disguise the original objects used, rather it either tries to show them in a new light, or forms a figurative sculpture from the collection of shapes.
(Italian) A small terracotta sketch of a sculpture: see maquette.
кесу
Кесу – ең ежелгі мүсіндік техникалардың бірі. Бұл – азайту арқылы жасалатын өңдеу процесі; мүсінші тығыз блоктан бастап, кескіштер мен басқа да құралдарды пайдаланып артық материалды алып тастап, аяқталған бейнені "көрінеуге" жеткізеді. Дәстүрлі кесу материалдарына тас, әсіресе мәрмәр, және ұсақ ұйымды ағаштар жатады.
Carving is one of the oldest sculptural techniques. It is a subtractive process; starting with a solid block, the sculptor removes material using chisels and other tools to 'reveal' the finished form. Traditional carving materials include stone, especially marble, and fine grained woods.
құю
Құю – мүсіннің бір немесе бірнеше көшірмесін жасау тәсілі. Әдетте, бастапқы мүсін қалыпты жаймен жасалады және құрғағанда қатты болатын қалыптау материалымен жабылады. Кейін қалыпты бөліп, бастапқы мүсінді шығарып алады. Қалып қайта жиналғаннан кейін, ең қарапайым түрінде құю материалы бос кеңістікке құйылады және бекітілуіне қалдырылады. Дәстүрлі түрде, балқытылған қола құю материалы ретінде қолданылады, бірақ қазіргі кезде шайыр сияқты басқа да материалдар да қолданылады. Құйма мүсін салқындағаннан немесе қатайғаннан кейін, оны шығару үшін қалып тағы да бөлінеді және келесі көшірмені құюға дайын болады. Егер балқытылған қола қолданылса, дайын туынды қуыс болуы үшін, жоғалған балауыз немесе осыған ұқсас тәсіл қолданылуы жиі. Содан кейін құйма мүсінге қалып іздері мен басқа да ақауларды жою үшін қосымша жұмыстар жасалуы мүмкін. Мүсінші туындыны аяқтау үшін патина жағуы мүмкін.
Casting is a method of producing one or more copies of a sculpture. Typically, the original sculpture is modeled as usual and covered with a molding material that sets hard when dry. The mold is then separated to release the original sculpture. Once the mold is reassembled, at its most simple the casting material is poured into the void and left to set. Traditionally, molten bronze is used as the casting material, but modern alternatives include resin. When the cast sculpture has cooled or cured, the mold is again separated to release it and reassembled ready to cast the next copy. When molten bronze is used, it is more typical to use a lost wax or similar process so that the finished piece is hollow rather than solid. The cast sculpture may then require some finishing work to remove mold lines and other imperfections. The sculptor may also wish to patinate the work to produce the final piece
Цемент қоры
Ciment Fondu – Kerneos (бұрынғы Lafarge Aluminates) компаниясының өнеркәсіптік қолдану үшін жасаған, бірақ мүсіншілер арасында кеңінен таралған өнім. Бұл кальций алюминат цементінің бір түрі, ол қалыптар жасауға немесе сыртқы жұмыстарды жүргізуге қолданылады. Әдетте Ciment Fondu шыны талшығымен күшейтілген композиттік материал ретінде қолданылады, қалып бірнеше қабаттап салынады. Ол тез бекіп, 24 сағат ішінде толық күшіне жетеді.
Ciment Fondu is a proprietary product made by Kerneos (previously Lafarge Aluminates) for industrial use but widely adopted by sculptors. It is a type of calcium aluminate cement used for constructing moulds or outdoor works. Typically Ciment Fondu needs to be used as a composite material reinforced with fibre glass, building up the mould in series of layers. Fast setting, it achieves its full strength in 24 hours.
салқын құйылған қола
Қазіргі заманғы мүсін құю әдісі, онда құю материалы ұнтақталған қола қосылған шайыр болып табылады. Аяқталған мүсіннің беті дәстүрлі қоладан құйылған мүсінге өте ұқсас, бірақ одан әлдеқайда жеңіл болады.
A modern method of casting sculptures in which the casting material is a resin mixed with powdered bronze. The finished sculpture has a surface which looks very similar to a traditionally cast bronze although it tends to be much lighter.
