Кіріспе

Британдық химик (туған 1943)

Сэр Алан Рой Фершт (21 сәуір 1943 жылы туған) – британдық химик, Кембридж қаласындағы МРК молекулалық биология зертханасындағы қызметкер және Кембридж университетінің химия кафедрасының зейнеткер профессор. 2012 жылдан 2018 жылға дейін Гонвилл және Каиус колледжінің магистрі болды. Ол белоктардың қалыптасуын зерттейді және кейде белок инженериясының негізін қалаушылардың бірі деп есептеледі.

Ерте өмір және білім

Фершт 1943 жылғы 21 сәуірде Лондонның Хакни ауданында дүниеге келген. Оның әкесі Филип – әйелдер киімін тігетін тігінші, ал анасы Бетти – киім тігуші болған. Оның әже-немерелері Польша, Румыния, Литва және Беларусьтен келген еврей иммигранттары еді. Ол Лондонның Уолтемстоу қаласындағы тек ұлдар оқитын Сэр Джордж Мону грамматикалық мектебінде білім алған. Ол Кембридж университетінің Гонвилл және Каиус колледжінде жаратылыстану ғылымдарын оқуға мемлекеттік стипендия алды, онда 1964 жылы жаратылыстану ғылымдарының I курсын бірінші дәрежеде аяқтады, 1965 жылы II курста (химия) бірінші дәрежеде аяқтады және 1968 жылы доктор ғылымының дәрежесін алды. Ол 1964–1965 жылдары Кембридж университетінің шахмат клубының президенті болды және 1965 жылы «жартылай көк» белгісімен марапатталды.

Мансап және зерттеу

Фершт докторлық курсты бітіргеннен кейін (1968–1969 жж.) Брандейс университетінде Уильям Дженкс басшылығымен жұмыс істеді. 1969 жылы ол Кембриджге оралып, 1977 жылға дейін Молекулалық биология зертханасында топ жетекшісі, ал 1972 жылға дейін Кембридждегі Иса колледжінде кіші ғылыми қызметкер болып қызмет етті. Фершт 1978–1988 жылдары Лондон Император колледжінде Корольдік қоғамның Вольфсон зерттеу профессоры және биологиялық химия профессоры болды. 1978–1979 жылдары ол Артур Корнбергпен бірге Америкалық қатерлі ісіктер қоғамының Элеонора Рузвельт стипендиясы бойынша Стэнфорд университетінде демалыс алды. Фершт 1988 жылдан 2010 жылға дейін Кембридждегі органикалық химия профессоры болды. 1990–2010 жылдары ол Кембриджтегі Ақуыздық инженерия орталығының директоры қызметін атқарды, содан кейін зейнеткерлік жасына жеткеннен кейін Молекулалық биология зертханасының құрметті топ жетекшісі атанды. Ол Гонвилл және Каиус колледжінің және Император колледжінің мүшесі. Алан Фершт ақуыз инженериясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танылған, ол ақуыздардың құрылымын, активтілігін және бүктелуін талдау үшін маңызды әдіс ретінде дамытты. Ол ақуыздың бүктелуін миллисекундтық уақыт шкаласында анықтау әдістерін жасады және ақуыздардың бүктелу кезеңдерін зерттеу үшін фи-мәнді талдау әдісін енгізді. Оның ғылыми қызығушылықтары ақуыздың бұрыс бүктелуі, аурулар және қатерлі ісіктерді қамтиды. Сэр Алан Фершттің таңдамалы еңбектері: Ақуыз инженериясының дамуы. Корольдік қоғам оған 1991 жылы молекулалық биология саласындағы Габор медалін, 1998 жылы химия саласындағы Дэви медалін және 2008 жылы Корольдік медальді табыс етті. Ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі, Америка философиялық қоғамының шетелдік мүшесі, Accademia dei Lincei шетелдік мүшесі, Academia Europaea мүшесі, Америка өнер және ғылым академиясының құрметті шетелдік мүшесі және Медицина ғылымдары академиясының мүшесі (FMedSci). Брюссельдің Vrije Университеті (1999), Вайцман ғылым институты (2004), Иерусалимнің Еврей университеті (2006) және Орхус университеті (2008) оған құрметті атақ берді. Ол Дарвин колледжінің (Кембридж, 2014) және Иса колледжінің (Кембридж, 2017) құрметті мүшесі. Американдық химия қоғамының Бадер сыйлығы, Kaj Ulrik Linderstrøm Lang сыйлығы және медалі, 2008 жылы Утрехт университетінің Бийвоет биомолекулалық зерттеулер орталығының Бийвоет медалі, Берклидегі Калифорния университетінің Гилберт Н. Льюис медалі және 2009 жылы Вильгельм Экзнер медалімен марапатталды. 2003 жылы ол ақуыз ғылымындағы инновациялық еңбегі үшін рыцарь атағын алды.

Жеке өмір

Фершт 1966 жылы Мэрилин Перселлге үйленді және бір ұлы мен бір қызы бар. Ол сағат жасау және жабайы табиғатты фотосуретке түсірумен айналысады.