Кіріспе
XVI ғасырдағы португал ақыны Луис Ваз де Камоэнс (Luís Vaz de Camões; немесе 1525 – 10 маусым 1580), кейде ағылшын тілінде Camoens немесе Camoëns деп жазылады, Португалияның және португал тілінің ең ұлы ақыны саналады. Оның өлең өнерінің шеберлігі Шекспир, Мильтон, Вондель, Гомер, Вергилий және Дантеге теңестірілген. Ол көптеген лирикалық өлеңдер мен драмалық шығармалар жазған, бірақ ең әйгілісі – "Лузиадалар" атты эпикалық поэмасы. Оның "Луис де Камоэнстің Парнасы" атты өлеңдер жинағы оның өмірінде жоғалып кеткен. "Лузиадалар" туындысының ықпалы соншалықты зор, португал тілі кейде "Камоэнстің тілі" деп аталады. Оның қайтыс болған күні, 10 маусым, Португалияның ұлттық мерекесі болып табылады.
Luís Vaz de Camões (luˈiʒ ˈvaʒ ðɨ kaˈmõjʃ; or 1525 – 10 June 1580), sometimes rendered in English as Camoens or Camoëns ('/k//æ//m//oʊ//ə//n//z/ KAMohənz), is considered Portugal's and the Portuguese language's greatest poet. His mastery of verse has been compared to that of Shakespeare, Milton, Vondel, Homer, Virgil and Dante. He wrote a considerable amount of lyrical poetry and drama but is best remembered for his epic work Os Lusíadas (The Lusiads). His collection of poetry The Parnasum of Luís de Camões was lost during his life. The influence of his masterpiece Os Lusíadas is so profound that Portuguese is sometimes called the "language of Camões". The day of his death, 10 June OS, is Portugal's national day.
Туған жері мен жастық шағы
Луис де Камоэстың өмірбаянына қатысты көптеген мәліметтер күмән тудырады және, мүмкін, оның туралы таралғандардың көбісі белгілі тұлғаға қатысты қалыптасқан әдеттегі фольклордан басқа ештеңе емес. Оның траекториясын көрсететін бірнеше дата ғана құжатталған. Камоэстер отбасының ата-бабалары Галисия корольдігінде, Финистерр мүйісінен алыс емес жерде өмір сүрген. Әкесінің жағынан Луис де Камоэс 1370 жылы Португалияға көшіп барған және корольден лауазымдар, құрметтер мен жерлер бойынша үлкен пайда алған, сондай-ақ ұлттық сипаттағы поэзиясы бретондық және итальяндық ықпалды жоюға және ұлттық трубадур стилін қалыптастыруға үлес қосып, галициялық трубадур, жауынгер және фидальго Васко Пирес де Камоэстен тараған. Оның ұлы Антуа Ваз де Камоэс Қызыл теңізде қызмет етіп, Васко да Гамаға туысқан Дона Гиомар да Гамаға үйленді. Бұл некеден Корольдік теңіз флотында қызмет еткен және Гвинея мен Үндістанда сауда жасаған Симао Ваз де Камоэс және тағы бір ағасы Бенто дүниеге келді. Бенто әдебиет адамы мансабын жалғастырып, діни қызметкер болды. Симао Сантаремнен шыққан, сондай-ақ ақсүйек отбасынан шыққан Дона Ана де Саэ Македоға үйленді. Оның жалғыз ұлы Луис Ваз де Камоэс, Джейн, Фернандес және басқа да авторлардың айтуынша, 1524 жылы Лиссабонда дүниеге келген. Үш жылдан кейін қалаға індет қауіп төндіріп, отбасы соттың бұйрығына сәйкес Коимбраға көшіп келді. Алайда, басқа қалалар оның туған жері болу құрметін таластайды: Коимбра, Сантарем және Аленкер. Камоэстің алғашқы өмірбаяндары Северин де Фария мен Мануэль Корреа оның туған жылы 1517 деп жазса да, кейіннен Мануэль де Фария е Соуза қараған Каса-да-Индия тізімдерінің жазбалары Камоэстің 1524 жылы Лиссабонда туғанын көрсетеді. Оның Лиссабоннан тыс жерде туылғанын дәлелдейтін аргументтер әлсіз; бірақ бұл да толыққанды нақты емес, сондықтан соңғы зерттеулер оның туған жері мен күні белгісіз деп санайды. Оның балалық шағы туралы көп нәрсе белгісіз. Он екі немесе он үш жасында оны қорғап, білімді Бенто ағасы оқытқан, ол оны Коимбраға оқуға жіберді. Дәстүр бойынша ол тәртіпсіз, бірақ білімге құштар, тарихқа, космографияға, классикалық және заманауи әдебиетке қызығушылық танытқан студент болған. Алайда оның есімі Коимбра университетінің жазбаларында кездеспейді, бірақ оның күрделі стилі мен еңбектерінде кездесетін эрудициялық цитаталардың көптігінен ол қандай да бір жолмен берік білім алғаны анық. Мүмкін, оны университет ректоры және Санта-Крус монастырының преоры болған ағасы өзі оқытқан немесе ол монастырь колледжінде оқыған. Жиырма жасында ол оқуын аяқтамай-ақ Лиссабонға көшіп барған. Оның отбасы кедей болған, бірақ асыл болғандықтан, ол Иоанн III сотына қабылдануы мүмкін болды, онда ол жемісті интеллектуалды байланыстар орнатып, ақын ретінде мансабын бастады. Ол өзінің күнкөрісін Линахрес графының ұлы Франсисконың тәрбиешісі ретінде тапқан деген болжам бар, бірақ бұл қазір күмәнді көрінеді. 1550 жылы шыққан бір құжатта оның Үндістанға саяхатқа аттанып кеткені туралы былай делінген: "Лиссабонда, Морарияда тұратын Симао Ваз бен Ана де Саның ұлы Луис де Камонес 25 жастағы, қызыл сақалды, әкесімен бірге кепілдікке отырған, қарулы адамдардың қатарына кіретін Сан-Педро-дос-Бургалес кемесіне мініп барады". Бірақ ол бірден кемеге кірмеген. Ол Корпус-Кристи процессиясында патша сарайында жұмыс істейтін Гонсало Борхеспен айтысып, оны семсермен жарақаттады. Түрмеге қамауға алынып, кейіннен кешірім хат алды және 1553 жылы 7 наурызда патша бұйрығы бойынша босатылды. Онда былай делінген: "ол жас және кедей адам және осы жылы Үндістанда қызмет етуге барады". Мануэль де Фария е Соуза 1553 жылы "Gente de guerra" ("Соғыс ерлері") деген атаумен Индияның Армадасының тіркелімдерінде мынадай мәлімдеме тапты: "Лиссабон тұрғындары Мануэль Касадо мен Бранка Квимаданың ұлы Фернандо Касадо, сквайр; Луис де Камонес, Симао Ваз бен Ана де Саның ұлы, сквайр, оның орнын алды; және ол басқалар сияқты 2400 алды". Камонес 1553 жылдың 24 наурызында, құрма жексенбісінде кемеге отырды. Оның соңғы сөзі, ол хатта айтады, Сципион Африканның: "Ingrata patria, non possidebis ossa mea" (Алғыс айтпайтын отаным, сен менің сүйектерімді иеленбейсің) дегені болды.
