Кіріспе

Күннің коронасындағы элемент деп есептелген, 13 есе иондалған темір болды. Корониум, сондай-ақ ньютоний деп аталды, 19 ғасырда ұсынылған химиялық элементтің атауы еді. Атау, күннің коронасынан шабыттандырылып, 1887 жылы Грюенвальд берді. Сол кезде күн коронасындағы жаңа, атомдық деңгейде жіңішке жасыл сызық, зертхана жағдайында белгілі басқа элементтерден өзгеше, жаңа элементтен шығады деп саналды. Кейіннен бұл темірдің (Fe13+) шығаратыны анықталды, ол соншалықты иондалған еді, сол кезде оны зертханада жасау мүмкін болмады.

Күн спектроскопиясы

1869 жылы 7 тамыздағы толық күн тұтылу кезінде Шарль Август Янг (1834–1908) және Уильям Харкнес (1837–1903) тәуелсіз түрде корональдық спектрде 530,3 нм толқын ұзындығындағы жасыл эмиссиялық сызықты байқады. Бұл сызық ешбір белгілі материалға сәйкес келмегендіктен, ол белгісіз элемент деп есептелді және уақытша короний деп аталды. Аталған элемент 1898 жылы Везувий тауынан шыққан газдарда Рафаэлло Назини басқарған итальяндық химиктер тобы тарапынан да табылды. 1902 жылы эфирдің химиялық тұжырымын жасауға тырысқан орыс химигі және химия пәнінің оқытушысы Дмитрий Менделеев сутектен атомдық салмағы төмен екі инерттік химиялық элемент бар деген гипотеза ұсынды. Оның пікірінше, олардың ең жеңілі – кеңінен таралған, барлық кеңістікке ене алатын газ, ал сәл ауырсы – короний. Кейін ол коронийді ньютоний деп атады. Тек 1930 жылдары ғана Уолтер Гротриан мен Бенгт Эдлен 530,3 нм толқын ұзындығындағы спектрлік сызықтың жоғары иондалған темірге (Fe13+) байланысты екенін анықтады; короналық спектрдегі басқа да ерекше сызықтардың себебі жоғары зарядталған иондар, мысалы, никель болды, мұндай жоғары иондалу күн коронасының өте жоғары температурасынан туындады. Бұрын 530,3 нм-дегі сызық темір сызығының 1474 нөмірі ретінде дұрыс емес жіктелген болатын.