Кіріспе

Алабама штатының округі, АҚШ-тың Алабама штатының орталық бөлігінде орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 38 462 адамды құрайды. Округ орталығы – Сельма қаласы. Округ атауы 1814-1816 жылдар аралығында АҚШ Қаржы министрі қызметін атқарған Александр Дж. Далластың құрметіне берілген. Даллас округі Сельма, АЛ микрополитендік статистикалық аймағының құрамына кіреді.

Тарих

Даллас округі 1818 жылдың 9 ақпанында Алабама территориялық заң шығарушы органы Монтгомери округінен бөлініп құрылды. Бұл 1814 жылдың 9 тамызындағы Крик тайпасының АҚШ үкіметіне жерлерін беруінің бір бөлігі болды. Криктер Оңтүстік-Шығыстағы Бес өркениетті тайпаның бірі ретінде танымал болды. Округ АҚШ Қаржы министрі Александр Далластың және Пенсильвания штатының құрметіне аталған. Даллас округі штаттың батыс-орталық бөлігінде орналасқан, ол "Қара белдеу" деп белгілі аймаққа жатады. Атауының себебі – оның құнарлы топырағы, аймақ көбінесе мақта плантациялары үшін дамытылды, онда соғысқа дейінгі кезеңде көптеген африкалық американдықтар құл ретінде жұмыс істеді. Азамат соғысынан кейін, азаттыққа шыққаннан кейін, көптеген африкалық американдықтар осы аймақта қалып, жалға берілетін шаруалар мен бөліскен шаруалар ретінде жұмыс істеді. Округ соғысқа дейін қара нәсілділердің көптігімен ерекшеленді. 1860 жылға қарай Даллас округі штаттағы кез келген округтен көбірек мақта өндірді, бұл үшін көптеген жұмысшылар қажет болды, олардың көпшілігі құлдар еді. Даллас округіндегі құл иелерінің әрқайсысы орташа есеппен он жеті құл жұмысшысына ие болды (мысалы, Монтгомери округінде он құлға қарағанда); құл иелері округтің ақ халқының шамамен 16 пайызын құрады, бірақ егер олардың отбасыларын ескерсек, округ халқының кемінде үштен бірі құл иеленуші отбасымен байланысты болды, десе тарихшы Алстон Фиттс жазады. Белгілі жергілікті құл иелерінің қатарында Сельма қаласына жақын Богу Читтода үлкен плантация иесі және Сельма банкінің негізін қалаушы Вашингтон Смит болды. Азаттыққа шыққаннан кейін де ол округтегі афроамерикандықтарға зор ықпал етуін жалғастырды. Соғысқа дейін Смит Батыс Африкадан Редоши есімді қызды сатып алады, ол 1860 жылы құлдарды заңсыз тасымалдау кезінде әкелінген. Ол оны Салли Смит деп атады. Ол Бениннен шыққан, 12 жасында ұрланған және құл саудасы тоқтатылғаннан кейін 50 жылдан астам уақыт өткен соң Клотильда кемесімен Мобилге, Алабама штатына жеткізілген көптеген африкалық тұтқындардың бірі еді. Округ арқылы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай ағатын Алабама өзені өтеді. Ол Перри, Чилтон, Аутауга, Лоундс, Уилкокс және Маренго округтерімен шектеседі. Бастапқыда Даллас округінің орталығы Кахаба болды, ол қысқа мерзімге штат астанасы ретінде де қызмет еткен. 1865 жылы округ орталығы Сельмаға (Алабама штаты) көшірілді, себебі халықтың орталығы сол жаққа жылды. Басқа қалалар мен елді мекендер, әлі де негізінен ауылдық округте, Марион-Джанкшн, Сардис, Оррвилл, Вали-Гранде және Минтерді қамтиды.