Шығысқа саяхат
Ол 1553 жылы 24 наурызда Тежудан шыққан Фернао Альварес Кабрал флотына қарасты "Сан-Бенто" каракетімен саяхат жасады. Саяхат барысында ол Васко да Гама өтіп кеткен аймақтардан өтті, Жақсы үміт мүйісіндегі дауылға тап болды, онда флоттағы үш кеме жоғалып кетті және 1554 жылы Гоаға жетті. Ұзақ өтпей ол вице-король Д. Афонсо де Нороньяның қызметіне кіріп, Чембе патшасына (немесе "да Пиментаға") қарсы жорықта шайқасты. 1555 жылы Нороньяның ізбасары Педро Маскаренхас Мануэль де Васкончелоске Қызыл теңізде маврлармен күресуді бұйырды. Камоэс онымен бірге жүрді, бірақ эскадрон жауды таба алмады және Парсы шығанағындағы Ормузға қыстауға кетті. Осы кезде ол "Люсиада" шығармасын жазуды бастаған болуы мүмкін. 1556 жылы Гоаға оралғанда, ол Д. Франсиско Барретомен үкіметте кездесті және оған "Филодемо автосы" арнады, бұл Барретоның Камоэске ықыласпен қарағанын көрсетеді. Дегенмен, Камоэстің сол билеушімен қарым-қатынасы туралы ертедегі өмірбаяншылардың пікірлері әртүрлі. Сонымен қатар, Камоэс жазған деген анонимді сатира, онда әдепсіздік пен жемқорлық кең таралғаны сынға алынған, жарияланды. Сатиралар король Мануэльдің жарлықтарымен тыйым салынғандықтан, Камоэс осы үшін тұтқындалуы мүмкін еді. Бірақ, тұтқындалуының себебі Камоэстің қарызы болған деген гипотеза да бар. Ол 1561 жылға дейін түрмеде отырған болуы мүмкін, ал одан бұрын басқа да құқық бұзушылықтар үшін сотталған болуы мүмкін. Қалай болғанда да, Д. Франсиско Коутиньо Үндістанның губернаторы болып тағайындалғанда Камоэс босатылып, оның қамқорлығына және қорғауына ие болды. 1562 жылы ол Макаодағы өлгендер мен жоғалғандар жөніндегі суперинтендант болып тағайындалды және 1563 жылдан 1564 немесе 1565 жылға дейін іс жүзінде қызмет етті. Бұл кезде Макао әлі дамып келе жатқан сауда бекеті болды және онда адамдар тұрмады. Дәстүр бойынша, ол "Люсиада" кітабының бір бөлігін содан кейін өз есімімен аталған үңгірде жазған. Келесі вице-король, Д. Анто де Норонха, Камоэстің ұзақ жылдан бергі досы болды, оны алғаш рет Мароккодағы оқиға кезінде кездестірді. Кейбір өмірбаяншылар оған Шаульдегі сауда бекетінде орналасуға уәде берілді, бірақ ол бұл лауазымды қабыланбады деп мәлімдейді. Северим де Фария Гоада өткізген соңғы жылдары поэзия мен әскери іс-әрекеттермен айналысқанын, онда ол әрқашан батылдық, дайындық және тәжге адалдық танытқандығын айтады. Оның шығыстағы күнделікті өмірі әскери мәртебесіне байланысты анықтау қиын. Рамалхо айтуынша, ол әрқашан қарапайым өмір сүрген, "отандастарымен бірге тұратын үйдің бірінде" достарымен бірге тұрған. Осы достардың кейбіреулері белгілі бір дәрежеде мәдениетке ие болған және олар әйгілі серіктестікті қамтамасыз еткен болуы керек. Рибейро, Сараива және Мура басқа да тұлғалармен кездескен болуы мүмкін екенін мойындайды, олардың арасында Фернао Мендес Пинто, Фернао Ваз Доурадо, Фернао Альварес до Ориенте, Гарсия де Орта және жоғарыда аталған Диого до Куто, әдеби тақырыптар мен басқа да мәселелерді талқылауға мүмкіндік берген. Сондай-ақ, ол Гоа колледждерінің бірінде немесе діни мекемелерде дәріс оқыған болуы мүмкін. Рибейро былай деп қосты: "Осы адамдар Гоада, туған жері мен отбасынан алыс жерде, түрікке қарсы науқандар арасында (жазда болған) және олардың көпшілігі (қыста) аз жұмыс істеген, жоғарыда аталған дәрістер мен тұрақты оқулардан басқа (оның ішінде көптеген классиктер: Овидий, Гораций, Виргилий), әйелдер мен музыкалық жиындардан ләззат алып, әлеуметтік айырмашылықтарға қарамай, бір-бірімен өмір сүрді, олардың басты мақсаты поэзия жазу кезінде де мүмкіндігінше көңіл көтеру болды. Осылайша, олардың сатираға деген сүйіспеншілігі, бұл әлеуметтік жағынан өте жағымсыз әсер етті және оларды Мануэлиндік жарлықтар (LXXIX тарау) бойынша түрмеге қамауға алды, сондықтан олар оқиғалар мен тәуекелге ұшырады. Бұған мысал ретінде "Турнирлік сатира" деп аталады, ол Фария е Суза атап өткен және ол туралы "Os Disbarates da Índia" сияқты Камоний авторлығына ғылыми күмән жоқ; бұл шын мәнінде Камоэстің тұтқындалуының себебі болуы мүмкін". Мұндай кездесулерге қатысушылар қарулы және әдеби адамдар болды, олар тек әскери жетістік пен материалдық байлықты ғана емес, сонымен қатар мәдениеттен туындайтын атақ пен даңқты да іздеді. Бұл сол дәуірдегі гуманизмнің үлкен ұмтылыстарының бірі болды және одан академия құру идеясы туындаған болуы мүмкін, жергілікті контексттің шектеулері шегінде, Ренессанстың академияларының үлгісін қайта жасайтын, Флоренцияда Марсилио Фичино және оның шекілері құрған академия сияқты, онда неоплатондық идеялар дамытылды.
