Кіріспе

Әйелдер теннисіндегі халықаралық командалық жарыс.

Билли Джин Кинг кубогы (немесе BJK кубогы) – әйелдер теннисіндегі ең басты халықаралық командалық жарыс. Ол 1963 жылы Халықаралық теннис федерациясының (ITF) 50 жылдығын мерекелеу үшін Федерация кубогы ретінде бастау алды. 1995 жылы атауы Фед Кубогына өзгертілді, ал 2020 жылдың қыркүйегінде бұрынғы әлемнің бірінші ракеткасы Билли Джин Кингтің құрметіне қайтадан өзгертілді. Билли Джин Кинг кубогы – қатысушы елдер саны бойынша әлемдегі ең ірі жылдық әйелдер арасындағы халықаралық командалық спорттық жарыс. Қазіргі төраға – Катрина Адамс. Чехия 2010 жылдары BJK кубогында үстемдік құрып, он жылдықта өткен он жарыстың алтысында жеңіске жетті. Билли Джин Кинг кубогының ерлер арасындағы аналогы – Дэвис кубогы, ал Чехия, Канада, Австралия, Ресей және АҚШ – екі кубокты бір уақытта ұтып алған жалғыз елдер.

Тарих

1919 жылы Хейзел Хотчкисс Уайтман әйелдер командасының теннис жарысын өткізу туралы идея ұсынды. Бұл идея қабылданбады, бірақ ол талмай тырысты, 1923 жылы АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы жыл сайынғы жарысқа Уайтман кубогы деп аталатын жүлде қорын ұсынды. Кейіннен, легендарлы австралиялық Дэвис кубогының капитаны Гарри Хопманның әйелі Нелл Хопман, миссис Уайтманның бастапқы идеясын қолдады. 1962 жылы АҚШ-та тұратын британдық азаматша Мэри Хардвик Хейр мұндай шараға қолдаудың зор екенін дәлелдейтін құжаттарды ұсынды, соның арқасында ITF командалық чемпионатты әр жыл сайын бір апта бойы әртүрлі қалаларда өткізудің «жақсы идея» екеніне көндірді. Уайтманның әйелдерге арналған Дэвис кубогы туралы идеясы 40 жылдан кейін іске асты. 1963 жылы ITF өзінің 50 жылдығын тойлау үшін Федерация кубогын ұйымдастырды. Барлық елдерге ашық жарыс үлкен табысқа ие болды. Алғашқы жарысқа 16 ел қатысты. Жарыстың бастапқы күнінен бастап, ең үздік ойыншылар оны қолдады. Лондонның Куинс клубында өткен алғашқы жарыста Австралия және АҚШ командалары бақ сынасты. Гранд Слем чемпиондары Дарлин Хард, Билли Джин Кинг, Маргарет Смит және Лесли Тернер өз елдерінің намысын қорғады. Америка Құрама Штаттары аталған жылы жеңіске жетті. Дегенмен, алғашқы жылдары Австралия келесі он бір чемпионаттың жетісінде жеңіс туын көтерді. 1980 жылдардың шамасында АҚШ жарысқа елеулі үлес қосып, болашақта басқалар үшін жоғары стандартты белгіледі. Бірінші Федерация кубогына 16 команда қатысты, бірақ жүлде қоры болған жоқ және командалар өз шығындарын өтеуге міндетті болды. Демек, демеушілік пайда болғанда, командалардың саны күрт өсті – алғашқыда 1976 жылы Colgate тобы, ал 1981 жылдан 1994 жылға дейін жапондық байланыс және компьютерлік гигант NEC компаниясы қолдау көрсетті. 1994 жылы 73 ел бақ сынасты, ал Федерация кубогы аптасының ұйымдастырушы елі енді арнайы теннис кешенін салуға міндетті болды, осылайша Федерация кубогының «мұрасы» пайда болды. Әр шараның қосымша шығындарын ұйымдастырушы елдер ұлттық теннисті дамытуға мүмкіндік ретінде қарастырып, өтеуге болатын. 1992 жылы аймақтық іріктеу форматы енгізілді. 1995 жылы жарыстың атауы Фед Кубогы деп қысқартылды және Дэвис кубогы сияқты үйде және сыртта өткізілетін жаңа формат қабылданды, соның арқасында әйелдер өз елінде өз елдері үшін ойнау мүмкіндігіне ие болды. 1995 жылдан бері форматта бірнеше шағын өзгерістер енгізілді. 2005 жылы енгізілген форматқа сегіз елдің Әлем тобы I және сегіз елдің Әлем тобы II кіреді, екеуі де жыл бойы үш демалыс күнінде үйде және сыртта ойнайды. Үш аймақтық топтар бәсекелеседі және нәтижелеріне байланысты командалар жоғарылатылып немесе төмендетіледі. 2021 жылғы жарыстың жүлде қоры 12 миллион АҚШ долларын құрайды.

