Кіріспе
Ерлер футбол құрамасы
the men's team
Эфиопия ерлер құрамасы 1957 жылы тұңғыш Африка Ұлттары кубогына қатысқан үш команданың бірі болды (Мысыр және Суданмен бірге). 1962 жылы жарысты жеңіп алды, сонымен қатар, жарысты қабылдаған ел болды. Алайда, 1960 жылдардың соңынан бері үлкен жетістікке қол жеткізу қиын болды. Сеунет Бишау басшылығымен команда 31 жылдық үзілістен кейін 2013 жылғы Африка Ұлттары кубогына іліккен. Команда 1957 жылы Африка Ұлттары кубогында екінші орынды иеленді. 1959 жылы Эфиопия алғаш рет 1962 жылғы Әлем чемпионатына іріктеуге қатысып, екінші турда Израильмен кездесті. Команда екі ойында да жеңіліп, жалпы есеп бойынша 2–4 есебімен жарыстан шығып қалды. 1962 жылы команда өз жерінде өткен Африка чемпионатында жеңіске жетті. Жарысқа тоғыз ел қатысты, оның ішінде үстемдік құратын Біріккен Араб Республикасы да болды, сондықтан алғаш рет іріктеу турнирі қажет болды. Бұрынғы турнирлердегідей, финалдық кезеңде тек төрт команда ғана бақ сынасты. Біріккен Араб Республикасы, титул иегері ретінде, ал Эфиопия, жарысты қабылдаған ел ретінде, автоматты түрде іріктеуден өтті, демек, финалға шығу үшін әрқайсысына бір ойын жеткілікті болды. Эфиопия құрамасы қосымша уақыттан кейін финалда Біріккен Араб Республикасын жеңіп, тұңғыш рет турнир жеңімпазы атанды. Менгисту Ворку мен Бадави Абдель Фаттах екеуі де үш голдан соғып, турнирдің үздік мергендері атанды, бірақ жүлде Воркуға берілді, өйткені оның командасы жеңіске жеткен еді. Бұл Эфиопия ұлттық құрамасының ең үлкен жетістігі және оның ең бағалы Африка Ұлттары кубогы болды. Команданың капитаны Лучано Вассало, ал бас жаттықтырушысы – Йднекачев Тессема болды. 1963 жылғы Африка Ұлттары кубогында олар үшінші орынға таласқанда Біріккен Араб Республикасына жеңіліп, төртінші орынды иеленді. 1965 жылғы турнир Эфиопия үшін одан да көңіл көншітпейтін болды, себебі ұлттық құрама топтық кезеңде Тунис пен Сенегалдан жеңіліп, топтың соңында қалды, тек бір гол соқты. Келесі Африка Ұлттары кубогы 1968 жылы өтті. Бұл жолы да өз жерінде Конго Демократиялық Республикасына жартылай финалда ұтылып, үшінші орынды Ботсванаға 0–1 есебімен жеңіліп, төртінші орынға ие болды. Бірақ екі жылдан кейін команда үлкен күйреуге ұшырады, өйткені топтық кезеңнің соңында 3–12 гол айырмасымен аяқтады. Эфиопия үшін жағдай одан да нашарлай түсті, себебі олар 1972 жылғы Африка Ұлттары кубогына іріктеуден өте алмады, іріктеу турнирінде Кенияға жалпы есеп бойынша 0–3 есебімен жеңілді. 1974 жылғы Африка Ұлттары кубогында да осындай жағдай орын алды. Бұл жолы оларды Танзания жеңіп шықты. Эфиопия 1976 жылы Ұлттар кубогын қабылдады, бірақ соңғы төрттікке өте алмады, Гвинея мен Мысырдан кейін топта үшінші орынды иеленді. 1977 жылы олар 1978 жылғы Африка Ұлттары кубогының іріктеу ойындарында Маврикиймен ойнады. Жалпы есеп бойынша 4–2 есебімен жеңіске жеткен соң, олар Угандамен ойнауға мәжбүр болды. Бірінші ойында 0–0 есебімен тең түсіп, Уганда екінші ойында 2–1 есебімен жеңіске жетіп, финалдық турнирге өтті. Олар 1980 жылғы Африка Ұлттары кубогына да қатыса алмады. 2013 жылға дейін Эфиопия соңғы рет 1982 жылы турнирге іріктеуден өтті, бас жаттықтырушысы – бұрынғы ойыншы Мэнгисту Ворку. Олар топтық кезеңнен өте алмады.