тікелей ою
Сонымен қатар "taille directe" деп те аталады. Бұл мүсіндеудің жоспарланбаған тәсілі, онда мүсінші дайын мүсінді аралық модельдер немесе макеттерді пайдаланбастан тікелей кесіп шығарады. Мүсінші көбінесе есте сақтау арқылы жұмыс істейді, алайда Корнелия Ван Аукен Чапин сияқты кейбіреулері алдына модель қойып жұмыс жасайды. Бұл тәсіл 20-ғасырдың басында кеңінен танымал болды және белгілі бір жағынан алғашқы өнерде қолданылған тікелей тәсілге қайта оралу ретінде қарастырылды.
Also referred to as taille directe. A less planned approach to carving in which the sculptor carves the finished sculpture without using intermediate models or maquettes. The sculptor typically works from memory, though some such as Cornelia Van Auken Chapin would carve with a model in front of them. The practice gained prominence in the early 20th century and, in some respects, was seen as a return to the direct approach used in primitive art.
Гидрокаль
Гидрокал – негізінен Париж гипсінен және аздаған Портленд цементінен тұратын АҚШ-та шығарылатын өнім. Гидрокал, оған ұқсас Гидростон, Ультракал, Дюракал және басқа формулалар мүсіндерді, өнер туындыларын және қалыптарды құю үшін қолданылады. Бұл өнімдер қара гипстен әлдеқайда берік және мықтырақ, бірақ жаңбырда тез бұзылатындықтан, тек ішкі пайдалануға арналған.
Hydrocal is a US Gypsum product composed mainly of plaster of Paris and a small amount of Portland cement. Hydrocal, like its similar formulas Hydrostone, Ultracal, Duracal and others are all used for casting sculptures and other art objects as well as molds. Considerably harder and stronger than straight plaster of Paris, these products are for indoor use only as they rapidly degrade in the rain.
тікелей емес
Жайлап кесу – бұрыннан дайындалған үш өлшемді модельдерді пайдалануды қамтиды. Бұл әдетте кәсіби шеберге тапсырылады, ол нүктелеу машинасының көмегімен модельді тасқа көшіреді. XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап және XX ғасырдың басына дейін барлық тас мүсіндер дерлік тікелей емес кесу әдісімен жасалған.
Indirect carving "involves the use of previously prepared three dimensional models . . usually assigned to a professional carver who, with the assistance of a pointing machine, proceeds to duplicate the model in stone. During the latter half of the nineteenth century and extending into the first part of the twentieth virtually all stone sculpture was produced by the indirect method of carving."
кинетикалық мүсін
Кинетикалық мүсін – қозғалатын мүсін. Бұл қозғалыс көрерменмен өзара әрекеттесу арқылы немесе моторлар немесе ауа ағындары сияқты автоматты түрде қоздырылуы мүмкін, мысалы, мобильдегідей.
Kinetic sculpture is sculpture which is designed to move. The movement can be driven by interaction with the viewer, or automatically using motors or air currents, as in the case of a mobile.
модельдеу
Макет – аяқталған мүсіннің кішірейтілген үлгісі. Ол толық көлемді мүсінді жасауға кеткен шығын мен еңбектің орнына пішіндер мен идеяларды көруге және сынауға мүмкіндік береді. Суретшінің эскизі немесе сызбасы сияқты, макет мүсінші үшін алғашқы жоба болып табылады. Тапсырыс бойынша жасалған мүсіндер, әсіресе ескеретін монументалды қоғамдық мүсіндер үшін, макет клиентке аяқталған жұмыстың жоспарланған орынға қалай орналасатынын көрсету үшін пайдаланылуы мүмкін.
A maquette is a small scale model for a finished sculpture. It is used to visualize and test shapes and ideas without incurring the cost and effort of producing a full scale sculpture. It is the analogue of the painter's cartoon or sketch. For commissioned sculptures, especially monumental public sculptures, a maquette may be used to show the client how the finished work will fit in the proposed site.
модельдеу
Модельдеу – мүсін жасаудың ең көп таралған техникаларының бірі. Бұл қосымша процесс, онда материал бірте-бірте жиналып, дайын мүсін жасалады. Қашап жасаудан айырмашылығы, мүсінші материалды алып тастау немесе қайта пішіндіру арқылы қателерді түзету мүмкіндігіне ие. Модельдеуге жұмсақ немесе пластикалық материал қажет, ол кейіннен қаттыру үшін бекітіледі немесе күйдіріледі. Модельдеуге жиі қолданылатын материалдар: саз, балауыз, гипс және қағаз-маше. Көбінесе модельдеу материалының беріктігі шектеулі болады және оған арматураның қолдауы қажет.