"These fellows who lived in Goa, far from their homeland and family, between campaigns against the Turk (which took place in the summer) and many of them having little to do (in winter), in addition to the aforementioned lectures and constant readings (including many of the classics: Ovid, Horace, Virgil), enjoying the company of women and musical gatherings, living among themselves without regard to social distinctions, their main objective was to have fun as much as possible, even when writing poetry. Thus their predilection for satire, which had a strongly negative social impact and exposed them to imprisonment per the Manueline Ordinances (Title LXXIX), and therefore carried an edge of adventure and risk. An example of this is the "Tournament Satire", a mockery that is mentioned by Faria e Sousa and about which, unlike "Os Disbarates da Índia", there is no scholarly contestation of its Camonian authorship; it may in fact be the reason for one of Camões' arrests." At such meetings the participants were both men at arms and men of letters, and were in search not only of military success and material fortune, but also of the fame and glory born of culture. This was one of the great aspirations of the Humanism of that era, and from it may have sprung the idea of creating an academy, reproducing within the limitations of the local context, the model of Renaissance academies such as the one founded in Florence by Marsilio Ficino and his circle, where Neoplatonic ideals were cultivated.
Португалияға оралу
Бұл шақыру арқылы болды ма, әлде туған жерінен бөліп тұрған қашықтықтың бір бөлігін қысқарту мүмкіндігін пайдаланғандығы еді ме, белгісіз. Бірақ 1567 жылдың желтоқсанында Камоэнс Педро Барретоның кемесімен Софалаға, Мозамбик аралындағы Баррето губернатор болып тағайындалған жерге аттанды. Камоэнс болашақта Лиссабонға қайту үшін сол жерде күтетін болды. Алғашқы өмірбаян жазушылар Педро Барретоның опасыз болғанын, Камоэнске жалған уәделер бергенін айтады. Сондықтан екі жылдан кейін Диого до Куто оны қиын жағдайда тапты: «Мозамбикте сол заманғы ақындардың бірі, серігім және досым Луис де Камоэнс, өте кедей, тамақтанып өту үшін достарына мұқтаж екенін көрдік. Корольдыққа аттанғанда оған қажетті киімдердің бәрін жинадық, және оған тамақ беруге дайын адамдар жетіспеді. Мозамбикте қыста ол «Люсиадасын» баспаға дайындап аяқтағаннан кейін, «Луис де Камоэнстің Парнасы» деп аталатын тағы бір кітабын жазды. Бұл кітапта үлкен білім, ілім және философия болды, бірақ ол одан ұрланды». Камоэнс Кутомен бірге теңізге шығуға тырысқанда, Баррето оның кететінін екі жүз крузадо сомасында тоқтатып, ақынға жұмсалған ақшаны өтеуді талап етті. Бірақ достары соманы жинап берді, Камоэнс босатылып, 1570 жылдың 7 сәуірінде «Санта-Клара» каракетімен Каскаиске жетті. Камоэнс өмірінің соңғы жылдарын Санта-Ана монастырының жанындағы үйдің бір бөлмесінде өткізді. Дәстүр бойынша, ол өте жақсы жағдайда емес, «жабуға киімі жоқ» кедейлікте болды. Ле Жантиль мұны романтикалық асыра сілтеу деп есептеді, өйткені ол шығыстан әкелген Жау есімді құлын әлі де өзімен бірге сақтай алды, сондай-ақ ресми құжаттар оның күнкөріс көзі болғанын растайды. Алкасер-Квибир шайқасында португалдықтардың жеңілісіне, Себастьянның жоғалып кеткеніне және Португалияның Испанияға тәуелді болуына қатты ренжіді. Ле Жантильдің мәлімдеуінше, ол обаға шалдықты. Ол ауруханаға жеткізіліп, 1580 жылдың 10 маусымында қайтыс болды. Фария э Сузаның айтуынша, ол Санта-Ана монастырындағы терең емес қабірге, ал Теофило Браганың айтуынша, сол ауруханадағы кедейлер зиратына жерленді. Оның анасы, одан кейін тірі қалған, оның зейнетақысын мұра ретінде ала бастады. Португалияның ұлттық мұрағаты Торре-ду-Томбода табылған түбіртектер ақынның қайтыс болған күнін растайды. 1755 жылғы Лиссабонды қиратқан жер сілкінісінен кейін Камоэнстің сүйегін табуға тырысты, бірақ табылмады. 1880 жылы Жеронимдер монастырындағы қабірге қойылған сүйектер, әдетте, басқа біреуге тиесілі болса керек.
"In Mozambique we found that Prince of Poets of his day, my companion and friend Luís de Camões, so poor that he was dependent on friends to feed him. Upon embarking for the kingdom we gathered all the clothing that he needed, and there was no shortage of people who gave him to eat. And that winter that he was in Mozambique, having just finished his Lusíadas in preparation for printing, he had been writing a great deal in another book which he entitled "The Parnassus of Luís de Camões", it being a book of great erudition, doctrine and philosophy, but which was stolen from him." While attempting to set sail with Couto, Camões found his departure embargoed in the amount of two hundred cruzados by Barreto, demanding reimbursement for monies spent on the poet's behalf. His friends, however, collected the amount and Camões was released, arriving in Cascais aboard the carrack Santa Clara on April 7, 1570. Camões lived out his final years in a room in a house near the Convent of Santa Ana, in a state, according to tradition, of the most unworthy poverty, "without a rag to cover him". Le Gentil considered this view a romantic exaggeration, as he was still able to keep a slave named Jau, whom he had brought with him from the east, and official documents attest that he had some means of livelihood. After being embittered by the Portuguese defeat at the Battle of Alcácer Quibir, in which Sebastian disappeared, leading Portugal to lose its independence to the Spanish crown, he was stricken by bubonic plague, according to Le Gentil. He was transported to a hospital and died on June 10, 1580, being buried, according to Faria e Sousa, in a shallow grave in the Convent of Santa Ana, or in the cemetery of the poor in the same hospital, according to Teófilo Braga. His mother, having survived him, began to receive his pension as an inheritance. The receipts, found at Torre do Tombo, the Portuguese national archive, document the date of the poet's death, After the 1755 earthquake which destroyed most of Lisbon, attempts were made to find the remains of Camões, but to no avail. The bones deposited in 1880 in a tomb in the Jerónimos Monastery are, in all probability, someone else's.