CECAFA Кубогының алдыңғы жетістіктері (2001-2007)
2001 жылғы CECAFA Кубогында Эфиопия Занзибарды 5:0 есебімен жеңіп, Руанда B командасымен 1:1 есебімен тең түсті, соның арқасында Бурундиге қарсы ширек финалға өтті. Негізгі уақытта 2:2 есебімен тең түскеннен кейін, олар Бурундиді пенальтилер сериясында 5:4 есебімен жеңді. Эфиопия жартылай финалда Руанда A командасын 1:0 есебімен, ал финалда Кенияны 2:1 есебімен жеңіп, 1987 жылдан бері алғаш рет чемпионатты жеңіп алды. 2001 жылы Асрат Хайле басқарған табысты өнер көрсетуінің нәтижесінде Эфиопия ФИФА рейтингінде 17 сатыға көтеріліп, 155-ші орыннан 138-ші орынға ие болды. Осы жетістіктеріне қарамастан, ЭФФ 2002 жылдың тамызында Асратты неміс жаттықтырушысы Йохен Фиггемен алмастыруды жөн көрді. 2002 жылғы CECAFA Кубогында Эфиопия топтық кезеңнен іріктеуге қабілетсіз болды; олар Занзибар, Уганда, Сомали және Руандаға қарсы барлық төрт ойында жеңіліске ұшырады. 2003 жылғы CECAFA Кубогында Эфиопия турнирдің басталуына бірден бұрын қана шығып кетті. Бұл жарысқа барлығы алты ел қатысты, соның ішінде Бурунди, Джибути, Сомали және Танзания да қатысудан бас тартты. ЭФФ 2003 жылдың мамырында Фиггені қызметтен босатып, команда 2004 жылғы Африка Ұлттары Кубогының іріктеу кезеңінде екі ойын жеңіп, өз тобында екінші орын алғанына қарамастан, осы шешімді қабылдады. Содан кейін көмекші жаттықтырушы Асрат уақытша жаттықтырушы болып тағайындалды. Эфиопия Гвинеядағы соңғы ойында жеңіліске ұшырап, 3 ұпайдан қағылды және іріктеуден өтпеді. Асраттың орнын Сейум Кебеде басты, бірақ оның "Уали" құрамасындағы қызметі де ұзаққа соқпады. Келесі сынақ – 2004 жылғы CECAFA Кубогы, ол Аддис-Абебада өтті. Аймақтық турнирде 9 команда қатысты: Бурунди, Занзибар, Руанда, Эфиопия, Танзания, Судан, Кения, Уганда және Сомали. Эфиопия құрамасын капитан Зевду Бекеле басқарды, ал жаттықтырушы Асрат турнирдің басталуына екі апта қалғанда қайтадан қызметке келді. Бурундиді жеңіп, Руандамен тең түсіп, Танзания мен Занзибарды жеңгеннен кейін команда 2001 жылдан бері алғаш рет жартылай финалға өтті. Эфиопия Кениямен өткен драматикалық пенальти сериясынан кейін чемпионатқа жолдама алды. Сол түні Аддис-Абебаның барлық жерінде адамдар көшеде ән шырқап, би биледі. Эфиопия ұлттық құрамасы 2005 жылы Руанданың Кигали қаласында өткен CECAFA Кубогында да жеңіске жетті. Бұл жолы жаттықтырушылықты Сеунет Бишау жүзеге асырды, Угандамен 0:0 есебімен тең түсіп, Суданды 3:1 есебімен жеңді. Содан кейін олар Джибутиді 6:0 есебімен ойсырата жеңді. Сомалиді 3:1 есебімен жеңгеннен кейін жартылай финалда Эфиопия Занзибарды 4:0 есебімен жеңіп, Фикру Тефера хет-трик жасады. Финалда Андуалем Негуссе гол соғып, Эфиопия Руанданы 1:0 есебімен жеңіп, кубокты қайтадан жеңіп алды. Эфиопия құрамасы келесі үш CECAFA Кубогында осы деңгейде сәтті өнер көрсетпеді. 2006 жылғы CECAFA Кубогында Аддис-Абебада Эфиопия Танзаниядан жеңіліп қалды, бірақ топтық кезеңде Джибути мен Малавиді жеңіп, Замбияға қарсы ширек финалға өтті. Олар ойынның 87-ші минутында Замбиялық Джонас Сакуаха соққан кешкі голдан кейін 0:1 есебімен жеңіліске ұшырады. 6 желтоқсанда CECAFA төтенше комитеті төреші Исса Кагабидің (Руанда) матчты мерзімінен бұрын аяқтағаны туралы мәлімдеме жасап, матчты қайта өткізу туралы ерекше шешім қабылдады. Замбия Эфиопиямен тағы да ойнамайтынын мәлімдеді. CECAFA бас хатшысы Николас Мусонье (төтенше комитет отырысына қатыспаған) матч қайта өткізілсе, турнирдің барлығын тоқтатумен қатерленді. Эфиопия футбол федерациясы матчты қайта өткізуден бас тартып, турнирден әдемі түрде шығып кетті. 2007 жылғы CECAFA Кубогында Эфиопия Занзибардан 1:3 есебімен жеңіліп, Суданмен 0:0 есебімен тең түсті, бірақ жұлдыз ойыншы Фикру Тефера шақырылғанына қарамастан, гол соға алмады. Бұл Эфиопияның турнирден шығарылуына жеткілікті болды.