Байланыстар

Әлемдік топта және Әлемдік топ II-де, сондай-ақ Әлемдік топ пен Әлемдік топ II плей-офф кездесулерінде әрбір кездесу ең жақсы бес матчтан тұрады және екі күнге созылады. Бірінші күні екі жекелей матч өтеді, ал келесі күні кері жекелей матчтар ойналады. Соңғы матч – жұптық. I, II және III аймақтық топтарда кездесулер ең жақсы үш матчтан (екі жекелей және бір жұптық) тұрады. Әлемдік топтағы және Әлемдік топ II-дегі бірінші раунд кездесулері өз алаңында және қарсыласының алаңында нокаут жүйесі бойынша өтеді және жыл басындағы демалыс күндеріне жоспарластырылады. Әлемдік топтың жартылай финалы мен финалы да өз алаңында және қарсыласының алаңында нокаут жүйесі бойынша өтеді, шілдеде (жартылай финал) және қыркүйекте (финал) демалыс күндері болады. Әлемдік топ пен Әлемдік топ II үшін плей-офф кездесулері де шілде айында өз алаңында және қарсыласының алаңында нокаут жүйесі бойынша өтеді. Бірінші раунд, жартылай финал және плей-офф кездесулері үшін алаңды таңдау жеребе арқылы шешіледі немесе бәсекелес елдердің біріне автоматты түрде беріледі. I, II және III топтар үш аймақта да дөңгелек жүйесі бойынша өткендіктен, әрбір шара бір апта бойы бір орында өтеді. Бұл жарыстар жылдың бірінші жартысында өткізіледі (екінші жартысында командалардың Әлемдік топ II плей-офф кездесулеріне жоғарылауына мүмкіндік беру үшін), ал күндері мен орындары BJK Кубогы комитеті шешеді.