Көрінісі, мінезі, махаббаты және иконографиясы
Замандастарының куәліктері бойынша ол орташа бойлы, қызғылт сары шашы бар, оң көзі соқыр, барлық дене жаттығуларында шебер және мінезі қыңыр, ұрысқа түсуге аз қиындық туғызатын адам ретінде сипатталады. Ол ерлік, батылдық, құрмет сезімін және қызмет етуге дайындығын танытқан, бос уақытында жақсы жолдас, жомарт, қуанышты және ақыл-парасатты болған, егер тағдырдың соққысы оның рухын басып, күйзелтпесе. Ол өзінің адам, жауынгер және ақын ретіндегі қадір-қасиетін жақсы білген. Оның музасының нақты кім екенін анықтауға жасалған барлық әрекеттер нәтижесіз болды және оның өмірінде болған әйелдер туралы бірнеше қарама-қайшы пікірлер айтылды. Камоес өзінің бір өлеңінде "көптеген оттарда оның жануы жиі болды" деп, өзін шабыттандырған бірнеше муза болғанын айтты. Оның өлеңдерінде кездесетін, оның сүйіктілері болған әйелдердің есімдері әдетте жалпылама қолданылады, сондықтан олар идеалды бейнелер болуы мүмкін. Педро де Мариз бен Северим де Фарияның алғашқы өмірбаяндарында есімдерімен анықталатын әйелдер туралы ештеңе айтылмаған, олар тек "Пачо да Рейнахадағы (Паралисаның үйі) кейбір махаббаттар туралы" аңызды жинады. Катарина де Атаиде туралы сілтеме тек 17 ғасырдың ортасындағы "Римас де Фария е Соуза" басылымында, ал Хосе Мария Родригестің Инфантасы тек 20 ғасырдың басында жарық көрді. Атақты Динамен де нақты тұлға емес, поэтикалық бейне болып көрінеді. Рибейро оны түсіндіру үшін бірнеше нұсқа ұсынды: бұл есім оның мүмкін сүйіктісі, Үндістанға бара жатқанда қайтыс болған және теңізде жерленген, Линахрес графшасы Виолантетің қызы, оны Португалияда да жақсы көрген, және Динамен есімінің Қытайға барудан бұрын, Үндістанға келген кездегі поэмаларда кездесетінін атап өтті. Ол сондай-ақ Камонианның жұмысынан тыс қытайлықтар туралы алғашқы сілтеме болған Куто туралы айтылған сөздің жалған екенін, тіпті орфографиялық қате, "dignamente" ("қадірлі түрде") деген сөздің бұрмалануы болуы мүмкін деген зерттеушілердің пікірін айтты. Коутоның қолжазбасының соңғы нұсқасында оның есімі келтірілмеген, бірақ қолжазбаның жоғалуынан кейін оны дәлелдеу қиын. Бұл портрет туралы белгілі нәрсе - бұл 1819 және 1844 жылдар аралығында Луис Хосе Перейра де Ресенде жасаған Лафоэстің 3-ші герцогының тапсырысы бойынша жасалған көшірмесі. Ол Эрисейра графтарының сарайындағы өрттің қиратылысында көгілдір жібек қалтада табылған түпнұсқадан жасалған, бірақ кейіннен жоғалып кеткен. Бұл "өте адал көшірме": суреттің шектеулі өлшемдері, қанның текстурасы, құндылықтарды бөлу нүктелерін жасау, контурлардың қатаңдығы және қарама-қарсы жазықтықтың анықталуы, портреттің бедерін үйлестіретін және бюстін ерекшелендіретін желілі бейтарап, жарық беретін қолтаңба төмен қарай созылатын шекаралар айналасындағы орама түрі, қысқаша айтқанда, бейнелеудің символикалық аппараты, графикалық кітаптың бейнелеуі, мыс табақшасында гравюраның ашылуына арналған, Лузиадалардың алғашқы басылымдарының бірін бейнелеу үшін. Сондай-ақ, 1581 жылы Фернано Телес де Менесестің тапсырысы бойынша Үндістанда суреттелген және вице-король Луис де Атаидеге ұсынылған миниатюра сақталған, ол сол кездегі куәліктерге сәйкес, оған өте ұқсас болған. Оның бейнесі бар алғашқы медаль 1782 жылы Англияда Дилон баронының тапсырысымен соғылды, онда Камоес лаврмен тәжденіп, герб киген, ал жазуда "Аполлон Португес / Honor de Hespanha / Nasceo 1524 / Morreo 1579" деп жазылған. 1793 жылы Португалияда Реал Меса Цензорияның кітапханашысы Томас Хосе де Акиноның бұйрығымен осы медальдің көшірмесі соғылды. Ғасырлар бойы Камоэстің бейнесі португал және шетелдік суретшілермен гравюра, сурет және мүсін өнерінде көптеген рет бейнеленген және оның құрметіне бірнеше ескерткіштер орнатылған, атап айтқанда 1867 жылы Лиссабондағы Луис де Камоэстің алаңында Виктор Бастос орнатқан Камоэске арналған ескерткіш, ол ресми қоғамдық рәсімдер мен халықтық демонстрациялардың орталығы болып табылады. Ол сондай-ақ музыкалық композицияларда құрметке ие болды, медальдарда, маркаларда және монеталарда бейнесімен, роман, поэзия және пьеса кейіпкері ретінде пайда болды. Жозе Летао де Баррос режиссерлік еткен "Камоэс" фильмі 1946 жылы Канн кинофестиваліне қатысқан алғашқы португал фильмі болды. Оны өз жұмыстарына үлгі ретінде алған әйгілі суретшілердің арасында Бордало Пинейро, Хосе Симонес де Алмейда, Франсиско Аугусто Метрас, Антонио Соарес дос Рейс, Хорас Верне, Хосе Мальхоа, Виейра Портуэнсе және Лагоа Хенрикес бар. Меркурий планетасындағы кратер мен негізгі белдеудегі астероид оның құрметіне аталған.
[D]ue to the restricted dimensions of the drawing, the texture of the blood, creating spots of distribution of values, the rigor of the contours and the definition of the contrasted planes, the reticulated neutral that harmonizes the background and highlights the bust of the portrait, the type of the wrap around limits from which the enlightening signature runs down, in short, the symbolic apparatus of the image, captured in the pose of a graphic book illustration, was intended for the opening of an engraving on a copper plate, to illustrate one of the first editions of The Lusiads
Also surviving is a miniature painted in India in 1581, by order of Fernão Teles de Meneses and offered to the viceroy D. Luís de Ataíde, who, according to testimonies of the time, was very similar to him in appearance. The first medal with its effigy appeared in 1782, ordered to mint by the Baron of Dillon in England, where Camões is crowned with laurels and dressed in coat of arms, with the inscription "Apollo Portuguez / Honor de Hespanha / Nasceo 1524 / Morreo 1579". In 1793, a reproduction of this medal was coined in Portugal, by order of Tomás José de Aquino, Librarian of the Real Mesa Censória. Over the centuries the image of Camões was represented numerous times in engraving, painting and sculpture, by Portuguese and foreign artists, and several monuments were erected in his honor, notably the great Monument to Camões installed in 1867 in Praça de Luís de Camões, in Lisbon, by Victor Bastos, which is the center of official public ceremonies and popular demonstrations. He was also honored in musical compositions, appeared with his effigy on medals, stamps and coins, and as a character in novels, poetry and plays. The film Camões, directed by José Leitão de Barros, was the first Portuguese film to participate in the Cannes Film Festival, in 1946. Among the famous artists who took him as a model for his works are Bordalo Pinheiro, José Simões de Almeida, Francisco Augusto Metrass, António Soares dos Reis, Horace Vernet, José Malhoa, Vieira Portuense, and Lagoa Henriques. A crater on the planet Mercury and an asteroid in the main belt were named after him.