Тоқтату және қайта қабылдау (2008-2009 жж.)
2008 жылғы Африка Ұлттары кубогының іріктеу кезеңінде Эфиопия соңғы екі ойында жеңіліс танытып, өз тобының соңғы орынында қалды. 2008 жылдың шілдесінде ФИФА Төтенше комитеті Эфиопия Футбол Федерациясын (ЭФФ) 2008 жылдың ақпан айында ФИФА, КАФ және ЭФФ келісіммен бекітілген федерацияны қалыпқа келтіру жол картасын орындамағандықтан қызметтен шеттету туралы шешім қабылдады. Бұл жол картасы 2008 жылдың ақпанында ел билігі Эфиопия футбол федерациясының президенті Әшебир Вольдегиоргисті қызметтен босатқаннан кейін жасалды. Жол картасының басты талаптарының бірі – «қызметтен босату туралы ұсынысты» қарастыру үшін «ерекше жалпы жиналысты» өткізу болды. Сонымен қатар, ЭФФ кеңселері федерацияның мойындалған басшылығына берілуі керек еді. ЭФФ-тің қызметінен шеттетуі 2008 жылдың 29 шілдесінде күшіне енді, сол күні федерацияға бұл туралы ресми хабарланды. Эфиопия 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде төрт топтық матч өткізді, ал ФИФА Эфиопия Футбол Федерациясын дереу қызметтен шеттету туралы хабарлады. 2008 жылдың 12 қыркүйегінде ФИФА эфиопиялық құраманы 2010 жылғы Әлем чемпионатының іріктеу кезеңінен шығарды және олардың барлық матчтарының нәтижелері жойылды. Эфиопияның Әлем чемпионатынан шеттетілуі Африка Ұлттары кубогынан да шеттетілуіне әкелді. Команданың 2010 жылғы Африка Ұлттары кубогынан да тікелей шеттетілгені нақты болмаса да, қалған ойындарын аяқтамауы оларды турнирден шығарды, себебі 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу кезеңі 2010 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысу құқығын анықтау үшін де пайдаланылды. Команда бұл шеттету салдарынан 2008 жылғы CECAFA кубогында да қатыса алмады. 2009 жылдың шілдесінде ЭФФ ФИФА-ның нұсқауымен ерекше жалпы жиналысты ұйымдастырып, жаңа басшыларды сайлағаннан кейін қайта қызметке кірісті. ФИФА атқару комитеті бір ай бұрын ЭФФ ерекше сайлау жиналысын өткізіп, оған төрағалық еткен жағдайда шеттетуді алып тастауға дауыс берді. ФИФА сайлаудың нәтижелеріне қанағаттанғанын растады.
