Кіріспе
Ирландиялық халық әншісі, ән жазушы және гитарист Кристофер Эндрю "Христи" Мур (7 мамыр 1945 жылы туған) – ирландиялық халық әншісі, ән жазушы және гитарист. Жеке әртіс ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізгеннен бөлек, ол "Planxty" және "Moving Hearts" топтарының негізін қалаушыларының бірі. Оның тұңғыш альбомы "Paddy on the Road" 1969 жылы Доминик Беханмен бірге жазылған. 2007 жылы ол RTÉ-нің "Жыл адамы" сыйлығында Ирландияның қазіргі замандағы ең ұлы музыканты деп танылды.
Christopher Andrew "Christy" Moore (born 7 May 1945) is an Irish folk singer, songwriter and guitarist. In addition to his significant success as a solo artist, he is one of the founding members of the bands Planxty and Moving Hearts. His first album, Paddy on the Road was recorded with Dominic Behan in 1969. In 2007, he was named as Ireland's greatest living musician in RTÉ's People of the Year Awards.
Ерте өмір
Мур Ирландияның Килдэр графтығындағы Ньюбридж қаласында дүниеге келді және Ньюбридж колледжінде білім алды. Оның анасы Нэнси Мур Fine Gael партиясынан сайлауға түскен кандидат болды. Бұрын банк қызметкері болған ол өзін дәстүрлі музыка арқылы жеткізгісі келді. 1966 жылы он екі аптаға созылған банк ереуілі кезінде, көптеген ереуілшілер сияқты, ол Англияға кетті, бірақ ереуіл біткен соң қайтып оралмады. "Англияда керемет уақыт өткіздім, ешқандай банк менеджері менің үстімнен бақылау жасаған жоқ", - деді ол. Кез келген жұмыс істеп, ол фолк-клубтар мен ирланд музыкасы ойналатын пабтарға барып, Сеймус Эннис, Маргарет Барри, Люк Келли, Мартин Бёрнс және тағы да көптеген дәстүрлі музыканттармен танысты. 1967 жылы Дублиннен Англияның солтүстігіне көшкен, Мур бұрыннан таныс The Grehan Sisters әншілер триосы, оған концерттерінде мүмкіндік беріп, байланыстар арқылы танымал болуына көмектесті.
Музыкалық мансап
1973 жылы оның алғашқы маңызды альбомы "Prosperous" жарық көрді, ол көп ұзамай Planxty тобын құраған төрт музыкантты біріктірді: Лиам О'Флинн, Энди Ирвин және Донал Лунни. Бір кезде олар өздерін "CLAD" деп атады, бұл олардың есімдерінің бас әріптерінен құралған аббревиатура, бірақ жақын арада Planxty деп шешім қабылдады. 2011 жылдың желтоқсанында Мур "Folk Tale" альбомын шығарды. Оның келесі альбомы "Where I Come From" 2013 жылдың қарашасында жарық көрді және "Артурдың күні" атты жаңа наразылық әнін қамтиды. Альбом Ирландиялық альбомдар тізімінде үшінші орынға көтерілді. "On the road" альбомы 2017 жылдың қарашасында, ал оның соңғы альбомы "Magic Nights" 2019 жылдың қарашасында шықты.
Саяси және әлеуметтік түсініктеме
Мур ең көп танымал болғаны – саяси және әлеуметтік пікірлерімен, олар солшыл, ирланд республикалық көзқарасты көрсетеді. Оның анасы Fine Gael округтік кеңесшісі және Кильдарда парламенттік үміткер болғанмен, ол осы көзқарасты сақтайды. 1978 жылы ол «H Block» және «The Spirit of Freedom» альбомдарымен республикалық H Block наразылықтарын қолдады, олардың біріншісін полиция шабуылдады. Ол сондай-ақ аштық жариялаған Бобби Сэндстің әндерін жазды, оның ішінде Гордон Лайтфуттың «Эдмунд Фицджеральдтың қазасы» әніне негізделген «Дерридегі үйге оралу» әні бар. 1987 жылы Эннискилленде болған жарылыс салдарынан ол ИРА-ның әскери әрекеттерін қолдауын тоқтатты. Оның мансабында орындаған саяси әндердің қатарында Мик Хэнлидің республикалық тұтқындардың наразылығы туралы «On the Blanket», Франкоға қарсы Испания азамат соғысындағы ирланд жауынгерлері туралы «Viva la Quinta Brigada» және Дерридегі қанды жексенбіге арналған «Minds Locked Shut» әндері бар. Мур солшыл идеологияны қолдайтын көптеген мәселелерді қолдады, Сальвадордан бастап 1990 жылғы президенттік сайлаудағы Мэри Робинсонға дейін. 2005 жылы Гластонбери фестивалінде ол палестиналық белсенді Рейчел Кори туралы ән айтты. Ол Ирландиядағы ядролық қаруға қарсы қозғалысты қолдады, осы мақсатта Карнсор Пойнтта көптеген концерттер мен фестивальдерде өнер көрсетті.