Контекст
Камоэс Еуропаның қайта өрлеу дәуірінің соңғы кезеңінде өмір сүрді, бұл кезең мәдениет пен қоғамдағы көптеген өзгерістермен ерекшеленді, орта ғасырлардың аяқталуын және жаңа заманның басталуын, феодализмнен капитализмге өтуді білдірді. Оны «Ренессанс» деп атады, себебі бұл дәуірде классикалық антикалық мәдениеттің қайта жаңғыруы мен қайта бағалануы болды. Бұл өзгерістер адамның қадір-қасиетін жоғары қоятын, оны ғаламның ортасына қойып, табиғатты зерттеуге жетелейтін, ақыл мен ғылымды өмірдің шындығын анықтаушы күш ретінде көтеретін гуманистік және натуралистік идеалға бағытталды. Осы кезеңде көптеген ғылыми құралдар ойлап табылды, бұрын белгісіз табиғи заңдар мен физикалық құбылыстар ашылды. Үлкен теңіз саяхаттарынан кейін планетаның бет-әлпеті туралы білім өзгерді. Интеллектуалдық ізденістер мен ғылыми зерттеулерге қызығушылық артып, физика, математика, медицина, астрономия, философия, инженерия, филология және басқа да білім салалары бұрын-соңды болмаған күрделілік, тиімділік және дәлдік деңгейіне жетті. Бұл адамзат тарихының үнемі дамуы мен жақсаруы туралы оң көзқарасқа алып келді. Бір жағынан, Ренессанс – бұл пұтқа табынушы неоплатонизмді христиан дінімен, эрос пен қайырымдылықты, сондай-ақ шығыс, еврей және араб мәдениеттерінің ықпалын үйлестіруге жасалған түпнұсқалық және эклектикалық тытырау болды. Сиқыр, астрология және құпия білімді зерттеу де осы кезеңде кеңінен таралды. Бұл сонымен қатар күшті ұлттық мемлекеттердің құрылу, сауда мен қалалардың өсуі және буржуазияның әлеуметтік және экономикалық жағынан маңызды күшке айналу дәуірі болды, бұл әлемдік істерде діннің ықпалының төмендеуімен қатар жүрді. 16 ғасырда, Камоэс өмір сүрген дәуірде, итальяндық Ренессанстың ықпалы Еуропаға тарады. Алайда, оның ең типік белгілерінің бірнешеуі төмендеді, себебі Еуропаның саяси картасын өзгерткен саяси даулар мен соғыстардың салдарынан Италия күшін жоғалтты, ал протестанттық реформацияның пайда болуымен католицизм бөлінді. Католиктік реакция кезінде Контрреформация басталды, Инквизиция қайта жандандырылды және шіркеу цензурасы күшейді. Сонымен қатар, Макиавеллидің ілімдері кеңінен таралып, этиканы билік жүргізуден ажыратты. Нәтижесінде діннің құдіреті әлемде қайта расталды және рухани, саяси, әлеуметтік және зияткерлік атмосфера қалыптасты, пессимизм күшті болды, бұл суретшілердің бұрынғы бостандығына кері әсер етті. Осыған қарамастан, жоғары Ренессанстың зияткерлік және көркемдік жетістіктері, әлі де жаңа және жарқыраған, жаңа саяси, діни және әлеуметтік жағдайларға қарамастан, бірден ұмытылмады. Жаңа өнер классицизмнің қайнар көзінен шабыттанғанмен, оны тыныштандырмайтын, уайымды, бұрмаланған, екіұшты формаларға аударды, бұл ғасырдың дилеммаларын көрсететін және осы кезеңнің жалпы стилін манерлік деп анықтайтын сипаттамаларды көрсетеді. 15 ғасырдың ортасынан бастап Португалия үлкен теңіз және сауда державасы ретінде қалыптасты, оның өнері дамыды және теңіз жаулап алуларына деген құлшыныс күшейді. Д. Жоан II билігінде ұлттық мақтаныш сезімі қалыптасты, ал Д. Мануэль I кезінде, Spina & Bechara айтқандай, мақтаныш әлемді билеудің таза эйфориясына жол берді. 16 ғасырдың басында Гарсия де Ресенде римдіктер мен троялықтардың эпостық материалдарынан жоғары екенін айтып, осы ерліктерді лайықты түрде жырлайтын адам табылмағанын айтты. Бұл олқылықты толтыру үшін Жоао де Баррос «А Кроника до Имперадора Кларимундо» (1520) атты романын эпикалық форматта жазды. Көп ұзамай Антонио Феррейра пайда болды, ол классицизмнің жақтаушысы ретінде танылып, замандастарын Португалияның даңқын жоғары стильде әндетуге шақырды. Камоэс пайда болған кезде, ел отанының абыройына құрмет көрсетуге дайын болды, ол өзінің тәуелсіздігі үшін күрескен отан, алдымен моорлардан, кейін Кастилиядан, мұхиттар арқылы саяхаттап, әлемнің белгілі шекараларын кеңейтіп, сауда мен зерттеудің жаңа жолдарын ашты, жау әскерлерін және табиғаттың жауыз күштерін жеңді. Алайда, осы кезде саяси және мәдени дағдарыс жарияланды, ол оның өлімінен кейін көп ұзамай, ел Испанияға тәуелділікке түскен кезде жүзеге асты.