Қиындықтар жалғасуда (2009-2011)
2009 жылы CECAFA Кубогында Эфиопия Джибутиді 5:0 есебімен жеңіп, бірақ Замбияға 0:1 есебімен, Кенияға 0:2 есебімен жеңіліп, топта үшінші орынды иеленді және аймақтық турнирден шығарылды. 2010 жылы Танзанияда өткен CECAFA Кубогында Эфиопия C тобында Уганда, Кения және Малавимен бірге болды. Угандаға 1:2 есебімен ұтылып, Эфиопия Кенияны 2:1 есебімен жеңіп, Малавимен 1:1 есебімен тең түсті. Келесі қарсыласы Замбия болды, Эфиопия екі голмен 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бірақ жартылай финалда олар Кот-д’Ивуарға 0:1 есебімен ұтылып қалды. Үшінші орын үшін өткен ойында олар Угандаға 3:4 есебімен жеңіліп, турнирде төртінші орынды иеленді. Турнирдің ең үздік ойыншылары және гол соққандары – Авасса Сити клубының Шимэлис Бекеле және Қорғаныс күштері клубының Оумед Оукри болды. Команда жартылай финалға жетіп, жанкүйерлердің үмітін ақтады. 2011 жылдың сәуір айында Эфиопия Футбол Федерациясы ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы Иффи Онуораны қызметтен босатып, оның орнына жаңа бапкер тағайындады. Эфиопия Футбол Федерациясы оның қызметтен босатылуына тәртіптік бұзушылықтарды себеп етіп көрсетті, бұл Нигерияның «Жасыл Арлан» командасына 4:0 есебімен ұтырылғаннан кейін бір ай өткен соң болды (2012 жылғы Африка Ұлттар Кубогының іріктеу турнирі, B тобы, Абужа қаласы). Бапкер Онуора басқарған кезеңде Эфиопия ұлттық құрамасы 11 матч өткізіп, 4 матчта жеңіске жетіп, 1 матчта тең түсіп, 6 матчта жеңіліске ұшырады. Осы матчтарда команда 12 гол соғып, 21 гол жіберді. 2011 жылдың мамыр айында ЭФФ Зимбабве және Намибия құрамаларын бұрынғы басқарған Том Сентфиетті Иффи Онуораның орнына жаңа бас жаттықтырушы етіп тағайындады. Алайда Том Сентфиет бес айдан кейін Эфиопия ұлттық құрамасын басқару қызметінен кетіп, «берілмеген уәделер» себебін айтты. Сентфиет 2012 жылғы Африка Ұлттар Кубогының іріктеу турнирінде үш матчты өткізді, соның ішінде Нигериямен 2:2 есебімен тең түсті, бұл «Супер Қырандардың» 2012 жылғы Африка Ұлттар Кубогына қатысу мүмкіндігінен айырды. Іріктеу турнирінің соңғы турында Эфиопия Суданға қарсы жалпы есеп бойынша 5:5 тең түсіп, саяхатта гол соққандықтан тағы да жеңіске жетті. Бұл Эфиопияны 31 жылдан кейін алғаш рет Африка Ұлттар Кубогына қатысуға мүмкіндік берді.
2014 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңі
Сомалиге қарсы жалпы есеп бойынша 5–0 есебімен жеңіске жеткен Эфиопия, Оңтүстік Африка, Ботсвана және Орталық Африка Республикасымен (ОАР) А тобына қосылды. Эфиопия Оңтүстік Африкамен сыртқы ойында 1–1 есебімен тең түсіп, үйде ОАР-ды 2–0 есебімен жеңіп, алғашқы екі ойыннан кейін топтың көшбасшысы атанды. Олар Ботсвананы екі рет жеңді: 2013 жылғы 22 наурызда Аддис-Абебада 1–0 есебімен және 7 маусымда Ботсванада 2–1 есебімен. Алайда, 7 маусымдағы жеңіс Эфиопияның құрамында қатысуға құқығы жоқ ойыншы болғандығы анықталғаннан кейін 3–0 есебімен Ботсванаға берілді. Дегенмен, олар 16 маусымда өз алаңында Оңтүстік Африканы 2–1 есебімен жеңіп, Эфиопияның үшінші кезеңге өтуін қамтамасыз етті, бұл ел үшін тарихи жетістік саналды. Команда ақырында үшінші кезеңде Нигериядан екі жеңіліспен шығарылды, бірақ бұл Эфиопияның кез келген Әлем чемпионатына іріктеу турниріндегі ең жақсы нәтижесі болып қала береді.
Ағымдағы құрам
Келесі ойыншылар 2026 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңіндегі Сьерра-Леоне және Буркина-Фасоға қарсы 15 және 21 қарашадағы матчтарға шақырылды. 21 қараша 2023 жылғы Буркина-Фасоға қарсы матчтан кейінгі көрсеткіштері (сыграған матчтары мен соққан голдары) жаңарыпты.
Жазбалар
Қалың әріптермен жазылған ойыншылар әлі де Эфиопия құрамасында ойнап тұр.