Кіріспе

Синтетикалық полиэтилен талшығының бренді Tyvek (/t//ai/'/v//ɛ//k/) – синтетикалық флеш-спиннен жасалған жоғары тығыздықтағы полиэтилен талшықтарының бренді. "Tyvek" атауы – 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Tyvek-ті ашқан және коммерциялық өндіріске енгізген американдық көпұлтты химиялық компания DuPont-тың тіркелген тауар таңбасы. Tyvek-тің қасиеттері – жыртылуы қиын, бірақ оңай кесіледі, сұйықтықтарға қарсы су өткізбейді, сонымен бірге су буының өтуіне мүмкіндік береді – оның түрлі салаларда қолданылуына себеп болды. Tyvek көбінесе үй қаптамасы ретінде, құрылыс кезінде ғимараттарды қорғауға арналған синтетикалық материал немесе жеке қорғаныш құралдары (ЖҚҚ) ретінде қолданылады.

Тарих

Tyvek – спинбонд олефин талшығынан тұратын тоқымасыз материал. Оны алғаш рет 1955 жылы DuPont тоқыма компаниясының зерттеушісі эксперименталды зертханада жұмыс істеген кезде ашты, ол құбырдан шығатын ақ түсті жұмсақ материалды байқады. Бұл полиэтиленнің бір түрі еді, және DuPont компаниясы оны ашқаннан бір жыл ішінде патенттеуге өтініш берді. Келесі бірнеше жылда технологиялар жетілдірілгеннен кейін, 1959 жылы DuPont бұл жұмсақ материалды жоғары жылдамдықпен иіру арқылы пышақпен кесілетін берік мата жасауға болатынын анықтады. Tyvek 1959 жылдан бері қолданылып келсе де, DuPont 1965 жылға дейін өнімнің сауда белгісін тіркемеді, ал 1967 жылдың сәуірінде коммерциялық мақсаттар үшін қолдануға рұқсат берді. 1970 жылға қарай Tyvek ұлттық және халықаралық құрылыс индустриясында кеңінен танылды. Оның өнімдері үй салуда жиі қолданылды, себебі ол сұйықтықтың өтуіне кедері келтіргенмен, будың шығуына мүмкіндік берді. 1972 жылы DuPont хирургтар мен дәрігерлер медициналық салада қолданатын стерильді құралдарды қаптау үшін Tyvek қаптамасын шығарды.

21 ғасыр

2017 жылы DuPont компаниясы тағы бір химиялық компания, The Dow Chemical Company-мен бірігіп, DowDuPont компаниясын құрды. DowDuPont қазіргі уақытта Tyvek-ті Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Spruance зауытында және Люксембургтегі Sandweiler Contern қаласында шығарады. 2018 жылы DowDuPont Sandweiler Contern зауытының Tyvek өндіріс көлемін арттыру жоспарларын жариялады.

Қайта өңдеу

Тейвек сырттай қағазға ұқсаса да (мысалы, оған жазуға және басып шығаруға болады), ол пластик, сондықтан оны қағазбен қайта өңдеуге болмайды. Кейбір Tyvek өнімдері HDPE үшін #2 кодтық белгісімен белгіленген және кейбір қалалық қайта өңдеу бағдарламалары аясында пластикалық бөтелкелермен бірге жинауға болады. DuPont АҚШ-та бір рет қолданылатын киімдерді, комбинезонды, зертханалық халаттарды, медициналық қаптамаларды және басқа да зиянсыз Tyvek киімдерін қайта өңдеу бағдарламасын жүргізеді, сондай-ақ хаттарды қайта өңдеуге арналған бағдарлама ұсынады. АҚШ-та пластикалық қаптарды қайта өңдеу жиі кездесетін болғандықтан, Америка химиялық кеңесі пластикалық пленканы жинау орындары Tyvek-ті қабылдауы керек деп ұсынды.

Құрылыс/инженерлік

Үлкен Tyvek парақтары көбінесе үйдің қабырғасын жабу үшін қолданылады, бұл құрылыстың сыртқы қаптамасы мен каркасы, жылу оқшаулағышы және т.б. арасында ауа өткізбейтін қабатты қамтамасыз етеді, су буының өтуіне мүмкіндік беріп, бірақ ауаның кіруін шектейді. Tyvek реакциялық басқару жүйесінің (RCS) қозғалтқыштарының тесіктерін су мен қоқыстан қорғау үшін қолданылды, ал ғарыш шаттлының жиынтығы ғарыш шаттлы бағдарламасының соңғы жылдарында ұшыру алаңында ашық қалды. Tyvek қаптамалары тұтанғаннан кейін көп ұзамай және шаттл мұнарадан көтерілуге үлкермес бұрын түсіп қалды, шаттл төменде болғандықтан соқтығысу қаупі болған жоқ. Том Сакс өзінің Ғарыш бағдарламасы сериясындағы туындыларында қолданылатын ғарыш костюмдерінің сыртқы қабығы үшін Tyvek қолданды.