Шолу
Камоэстің туындылары үш жанрға бөлінеді: лирикалық, эпикалық және театрлық. Оның лирикалық шығармалары бірден жоғары жетістік ретінде бағаланды. Ол өзінің шеберлігін әсіресе әндер мен элегияларда көрсетті, бірақ оның редондилхалары да кем түспейді. Шындығында, ол осы форманың шебері болды, жылтыр өнерге жаңа өмір сыйлады, оған спонтандылық пен қарапайымдылық, нәзік ирония және көркем тіл үйретті, сарай поэзиясын ең жоғары деңгейге көтерді және қуаныш пен демалысты да жетік білуді көрсетті. Оның эпикалық туындысы «Os Lusíadas» шығармасында біріктірілген, португалдық ерліктерді жан-жақты дәріптейді, әскери жеңістері ғана емес, сонымен қатар табиғат күштері мен физикалық кеңістікті бағындыру, классикалық аллегорияларды жиі пайдалану. Ұлттық эпос идеясы португалдықтардың санасында 15 ғасырдан бері, теңіз саяхаттары басталғаннан бері қалыптасқан, бірақ оны жүзеге асыру келесі ғасырда Камоэске бұйырды. Драмалық туындыларында ол ұлттық және классикалық элементтерді біріктіруге тырысты. Ренессансты классикалық идеалдармен негізделген және 16 ғасырдың соңына дейін созылған біртекті тарихи кезең деп есептейтіндер үшін Камоэс – нағыз Ренессанс қайраткері, бірақ көбінесе 16 ғасырда стильдік эволюция басым болды деп мойындалады. Сондықтан көптеген авторлар үшін Камоэстің стилін манеризм деп сипаттау, оны Ренессанстың классицизмінен ажырату орындырақ. Бұл бірнеше тілдік мүмкіндіктердің болуымен және оның тақырыптарға қатысты тәсілімен негізделген, ол тепе-теңдік, экономдылық, тыныштық, үйлесім, бірлік және өзгермейтін идеализм принциптеріне, Ренессанс классицизмінің негізгі қағидаларына сәйкес келмейді. Камоэс, классикалық кезеңнен кейін, басқа жолдарға бет бұрды, уайым мен драма оның серігіне айналды. «Лузиадалар» бойында саяси және рухани дағдарыстың белгілері көрінеді, империяның құлдырауы және португалдықтардың мінезі ауада қалып, жаман әдет-ғұрыптар мен өнерді бағаламаушылықпен цензураланады, оның құлшынысты мадақтауларымен кезектеседі. Бұл манеризмге тән және барокко дәуірінде одан әрі дамиды, қарама-қайшылықтарға, эмоционалдық жарылыстарға, жанжалдарға, парадокстарға, діни үгіт-насихатқа, күрделі тілдік тәсілдерге және әсемдікке, тіпті гротеск пен құбыжыққа бейімділік, олардың көптегені Камоэстің туындыларында жиі кездеседі. Оның туындыларының манеристтік сипаты өткенмен үзіліс және оған бір уақытта мойымсыну арқылы туындаған екіұштылықпен де сипатталады, біріншісі жаңа дәуірді бейнелеуде және Италиядан жаңа поэтикалық формулаларды қолдануда, ал екіншісі орта ғасырларға тән архаизмдерді қолдануда көрінеді. Формальды Ренессанс және классицистік үлгілерді қолданумен қатар, ол ортағасырлық жанрларды – вилансет, кантига және трова жанрларын дамытты. Хоаким дос Сантос үшін оның поэзиясының қарама-қайшылықты сипаты екі қарама-қарсы принциптің – идеализм мен практикалық тәжірибенің қақтығысында көрінеді. Ол гуманистік рационализмнің типтік құндылықтарын атты әскерлер, крест жорықтары және феодализмнің басқа да туындыларымен біріктірді, католик сенімінің тұрақты үгіт-насихатын ежелгі мифологиямен үйлестірді, соңғы іске асыруды жүзеге асыратын барлық іс-әрекеттің эстетикалық жоспарында жауапты болды, классиктерге жақын ортақ аураны тастап, қаруды қолданудың және салтанатты жаулап алудың басымдығын жақтады.
Лусиадалар
Os Lusíadas, немесе The Lusiads португал эпосының ең көрнекті үлгісі болып саналады. Мұның өзіндегі атау оның ұлттық мақсатын көрсетеді, себебі ол Португалияның ежелгі римдік атауы – Лузитаниядан шыққан. Бұл – ұлылығы мен әмбебаптығымен қазіргі заманның ең маңызды эпостарының бірі. Эпос Васко да Гама мен португал батырларының теңізден Жақсы Үміт мүйісін айналып, Үндістанға жаңа жол ашу тарихын баяндайды. Бұл – христиандық көзқарас пен түркі мифологиясының үйлесімі, соғыс пен империяға қатысты қайшы сезімдер, тынығуға құштарлық пен оқиғаға деген жаны құмарлық, сезімдік ләззат пен этикалық талаптар, ұлылықты сезіну мен құлдырау алдындағы дабыл, азап пен күреспен төленген ерлік сияқты қарама-қайшылықтарымен бірге гуманистік эпос. Өлең мына мәнерлеп айтылған жолдармен басталады: Өлеңнің он кантосы бар, олар 1102 шумақтан және 8816 он буынды тармақтан тұрады, ottava rima (abababcc) ұстанымы қолданылған. Кіріспеден, дұғадан және король Себастьянға арналған арнаудан кейін мифтер мен тарихи оқиғалардың араласуынан тұратын оқиға басталады. Африка жағалауымен жүзіп бара жатқан Васко да Гаманы классикалық құдайлардың жиыны бақылайды, олар экспедицияның тағдырын талқылайды, оны Венера қорғайды, ал Бакх шабуылдайды. Малиндиде бірнеше күн демалып, жергілікті патшаның өтінішімен Васко да Гама португал тарихын, оның бастауын және олардың аталған саяхатын баяндайды. III, IV және V кантоларда эпостың ең жақсы бөлімдері бар: махаббат пен өлімнің символына айналған Инеш де Кастроның оқиғасы, Альжубаррота шайқасы, Д. Мануэль I-нің көруі, Сент-Эльмо оттарының сипаттамасы, алып Адамастордың тарихы. Кемеде ақын бос уақытын Англияның он екі батырының тарихын айтуға жұмсайды, ал Бакх португал флотын жою үшін теңіз құдайларын шақырады. Венера араласады, кемелер Үндістанның Каликут қаласына жетеді. Мұнда Паулу да Гама патшаның өкілдерін қабылдап, флагманды безендірген тулардың мағынасын түсіндіреді. Қайтып келе жатқанда теңізшілер Венера олар үшін жасаған аралдың құлшынын көреді және