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

20-ғасырдың басында мақта өндірісі оңтүстік аймақтағы мақта алқаптарына шапқан мақта құртын (boll weevil) жұқтыру салдарынан қиындыққа тап болды. 20-ғасырдың басында штат заң шығарушы органы жаңа штат конституциясының ережелері арқылы, сайлау үшін сайлау салығын төлеу және сауаттылықты тексеруді талап ету арқылы көптеген афроамерикандықтар мен кедей ақтардың сайлау құқығын шектеді. Бұл шаралар сотқа шағымдануларға төтеп берді және афроамерикандықтар саяси жүйеден мүлдем шеттетілді. 1877 жылдан 1950 жылға дейінгі кезең (әсіресе 1890-1930 жылдар аралығында) Оңтүстікте линчелеулердің ең жоғары деңгейіне жетті, өйткені ақтар ақ үстемдігі мен Джим Кроу заңдарын орнатуға тырысты. «Америкадагы линчелеулер» кітабының үшінші басылымына сәйкес, Даллас округінде осы кезеңде 19 линчелеу оқиғасы тіркелді, бұл штаттың басқа округтерінен кейін екінші орында тұрды. Линчтер күдіктілерді қылмыс жасады деп айыптаған, сондай-ақ ақтарды ренжітетін мінез-құлықтары үшін және еңбек ұйымдастыруға қатысқандары үшін өлтірді. Көптеген ауылдық округтің халқы 1960 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Кейіннен жастар жұмыс іздеу үшін басқа жерлерге кетіп жатыр. Округ экономикалық дамудың жаңа бағыттарын іздестіруде. 1963 жылдан 1965 жылға дейін Сельма және Даллас округі дауыс беру құқығын қалпына келтіру науқанының орталығы болды. Бұл науқанды Даллас округінің сайлаушылар лигасы (DCVL) ұйымдастырды, ал оған Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің (SNCC) белсенділері қосылды. 1964 жылдың соңында олар Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясынан (SCLC) көмек сұрады. SCLC президенті Мартин Лютер Кинг кіші қатысқан бұл науқан 1965 жылдың ақпан және наурыз айларында ұлттық және халықаралық БАҚ назарына ілікті. Олар Сельмадан штаттың астанасы Монтгомериге (Алабама штаты) шеру ұйымдастыруды жоспарлады. Соңғы шеруге дейін демонстрациялар кезінде екі белсенді қаза тапты. 7 наурызда бірнеше жүз бейбіт шеруші Эдмунд Петтус көпірінен өтіп, штаттың астанасы Монтгомериге шеру жасауға ниеттенген кезде штаттық полиция және округтік жасақтар тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшырады. Бұл оқиғалар ұлттық БАҚ-та кеңінен жарияланды. 21 наурызда наразылар шеруді қайта бастады, оларға елдің түкпір-түкпірінен мыңдаған қолдаушылар қосылды және федералдық қорғау алды, Сельмадан Монтгомериге дейінгі шеруді аяқтады. Шеруге тағы да көп адам қосылды, соның салдарынан шамамен 25 000 адам шерудің соңғы күні Монтгомериге кірді. Осы жылдың тамызында Конгресс президент Линдон Джонсон қол қойған 1965 жылғы дауыс беру құқығы туралы заңды қабылдады. Оңтүстіктегі миллиондаған афроамерикандық азаматтар тіркеліп, сайлауға қатысты, саяси жүйеге қайтадан қатысты. 2018 жылдың 5 наурызында Сельма осы шерулерді еске алды. Сонымен қатар, қалада қоғамдық естелік жобасы жүргізілді, 19 ғасырдың соңында және 20 ғасырдың ортасында нәсілдік терроризм актілерінде ақтардың қолынан қаза тапқан 19 афроамерикандықты еске алу үшін жаңа тарихи ескерткіш ашылды. Бұл жұмыс 2015 жылы осындай 4000-қа жуық линчелеу оқиғасын құжаттаған Тең Сот Инициативасымен, сондай-ақ Сауықтыру Сулары Қайтару Орталығындағы Сельма Ақиқат және Келісімнің зорлық-зомбылықсыз орталығы, Сельма: Ақиқат, нәсілдік сауықтыру және трансформация және Қара белдік Қоғамдық Қорымен бірлесіп жасалды.

География

Құрама Штаттардың халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 994 шаршы миль (2,574 км²), оның ішінде 979 шаршы миль (2,536 км²) құрлық, ал 15 шаршы миль (39 км²) (1,5%) су алабын құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 46 365 адам, 17 841 үй шаруашылығы және 12 488 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 20 450 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтегі нәсілдік құрамы: 63,26% қара немесе афроамерикалықтар, 35,58% ақтар, 0,11% американдық индейлер, 0,35% азиялықтар, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 0,14% басқа нәсілдер және 0,55% екі немесе одан да көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 0,63% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. 17 841 үй шаруашылығының 33,50% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 40,40% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 25,40% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 30,00% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,80% жеке адамдардан тұрады, ал 11,60% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,57 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,15 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 28,60% -ы 18 жасқа дейінгілер, 9,40% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,20% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,90% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 13,90% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 35 жас. Әр 100 әйелге 83,50 еркек шақтандырылған. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 77,80 еркек шақтандырылған. Округтегі үй шаруашылығының орташа табысы 23 370 доллар, ал отбасының орташа табысы 29 906 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 31 568 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 683 доллар. Округтегі жан басына шаққандағы орташа табыс 13 638 доллар. Отбасылардың 27,20% және халықтың 31,10% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 40,70% және 65 жастан асқандардың 27,60% кедейлікте өмір сүреді.

Білім

Сельма қаласының шегінен тыс жерлердегі аудандар Даллас округі мектептерімен, ал Сельма қаласының ішіндегі аудандар Сельма қалалық мектептерімен қамтамасыз етіледі.

Атақты тұрғындар

Кеннет Д. МакКеллар, Теннесси штатынан американдық саясатшы.

Белгілі тұрғындар

Редоши – Батыс Африканың Бениннен шыққан әйел, ұрланып, Даллас округіндегі құл иесіне сатылған.