Теңіз қатынасы

Tyvek Америка Құрама Штаттарының пошта қызметінің кейбір басымды пошта және экспресс пошта конверттерінде қолданылады. FedEx та оны кейбір құжат конверттері үшін пайдаланады.

Мемлекеттік пайдалану

Жаңа Зеландия 1986 жылдан 1999 жылға дейін жүргізуші куәліктерін Tyvek материалынан жасады.

Банкноттар

Коста-Рика (тек олардың 20 колонелік банкнотасы, Z сериясы), Мэн аралы және Гаити Тайвек материалынан банкноталар жасаған. Бұл банкноттар қазір айналымнан шығарылған және коллекционерлерге арналған заттарға айналды.

Мода/жеке пайдалану

Жарыс нөмірлері немесе жарыс билегі көбінесе Tyvek қағазынан жасалады, сондықтан жарыс барысында жыртылу қаупі төмендейді. Tyvek киім мен басқа да мата таңбаларын жасау үшін жиі қолданылады, өйткені ол өте берік және жууға төзімді. Tyvek білезіктері фестивальдарда, конгрестерде, қабылдау және қауіпсіздік маңызды іс-шараларда, сондай-ақ ауруханаларда, демалыс орындарында, түнгі клубтарда, мектептерде және қайта кездесулерде қолданылады. 2011 жылы American Apparel сән саудагері мен өндірушісі өз тауарын ассортиментіне ақ Tyvek шорттарын қосты. 1976 жылы Fiorucci сән үйі Tyvek-тен толық коллекция жасады. Жеңіл саяхатшылар қауымдастығы Tyvek-ті өте жеңіл, бірақ берік рюкзактар жасау үшін пайдалана бастады. 2012 жылы The Open Company компаниясы Tyvek-тің бірнеше қатты түрлерінен жасалған бүктелетін қала картасын шығарды. Көбінесе үй шаруашылығында қолөнермен айналысатындар қайта пайдаланған Tyvek материалынан қолданбалы заттар жасайды. CD және DVD дискілерін қорғайтын қаптамалар, сөмкелер және оригами әмияндары да Tyvek материалынан жасалған. Tyvek берік мата ретінде аяқ киімде де қолданылады.

Медициналық

Tyvek зертханалық және медициналық қаптамада кеңінен қолданылады, себебі материал гамма сәулелендіру немесе этилен оксиді газы сияқты жабдықтар мен хирургиялық құралдарды стерильдеу үшін қолданылатын жағдайларға төтеп бере алады. Австралияның NSW полициясы қылмыс орнындағы сот-медициналық дәлелдердің сақталуын қамтамасыз ету үшін Tyvek комбинезондарын пайдаланады, сонымен қатар киюшіні биологиялық заттарға, кірге және сұйық шашырауларға ұшырау қаупінен қорғайды.

Жеке қорғаныш құралдары (ЖҚҚ)

Tyvek комбинезоны – жеке қорғаныш құралдары ретінде қолданылатын бір бөліктен тұратын киім. Олар көбінесе ақ түсті болады және механиктер, мұнай өнеркәсібінің қызметкерлері, бояушылар, жылу оқшаулаушылар, зертхана және таза бөлмелердегі қызметкерлер жиі киеді, мұнда бір рет қолданылатын комбинезон қажет. Олар сондай-ақ аз қауіпті материалдармен жұмыс істеу үшін қолданылады, мысалы, асбест және радиациямен жұмыс істеу кезінде, бірақ толық қауіпті материалдармен жұмыс істеуге арналған костюм сияқты қорғауды қамтамасыз етпейді. Tychem – Tyvek брендінің тармағы, ол сұйықтықтардан, әсіресе химиялық заттардан жоғары деңгейде қорғауға арналған. DuPont компаниясы Tyvek киімдерін әртүрлі стильде шығарады, зертханалық халаттар мен алжапқыштардан бастап, капюшондары мен етікшелері бар бас-аяқ киімдеріне дейін. Соңғысы, атап айтқанда, Фукусимадағы ядролық оқиға кезінде Жапонияның Құрлықтағы өзін-өзі қорғау күштерімен шектеулі CBRN жабдығы ретінде пайдаланылды. Tyvek комбинезондары, халаттары немесе боди-костюмдері пандемия кезінде жиі қолданылады, мысалы, 2013–2016 жылдардағы Батыс Африка Эбола вирусы эпидемиясында және COVID-19 пандемиясында денсаулық сақтау қызметкерлерін инфекциядан қорғау үшін. COVID-19 пандемиясы кезінде ең көп қолданылатын Tyvek костюмдерінің бағасы бір данасы үшін 5-15 АҚШ доллары аралығында сатылады. Коронавирус дағдарысы кезінде жеткілікті жеке қорғаныш құралдары жетіспегендіктен, Tyvek жеке қорғаныш құралдары көптеген жерлерде тапшы болды. Tyvek комбинезондары көбінесе бір рет қолдануға арналған. Дегенмен, SARS CoV 2 вирусымен ластанған Tychem костюмдерін дезинфекциялап, шектеулі рет қолдануға болады.