нимфаларды оларға көрсеткен инабаттары үшін марапаттайды. Олардың бірі Португалияның жарқын болашағын жырлайды, ал көрініс Тетис пен Васко да Гаманың ғалам туралы сипаттамасымен аяқталады. Содан кейін саяхат үйге қарай жалғасады. Os Lusíadas эпосын қазіргі заманға жеткізетін және классицизмнен ерекшелейтін екі фактор бар: күмәнділік, қайшылық және сұрақтарды қою, классикалық эпостың сипаттамасы – нақтылыққа қарсы келеді, сондай-ақ риториканың іс-қимылдан басымдығы, фактілер әлемін сөздермен алмастыру, олар шындықты толыққанды қалпына келтірмейді және метатілге айналады, дәстүрлі эпосқа бұзушылық әсерін тигізеді. Коста Пимпаоның айтуынша, Камоэнс Үндістанға сапар шегуге дейін эпосын жазуды жоспарлағанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ оның бұрынғы туындыларында ерлік тақырыптары болған. Ол Жоао де Барростың «Азияның онжылдықтары» және Фернао Лопес де Кастанхеданың «Португалияның Үндістанды ашуы мен жаулап алу тарихы» еңбектерінен шабыттанған болуы мүмкін. Ол бұған дейін классикалық мифология және ежелгі эпикалық әдебиет туралы жақсы білген. Көрініп тұрғандай, өлең 1554 жылдан бастап пішіне бастады, ал Сторк оны жазуға деген ниеті теңіздегі саяхат кезінде туды деп санайды. Оның досы, тарихшы Диого до Куто 1568 және 1569 жылдар аралығында Мозамбикте осы өлеңмен айналысқанын көрген. Алайда Мария Хелена Пайва A және B нұсқалары типографиялық жинақтан кейін түзетілген, бірақ баспа жұмысы жүргізіліп жатқан бір басылымның әртүрлі нұсқалары болғанын болжайды. Зерттеушінің пікірінше, «баспадан барынша пайда алу қажеттілігі бірнеше парақтан тұратын пішінді басып шығарғаннан кейін, алғашқы сынақ жүргізілді, ол баспа басылған кезде түзетілді, енді түзетілген мәтінмен. Сондықтан, түзетілмеген басылған парақтар мен түзетілген басылған парақтар бірдей данаға жиналды», нәтижесінде сол заманғы баспа жүйесінде екі бірдей дана болмады.
The ten cantos of the poem add up to 1,102 stanzas in a total of 8,816 decyllable verses, using the ottava rima (abababcc). After an introduction, an invocation and a dedication to King Sebastian, the action begins, which merges myths and historical facts. Vasco da Gama, sailing along the coast of Africa, is observed by the assembly of classical gods, who discuss the fate of the expedition, which is protected by Venus and attacked by Bacchus. Resting for a few days in Malindi, at the request of the local king Vasco da Gama narrates all Portuguese history, from its origins to the journey they undertake. The cantos III, IV and V contain some of the best passages of the entire epic: the episode of Inês de Castro, which becomes a symbol of love and death, the Battle of Aljubarrota, the vision of D. Manuel I, the description of St. Elmo's fire, the story of the giant Adamastor. Back on the ship, the poet takes advantage of his free time to tell the story of the Twelve of England, while Bacchus summons the sea gods to destroy the Portuguese fleet. Venus intervenes and ships reach Calicut, India. There, Paulo da Gama receives the king's representatives and explains the meaning of the banners that adorn the flagship. On the return trip the sailors enjoy the island created for them by Venus, rewarding the nymphs with their favors. One of them sings the glorious future of Portugal and the scene ends with a description of the universe by Tethys and Vasco da Gama. Then the journey continues home. Two other elements give Os Lusíadas its modernity and distance it from classicism: the introduction of doubt, contradiction and questioning, in disagreement with the affirmative certainty that characterizes the classic epic, and the primacy of rhetoric over action, replacing the world of facts with that of words, which do not fully recover reality and evolve into metalanguage, with the same disruptive effect on the traditional epic. According to Costa Pimpão, there is no evidence that Camões intended to write his epic before he traveled to India, although heroic themes were already present in his previous production. It is possible that he drew some inspiration from fragments of the Decades of Asia, by João de Barros, and the History of the Discovery and Conquest of India by the Portuguese, by Fernão Lopes de Castanheda. He was certainly well informed on classical mythology before that, as well as on ancient epic literature. Apparently, the poem started to take shape as early as 1554, with Storck considering that his determination to write it was born during the sea voyage itself. He was seen working on it in Mozambique by his friend historian Diogo do Couto between 1568 and 1569. However, Maria Helena Paiva raised the hypothesis that editions A and B are only variants of the same edition, which was corrected after the typographic composition, but while printing was already in progress. According to the researcher, "the need to make the most of the press led to the conclusion that, after printing a shape, which consisted of several folios, a first test was taken, which was corrected while the press continued, now with the corrected text. There were, therefore, uncorrected printed folios and corrected printed folios, which were grouped indistinctly in the same copy", so that there were no two copies exactly the same in the press system of that time.