Тыйым салынған ән
"They Never Came Home" - 1981 жылы 48 адамның қаза болуына себеп болған Stardust өрті туралы ән. Ән "Ordinary Man" альбомында жазылған және 1985 жылы синглдің B жағында шығарылған. Ән Мурды сотқа шақыруға себеп болды, себебі әндегі мәлімдемелер ағымдағы сот ісіне, өтемақыны анықтауға қатысты зиян келтіруі мүмкін еді. Мысалы, әнде "жүздеген балалар жарақаттанып, мүгедек болды, себебі өрт шығу есіктері тізбекпен жабылып қойылған" делінген. Тәлімдік сот судьясы Мерфи "Ordinary Man" альбомын дүкендерден алып қоюға бұйрық берді және сот шығындары Мурға жүктелді. "Another Song Is Born" альбомының қайта шығарылуы үшін жазылған. "They Never Came Home" кейіннен оның жинағында және "Where I Come From" альбомында пайда болды. 2024 жылы Stardust трибуналындағы қазылар алқасы бір шығу есігі өрт кезінде жабылып, сыртынан тұраққа қойылған фургонмен тосылғандығын анықтады, тағы бір есік ашық болған, бірақ үрейлену бағанасына тізбек байланған, бұл ішіндегілерге есік жабық сияқты әсер қалдырды, тағы бір есік портативті сахнамен ішінара тосылған, ал бір есік жабылып, бірақ өрт дабылы естілгеннен кейін күзетші оны ашып, есікті кірпешпен тіреп қойған. Бұл кірпеш орнынан жылжып, есіктер жабылып, оларды іштен ашуға тура келді.
Музыкалық стиль
Оның жеке стиліне гитара мен бодрандағы қарқынды ырғақтармен қатар, баяу балладалар да кіреді.
Отбасы
Мурдың інісі Барри, сахналық аты Лука Блум, ол да әнші-күйші. Оның шөбересі Конор Бёрн да дәстүрлі флейта мен қалайы сыбызғыда ойнайды, ал Кристи оның "Жел бишісі" альбомында естіледі.
2004 жылғы қамауға алу оқиғасы
2004 жылдың қазанында Мур Уэльстің Холихед портында арнайы бөлім қызметкерлерімен тоқтатылып, ұсталды, кеңсеге алып барылып, әндерінің мәтіндері туралы сұраққа тартылды. Келесі күні ол мәлімдеме жасады: "Мен және менің жүргізушім өткен дүйсенбіде Холихедте тоқтатылып, 2002 жылғы Терроризмді алдын алу заңы бойынша екі сағаттай ұсталдық. Бізді екеумізді екі бөлек тергеу бөлмесіне алып кетті. Мен бұл жағдайдың бәрін қорқынышты деп таптым. Мені портфелімнің ішіндегі заттар туралы сұрады". Бастапқы хабарламалардың керісінше, әншінің музыкалық аспаптармен толы фургоны тексерілген жоқ. "Менен әндерімнің мәтіндері, отбасы мүшелерім, балаларым және үйім туралы көп жеке сұрақтар қойылды. Мені неге ұстап, осылай тергеп жатқаны туралы ешқандай түсіндірме берілмеді", - деп қосты ол. Ирландиялықтардың Ұлыбританияға келе жатқанда осылай қанауға ұшырауы өте "қасіретті" екенін айтты. "Мен бұл мәселені жария етуден аулақ болуды жоспарлаған едім. Бірақ бұл жаңалыққа айналғанын естіген соң, өз тарапымнан жағдайды түсіндіру қажет деп ойладым. Бұл оқиғаның бәрін қорқынышты деп таптым".
Ирландия поэзиясының пингвин кітабы
2010 жылы Кристи Мурдың өзі жазған "Lisdoonvarna" әні "The Penguin Book of Irish Poetry" кітабына енді.
Видео
Кристи (1995) 54 мин – Кристи өмірі мен карьерасы туралы толғанады.
DVD дискілері
Christy Moore Uncovered (2001) 104 мин – Джимми МакКарти, Уоли Пейдж, Шейн МакГоуэн, Синеад О’Коннор және Джон Спилленмен жасалған ынтымақтастықтарды көрсетеді. Live 2004 (Planxty DVD) – 20 жылдық үзілістен кейін өте танымал және ықпалды топтың қайта құрылуы. Christy Moore Live in Dublin 2006 (2006) 143 минут – Тіріде орындалған жеке концертті CD форматынан басқа форматта жазып, шығарудың алғашқы реті. 2005 жылдың желтоқсаны мен 2006 жылдың қаңтарында 4 түндік түсірілім. Кристи Мурдың Come All You Dreamers – Barrowland-те тірі орындалуы (2009) – Деклан Синнотт қатысқан Глазго қаласындағы Барроулендте түсірілген.