Кіріспе

1998 жылғы музыка тарихы туралы кітап

"Lords of Chaos: The Bloody Rise of the Satanic Metal Underground" – Майкл Дж. Мойньхан мен Дидрик Содерлиндтің кітабы. Бұл кітап 1993 жыл шамасында Норвегияда болған шіркеулерді өртеу және кісі өлтіру оқиғаларына баса назар аудара отырып, ертедегі норвегиялық блэк-метал көрінісінің баяндамасы. Кітаптың киноға бейімделуін 2018 жылы швед режиссері Йонас Акерлунд түсірді. Автор Майкл Мойньханның саяси көзқарастарына қатысты пікір қақтығыстары болды, бірақ ол бұл айыптауларды жоққа шығарды.

Жариялану тарихы

Lords of Chaos алғаш рет 1998 жылы Feral House баспасында жарық көрді. 2003 жылы екінші, қайта жөнделген басылымы шықты, ол түпнұсқа кітапты елу бетке ұзарту арқылы толықтырылды. 2002 жылы неміс тілінде басылып, 2005 жылы қайта жөнделген басылымы жарық көрді.

Қорытынды

Кітап 1990-1993 жылдар аралығында Норвегиядағы экстремалды хэви-металдың блэк-метал деген субжанрының айналасындағы оқиғаларға тоқталады. Алғашқы тараулар Хэви-металдың Black Sabbath, Coven және Black Widow сияқты топтардан бастап Bathory, Mercyful Fate, Celtic Frost, Sarcófago, Hellhammer және Venom сияқты прото-блэк-метал топтарына, содан кейін ерте норвегиялық блэк-метал тобы Mayhem-ге қалай дамығанын көрсетеді. Кітап Mayhem тобының вокалисі Пер Йнгве "Dead" Олиннің 1991 жылғы сәуірде суицид жасауы және Ослодағы (Норвегия) өзінің шағын блэк-метал дүкені Helvete ("тозақ" деген мағынадағы норвегиялық сөз) арқылы Øystein "Euronymous" Aarseth айналасында радикалданған "ішкі шеңбердің" құрылуын егжей-тегжейлі сипаттайды. 1992 және 1993 жылдары топ мүшелері бірқатар қылмыстарға қатысты, оның бастамасы 1992 жылғы 6 маусымда Фантофт става шіркеуін өртеу болды. Бірақ кітапта бұрын "Сторевейт шіркеуінде шағын, тиімсіз өрт" болғаны да айтылады. Шіркеулерді өртеу жалғасты, бірақ 1995 жылға дейін азайды. (Lords of Chaos кітабының мұқабасында "19 ғасырдың швед шіркеуінің өртеніп жатқан суреті" бейнеленген.) Норвегиялық газетке берген сұхбатында Burzum тобының негізін қалаушы Varg "Count Grishnackh" Vikernes, сондай-ақ Helvete тобының мүшесі, өртеулерді сатанизм актісі деп айыптап, медиадағы наразылықты тудырды. 1992 жылғы 21 тамызда Emperor тобының барабаншысы Bård "Faust" Eithun Лиллехаммердегі Олимпиада саябағында гомосексуалды әйел адамды өлтірді. Ол осы қылмысы үшін кінәлі деп танылып, 14 жылға бас бостандығынан айырылды (оның ішінде 9 жыл түрмеде отырып, 2003 жылы босатылды). 1993 жылғы 10 тамызда Aarseth-ты Vikernes өлтірді, ол кісі өлтіру және шіркеулерді өртеумен байланысты бірнеше оқиға үшін 21 жылға сотталды. Кітапта "сатанистік" кісі өлтірушілердің басқа да жағдайлары айтылады, мысалы, Германияның ұлтшыл-социалистік блэк-метал тобы Absurd-тың мүшелері Sandro Beyer-ді өлтіруі және АҚШ-та Caleb Fairley жасаған қылмыс. Сондай-ақ, 1996 жылғы сәуірде Флорида штатының Форт-Майерс қаласында кісі өлтіру және өртеу жасаған "Хаос мырзалары" деп аталатын жасөспірімдерден құралған әскери топқа бірнеше бет арналған, бірақ кітаптың атының неліктен "Хаос мырзалары" деп таңдалғаны айтылмайды. Varg Vikernes-пен сұхбаттардың үзінділері кітаптың әртүрлі бөлімдеріне таратылған. Burzum.org сайтында Vikernes өзін "нацист" деп сипаттауды тоқтатқанын айтты, бірақ бұл мәлімдеме екіұшты. Vikernes-пен Nasjonal Samling тобының негізін қалаушы Vidkun Quisling туралы сұхбат, ол Норвегияны нацистік Германия басып алғаннан кейін Норвегия үкіметі тарапынан 1945 жылы мемлекеттік қасақаналық жасағаны үшін атқыланды, Викернес оған деген құрметін көрсетеді және Квислингтің норвегиялық блэк-металдың кейбір экстремалды түрлеріне әсер еткені туралы аңыздың дәлелі болып табылады. Кітапта Шайтан шіркеуінің негізін қалаушы Антон ЛаВей, Emperor тобының Tomas "Samoth" Haugen және Cradle of Filth тобының Dani Filth-пен басқа да сұхбаттар келтірілген. Filth Германиядағы концерт кезінде сахнада пышақпен шабуылға ұшырағанын айтады ("бұл реквизит болуы мүмкін"). Авторлар экстремалды музыканың, өртеулердің және кісі өлтірулердің себебін түсіндіріп, осы оқиғаларды одиндік архетиптің пайда болуы ретінде қарастырады. Осы контексте психолог Карл Юнгтің сөздері мен 1951 жылғы патологиялық өрт туралы зерттеулер келтіріледі. Сатанизм және одан туындаған пұтқа табынушылық ұлттар мен халықтардың архетиптері мен ерекшеленген психикасының өнімдері болып табылады және осылайша ұлтшылдық сияқты "көлеңкелі" немесе мистикалық көздерден шығады. Ұлтшылдық - бұл халықтың санасыздығының саяси көрінісі, ал пұтқа табынушылық/сатанизм - рухани көрінісі. Кітапта осы зорлық-зомбылық актілері арқылы ізделінетін мемлекеттік жағдайды скандинавиялық аңыз Ragnarök-ке дейін салыстырылады, бірақ радикалданған блэк-метал музыканттары да, "олардың кейбір одақтастары, оңшыл революционерлер" де "20 ғасыр өркениетінің қасбеті артында жатқан наразылықтың жарылыс механизмін" таппаған болуы мүмкін, бірақ мұндай "жарылыс механизмі" бар екені айтылады.