Modeling is one of the most common techniques for sculpting. It is an additive process in which material is steadily built up to produce the finished figure. Unlike carving, the sculptor often also has the option of correcting mistakes by removing or reshaping the material. Modeling requires a malleable or plastic material which is later cured or fired to set it hard. Typical modeling materials include clay, wax, plaster, and papier mâché. Frequently the modeling material has limited structural strength and will need the support of an armature.
қапшық
Қалып – мүсіннің кері бейнесі, ол мүсіннің көшірмелерін жасау үшін қолданылады. Қалыпты құруға қолданылатын материал бастапқы мүсіннің беткі детальдарын дәл көшіруі керек, сонымен қатар құю кезінде пішінін сақтауға жеткілікті мықты және көп рет құюдан кейін де детальдарды сақтай алатындай икемді болуы тиіс. Көбінесе қолданылатын қалып материалдарына резеңке, әсіресе латекс резеңкесі, гипс және цемент-фонд сияқты композиттер жатады.
A mould is a reversed impression of a sculpture which is used to cast replica sculptures. The material used to construct the mould needs to accurately reproduce the surface detail of the original sculpture, while also being strong enough to keep its shape during casting and resilient enough to retain detail after multiple castings. Typical moulding materials include rubber, especially latex rubber, plaster and composites such as ciment fondu.
пластлен
Пластилин – мүсіндер жасауға қолданылатын майға негізделген қамыр. Оның суға негізделген қамырдан басты артықшылығы – ол қысқармайды, жарылмайды және кеуіп қалмайды, сонымен қатар оны ұзақ уақыт бойы жұмысқа қолдануға болады.
Plasticene is an oil based clay used for modelling sculptures; its chief advantages over water clay is it does not shrink, crack or dry out and can be worked on over a long period of time.
гипспен құйылған
Гипстен жасалған қалып – мүсіннің гипспен құйылған көшірмесі. Гипстен жасалған қалып түпнұсқа мүсіннің егжей-тегжейін дәл бейнелей алады, бірақ көбінесе одан әлдеқайда аз беріктікке ие. Ол жиі құю процесінің кезеңі ретінде қолданылады.
A plaster cast is a copy of a sculpture, which is cast in plaster. A plaster cast can accurately reproduce the details of the original sculpture, but is usually much less durable. It is often used as a stage in the casting process.
бағыттау машинасы
Нысанды өлшеу машинасы модель немесе макеттен өлшеу нүктелерін тасқа немесе ағашқа дәл көшіруге арналған, соның арқасында нақты көшірме жасауға болады. Бұл әдіс тікелей емес қашау әдісі деп аталады.
A pointing machine is used to accurately transfer measuring points from a model or maquette into stone or wood, in order to carve an accurate copy. This is called the indirect method of carving.
қаталдандыру
Жұмыстың негізгі пішіндерін, ешқандай бөлшектер жасамас бұрын қалыптастыру процесі.
The process of carving out the basic shapes of a work before any detail is created.
құм құю
Темірді құю үшін жиі қолданылатын құю әдісі, онда қалып тығыздалған құмнан жасалады. Өзінің сипаты бойынша, қалыпты бір рет қана қолдануға болады және әр құю үшін қайта жасау қажет.
A method of casting typically used for casting iron, in which the mould is constructed from compacted sand. By its nature, the mould can only be used once and needs to be reformed for each casting
материалдарға адалдық
Тікелей қашап жасау процесі немесе әдісі, онда мүсінші бейнеленген нысанға қарағанда, қашалатын блоктың ерекшеліктеріне көбірек назар береді. Блокты қашау кезінде ашылған түс өзгерістері мен кемшіліктер аяқталған мүсінде ерекшелік ретінде пайдаланылады. Мүсінші қашау барысында қандай кемшіліктер көрінетінін алдын ала білмейтіндіктен, икемді және еркін тәсіл қажет.
A process or mode in direct carving in which the sculptor responds to the nature of the block being carved as much as the subject. Changes in colouration and imperfections revealed while carving the block are incorporated as features in the finished sculpture. Since the sculptor doesn't know in advance what imperfections will be revealed during the course of carving, a more flexible and fluid approach is required.