Рима
Камоэстің лирикалық шығармалары қолжазбаларда таралып, 1595 жылы «Римас» (Рималар) деген атпен жиналып жарық көрді. 17 ғасыр бойы оның эпикалық поэзиясының айбыны артып, осы өлеңдерге деген құрметті де арттырды. Жинаққа редондильхалар, одалар, глоссалар, кантигалар, түрлендірулер немесе вариациялар, секстильхалар, сонеттер, элегиялар, эклогтар және басқа да шағын строфалар кіреді. Оның лирикалық поэзиясының көздері әртүрлі: сонеттер көбінесе Петраркадан бастау алған итальяндық үлгіде жазылған, әндер Петрарка мен Пьетро Бембоның үлгісін алды. Одаларда рыцарлық және классикалық поэзияның трубадур поэзиясының ықпалы байқалады, бірақ стильі одан да зерделі; секстильхаларда провансальдық ықпал айқын; редондильхаларда форма кеңейтіліп, лирика тереңдетіліп, жаңа тақырып енгізілді, бұрынғы «Cantigas de amigo» дәстүрінде кездеспеген антитезалар мен парадокстар қолданылды, ал элегиялар классицизмге жақын. Оның шығармалары моральдық тақырыптармен, хаттар стилінде жазылған. Эклогтар – пасторальдық жанрдың кемелді туындылары, Вергилий мен итальяндық ақындардан алынған. Оның түсіндірушісі Фария э Соуза атап өткендей, Гарсиласо де ла Вега, Хорхе де Монтемор, Хуан Боскан, Грегорио Сильвестр және тағы да басқа испан ақындарының поэзиясы оның лирикасының көптеген тұстарында байқалады. 1595 жылғы «Римас» басылымының алғашқы редакторы Фернао Родригес Лабо Соропитаның күтіміне қарамастан, бірнеше апокрифтік өлеңдер кірген. Келесі ғасырларда көптеген өлеңдер табылып, оған жатқызылды, бірақ әрқашан мұқият сындық талдаудан өткен жоқ. Нәтижесінде, мысалы, түпнұсқа «Рималарда» 65 сонет болса, 1861 жылғы «Юроменха» басылымында 352 сонет болды; 1953 жылғы «Агьяр и Сильва» басылымында 166 өлең тізімделген. Сонымен қатар, көптеген басылымдар түпнұсқа мәтінді жаңартып немесе «сәндеп» жіберді, бұл 1685 жылғы «Фария и Суза» басылымынан кейін айқын байқалды, сындық зерттеуге үлкен қиындықтар туғызған бұрмаланған нұсқаның дәстүрін қалыптастырды. 19 ғасырдың соңында ғылыми зерттеулер Вильгельм Сторк пен Каролина Михайлис де Васконцелос апокрифтік шығармаларды жоққа шығарғаннан кейін басталды. 20 ғасырдың басында Жозе Мария Родригес пен Афонсо Лопес Виейра жұмысты жалғастырып, 1932 жылы «критикалық» деп аталатын «Рималар» басылымын жариялады, бірақ ол атауға лайық емес еді: ол Фария мен Соузаның нұсқасының үлкен бөлігін қабылдады, бірақ редакторлар 1595 және 1598 жылдарғы түпнұсқа басылымдарды қолданғанын мәлімдеді. Екінші жағынан, олар ұзақ жылдар бойы жалғасып келе жатқан және өлеңдерді танымас дәрежеге дейін өзгерткен мәтіндік алдау мәселесін көтерді. Бұл тазалауда нақты нәтижеге жету мүмкін емес сияқты. Дегенмен, оның португал лирикасының ең үздік ақыны және Португалиядағы ең ұлы қайта өрлеу дәуірінің ақыны ретіндегі орнын кепілдендіру үшін жеткілікті нақты материал сақталған. 1587 жылы жарық көрген «Anfitriões» Плавтостың «Амфитрион» пьесасының бейімделуі, онда Амфитрион мифінің күлкілі жағына баса назар аударылады, махаббаттың құдіреті, тіпті өлместерді де бағындыратын, сонымен қатар Винсент дәстүріне сәйкес келеді. Пьеса кіші редондильхаларда жазылған және екі тілділікті қолданады, құл Sósia кейіпкерінің сөздерінде кастильян тілін қолданады, оның төмен әлеуметтік статусын көрсетеді, кейде гротескке жетеді, бұл басқа шығармаларда да кездеседі. Үндістанда жазылған және вице-король Д. Франсиско Барретоға арналған «Filodemo» – классикалық бөлініске сәйкес бес актілі моральдық комедия, үш пьесаның ішінде, адам тәжірибесінің көптігі мен психологиялық байқаудың өткірлігіне байланысты сыншылардың қызығушылығын ең көп сақтаған пьеса. Бұл пьесадағы тақырып – қызметші Филодемоның қызмет ететін үйдің қызы Дионисаға деген махаббаты, автобиографиялық ерекшеліктері бар. Камоэстің комедия жанрын екінші реттік деп есептегенімен, ол оны жағдайды көңіл көтеру үшін ғана пайдалы деп санады, бірақ кейіпкерлердің комедиялық сипатын іс-әрекетке көшіріп, сюжетті жетілдіре отырып, маңызды нәтижелерге қол жеткізді, португал комедиясын жаңартудың жолын көрсетті. Алайда, оның ұсынысын кейінгі жазушылар орындаған жоқ. Балтазар Грасиан оның ақыл-ойы мен тапқырлығын, ал Лопе де Вега оның шеберлігін мақтады. Сервантес Камоэсті «Батыс өркениетінің әншісі» деп атады. Ол Джон Милтонның және басқа да ағылшын ақындарының шығармашылығына әсер етті, Гете оның беделін мойындады, сэр Ричард Бертон оны шебер деп санады, Фридрих Шлегель оны эпикалық поэзиядағы шығармашылықтың соңғы шегі деп атады, португал поэзиясының «көңіл көтеруі» оның «әдемі өлеңдерінде» көрінетінін айтты, Гумбольдт оны табиғатты көркем бейнелейтін ұлы суретші деп санады. Август Вильгельм Шлегель Камоэстің өзінің әдеби шығармалардың барлығына тең екенін жазды. Камоэстің даңқы 16 ғасырдан бері Испанияда кеңінен таралды, поэтінің өлімінен бір жыл бұрын, 1580 жылы «Os Lusíadas» екі рет аударылды, Испания королі Филипп II, Португалияның да королі болғандықтан, осы аудармаларды басып шығарды. Луис Гомес де Тапиа басылымында Камоэс «атақты» деп аталады, ал Бенито Кальдера басылымында ол Вергилиймен салыстырылады. Сонымен қатар, король оған «Испан ақындарының ханзадасы» деген құрметті атақ берді, ол аудармалардың бірінде жарияланды. Филипп өзінің мақсаты үшін қалыптасқан мәдениетті пайдаланудың артықшылықтарын жақсы білді, оны жоймауды қалады. Португалия ханзадасының ұлы болғандықтан, ол португалдық ұлттық ерекшеліктерді немесе оның мәдени жетістіктерін жоюға мүдделі емес еді, поэтті испан орбитасына ассимиляциялау оған пайдалы болды, біріккен тәждердің билеушісі ретіндегі өкіметін қамтамасыз ету үшін де, испан мәдениетінің айқындығын арттыру үшін де. Жақын арада оның даңқы Италияға жетті; Тассо оның шығармасын «мәдениетті және жақсы» деп атады, ал 1658 жылға қарай «Os Lusíadas» екі рет аударылды, Оливейра және Паджи аударған. 18 ғасырдың басында Кастера эпикалық поэманың аудармасын жариялағанда, ол Францияға келді. Вольтер шығарманың кейбір аспектілерін, атап айтқанда, іс-қимылдың біртұтастығының жоқтығын және христиан және түркі мифологиясының араласуын сынады, бірақ ол оның басқа эпикалық поэмалармен салыстырғандағы жаңалықтарына да қызығушылық танытты, оның танымалдығын арттырды. Монтескье Камоэстің поэмасында «Одиссеяның» шармы мен «Энеиданың» ұлылығы бар екенін айтты. 1735 жылдан 1874 жылға дейін кітаптың кемінде жиырма француз тіліне аудармасы жарық көрді, сонымен қатар ең әсерлі эпизодтардың көптеген екінші басылымдары мен қайта жазылған нұсқалары жарық көрді. 1777 жылы Питерсон «Os Lusíadas» аудармасын голланд тіліне жасады, ал 19 ғасырға қарай тағы бес ішінара аударма пайда болды.