Сыншыл реакция

Lords of Chaos туралы пікірлер қарама-қайшы болды, бірнеше сыншы кітапты салыстырмалы түрде беймәлім субмәдениет туралы ақпаратты немесе кем дегенде қызықты көзқарас ұсынғаны үшін жоғары бағалады, сондай-ақ кітап 1998 жылы Firecracker Alternative Press Award сыйлығын жеңіп алды. Басылым кейде тақырыбына жеткілікті сындық көзқарас танытпағаны үшін сыналды. Бұл, әсіресе Мойньханды оңшыл көзқарастармен айыптаған топтар мен тұлғалар үшін үлкен алаңдаушылық тудырды. Теледидардағы дін уағыздаушы Боб Ларсон өзінің және Мойньханның "рухани және философиялық тұрғыдан мүлдем қарама-қарсы" екенін, бірақ кітапты "поп-музыка мен мәдениеттің қараңғы және шайтандық жағына қатысты жан-жақты дереккөз" ретінде құрметтейтінін мәлімдеді.

Бейімделу

2018 жылы Юнас Акерлунд режиссерлік еткен көркем фильмнің бейімделуі 2018 жылғы 23 қаңтарда Юта штатының Парк-Сити қаласында өткен Санденс кинофестивалінде тұсаукесер өткізді. Рори Калкин мен Эмори Коэн Euronymous және Varg Vikernes рөлдерін сомдады. Джек Килмер, Энтони Де Ла Торре және Джонатан Барнвелл Mayhem тобының Dead, Hellhammer және Necrobutcher кейіпкерлерін ойнады. Актерлік құрамға сондай-ақ Скай Феррейра, Вальтер Скарсгард және Люсиан Чарльз Коллиер де кірді.