Чемпионаттың финалдарының тізімі

Жыл Жеңімпаз Есеп Командасы Финалдар орны (жабын) Қала Ел Федерация Кубогы 1963 (1) 2–1 (1) Королева клубы (G) Лондон Ұлыбритания 1964 (1) 2–1 (1) Germantown Cricket Club (G) Филадельфия АҚШ 1965 (2) 2–1 (2) Kooyong Club (G) Мельбурн Австралия 1966 (2) 3–0 (1) Turin Press Sporting Club (C) Турин Италия 1967 (3) 2–0 (1) Blau Weiss T. C. (C) Берлин Батыс Германия 1968 (3) 3–0 (1) Stade Roland Garros (C) Париж Франция 1969 (4) 2–1 (2) Athens Tennis Club (C) Афина Грекия 1970 (4) 3–0 Freiburg T. C. (C) Фрайбург Батыс Германия 1971 (5) 3–0 (2) Royal King's Park T. C. (G) Перт Австралия 1972 (1) 2–1 (3) Ellis Park (H) Йоханнесбург Оңтүстік Африка 1973 (6) 3–0 (1) Bad Homburg T. C. (C) Бад Хомбург Батыс Германия 1974 (7) 2–1 (3) Naples T. C. (C) Неаполь Италия 1975 (1) 3–0 (3) Aixoise C. C. (C) Экс-ан-Прованс Франция 1976 (5) 2–1 (4) The Spectrum (ICp) Филадельфия АҚШ 1977 (6) 2–1 (5) Devonshire Park (G) Истборн Ұлыбритания 1978 (7) 2–1 (6) Kooyong Club (G) Мельбурн Австралия 1979 (8) 3–0 (7) RSHE Club Campo (C) Мадрид Испания 1980 (9) 3–0 (8) Rot Weiss Tennis Club (C) Берлин Батыс Германия 1981 (10) 3–0 (4) Tamagawa en Racquet Club (C) Токио Жапония 1982 (11) 3–0 (3) Decathlon Club (H) Санта Клара АҚШ 1983 (2) 2–1 (4) Albisguetli T. C. (C) Цюрих Швейцария 1984 (3) 2–1 (9) Pinheiros Sports Club (C) Сан-Паулу Бразилия 1985 (4) 2–1 (4) Nagoya Green T. C. (H) Нагоя Жапония 1986 (12) 3–0 Štvanice Stadium (C) Прага Чехословакия 1987 (1) 2–1 (5) Hollyburn C. C. (H) Ванкувер Канада 1988 (5) 2–1 (1) Flinders Park (H) Мельбурн Австралия 1989 (13) 3–0 (1) Ariake Forest Park Centre (H) Токио Жапония 1990 (14) 2–1 (2) Peachtree W. O. T. (H) Атланта АҚШ 1991 (1) 2–1 (6) Nottingham Tennis Centre (H) Ноттингем Ұлыбритания 1992 (2) 2–1 (2) Waldstadion T. C. (C) Франкфурт Германия 1993 (2) 3–0 (10) Waldstadion T. C. (C) Франкфурт Германия 1994 (3) 3–0 (7) Waldstadion T. C. (C) Франкфурт Германия Fed Cup 1995 (4) 3–2 (8) Valencia T. C. (C) Валенсия Испания 1996 (15) 5–0 (3) Atlantic City Convention Center (ICp) Атлантик-Сити АҚШ 1997 (1) 4–1 (2) Brabant Hall (ICp) Ден Босх Нидерланд 1998 (5) 3–2 (1) Palexpo Hall (IH) Женева Швейцария 1999 (16) 4–1 (3) Taube Tennis Stadium (H) Стэнфорд АҚШ 2000 (17) 5–0 (4) Mandalay Bay Events Center (ICp) Лас-Вегас АҚШ 2001 (1) 2–1 (4) Parque Ferial Juan Carlos I (IC) Мадрид Испания 2002 (1) 3–1 (5) Palacio de Congresos (IH) Гран-Канария Испания 2003 (2) 4–1 (9) Olympic Stadium (ICp) Мәскеу Ресей 2004 (1) 3–2 (1) Ice Stadium Krylatskoe (ICp) Мәскеу Ресей 2005 (2) 3–2 (2) Court Philippe Chatrier (C) Париж Франция 2006 (1) 3–2 (1) Spiroudome (IH) Шарлеруа Бельгия 2007 (3) 4–0 (1) Luzhniki Palace of Sports (IH) Мәскеу Ресей 2008 (4) 4–0 (6) Club de Campo Villa de Madrid (C) Мадрид Испания 2009 (2) 4–0 (10) Circolo del Tennis (C) Реджо-Калабрия Италия 2010 (3) 3–1 San Diego Sports Arena (IH) Сан-Диего АҚШ 2011 3–2 (5) Olympic Stadium (IH) Мәскеу Ресей 2012 (7) 3–1 (1) O2 Arena (IH) Прага Чехия 2013 (4) 4–0 (6) Tennis Club Cagliari (C) Кальяри Италия 2014 (8) 3–1 (5) O2 Arena (IH) Прага Чехия 2015 (9) 3–2 (7) O2 Arena (IH) Прага Чехия 2016 (10) 3–2 (3) Rhénus Sport (IH) Страсбург Франция 2017 (18) 3–2 (1) Čyžoŭka Arena (IH) Минск Беларусь 2018 (11) 3–0 (12) O2 Arena (IH) Прага Чехия 2019 (3) 3–2 (11) RAC Arena (H) Перт Австралия Billie Jean King Cup 2020–21 RTF (5) 2–0 (2) O2 Arena (IH) Прага Чехия 2022 (1) 2–0 (12) Emirates Arena (IH) Глазго Ұлыбритания 2023 (1) 2–0 (2) Estadio de La Cartuja (IH) Севилья Испания

BJK кубогының финалдарындағы ел бойынша нәтижелер

ЕлЖеңіс20212022202320244010тоқталды (қағылды)тоқталды (қағылды)тоқталды (қағылды)20DNQDNQ414020DNQDNQ30DNQ20DNQDNQ30DNQ10DNQDNQ20DNQDNQ30DNQ10DNQDNQDNQ11тоқталды (қағылды)тоқталды (қағылды)тоқталды (қағылды)30DNQ10DNQDNQDNQ4031DNQ40