Кіріспе

Лос-Анджелес аймағының мәдени ресурстары

Лос-Анджелес мәдениеті өнерге бай және этникалық жағынан алуан түрлі. Лос-Анджелес қалалық аймағында Лос-Анджелес округі өнер мұражайы (LACMA), Тынық мұхитына қарайтын Санта-Моника тауларында орналасқан Дж. Пол Гетти мұражайы, Қазіргі заманғы өнер мұражайы (MOCA) және Хаммер мұражайы сияқты бірнеше танымал өнер мұражайлары бар. 1920-1930 жылдары Уилл Дюрант пен Ариэль Дюрант, Арнольд Шенберг және басқа да зиялылар, киносценаристтер мен режиссерлермен қатар, мәдениет өкілдері болды. Қала 20-шы ғасырдың ортасында қаржылық жағдайға жеткенде, мәдениет те дамыды. Дороти Буффам Чандлер және басқа да меценаттар өнер мұражайларын, музыка орталықтары мен театрларды құру үшін қаражат жинады. Бүгінде Оңтүстік Калифорнияның мәдени өмірі әлемдегі кез келген мәдениеттен де күрделі, өрнекті және алуан түрлі.

Тарих

Лос-Анджелес тарихы 1781 жылы Жаңа Испаниядан келген 44 қоныс аударушы қазіргі Лос-Анджелес қаласының орталығында тұрақты қоныс құрған кезде басталды. Бұл туралы Лас-Калифорнияның испан губернаторы Фелипе де Неве және вице-король Антонио Мария де Букарели бұйырған болатын. Осы тарихи оқиға "Эль-Пуэбло" есімді ескерткішпен белгіленген. 1848 жылы Мексикадан АҚШ-қа тәуелділік ауысқаннан кейін, 1885 жылы Чикагодан Лос-Анджелеске дейінгі Санта-Фе темір жолының салынысы үлкен өзгерістерге әкелді. Көбінесе Төменгі Орта Батыс және Оңтүстіктен келген ақ протестанттар – "оверлендерлер" қысылып келді. Лос-Анджелес 1884 жылы алғашқы өрт сөндіру бекетін салғанда және 1818 жылы Франсиско Авила алғашқы үйді салғанда өсе бастады. Лос-Анджелес экономикасының негізгі салалары – егіншілік, мұнай, туризм, жылжымайтын мүлік және киноиндустриясы болды. Қаланың ішінде және сыртында көптеген қала маңындағы аудандар қарқынды дамыды. Оның киноиндустриясы қалаға әлемдік даңқ әкелді, ал Екінші дүниежүзілік соғыс жаңа өнеркәсіптерді, әсіресе жоғары технологиялық авиация құрылысын дамытты. Саяси тұрғыдан қала орташа консервативті болды, әлсіз жұмысшы одақтары бар еді. 1960 жылдан бастап өсім баяулады, ал жол апаттары мен кешігулер жиі бола бастады. Лос-Анджелес тас жолдарды дамытуда алғашқы қадам жасады, ал қоғамдық көлік жүйесі нашарлап қалды. 1960 жылдан бері Мексика мен Азиядан келген жаңа қоныс аударушылар демографиялық құрамды өзгертіп жатыр. Ауыл шаруашылығы, мұнай, әскери және авиация сияқты ескі өнеркәсіптер төмендеді, бірақ туризм, ойын-сауық және жоғары технологиялар бұрынғыдай күшті болып қала береді. Уақыт өте келе, құрғақшылықтар мен орман өрттері жиілеп, жыл маусымына қарамастан, жыл бойы бой көрсетіп, қаланың сумен қамтамасыз етілу қауіпсіздігін одан әрі қиындатады.

Сәулет

Лос-Анджелесте және жақын маңдағы қалаларда әртүрлі сәулеттік стильдер кездеседі. Лос-Анджелес архитектуралық еңбектердің бай және алуан түрлі тарихымен мақтанады, ол кәсіби архитектуралық ортада архитектураны сынау алаңы ретінде белгілі. Әсіресе, "Case Study Houses" тұрғын үй архитектурасында революция жасады. Ричард Нейтра, Джек Чарни, Пьер Кениг, Джон Лотнер және Франк Ллойд Райт сияқты сәулетшілердің қалада маңызды туындылары бар. Қала мен аймақтағы сәулеттік стильдердің арасында Миссия жаңғыруы, испандық отаршылдық жаңғыруы, шеберлік, нормандық француз провинциясы, француз шатосы, ағылшын Тюдор стилі, бель-этар, арт-деко және стримлайн модерні бар. Лос-Анджелес қаласының орталығында арт-деко стилінде салынған бірнеше ғимараттар бар. Осы мұраны құрметтеу мақсатында, жақында салынған Метрополитен Транзит Басқармасының ғимараты арт-деко ерекшеліктерін сіңіріп алды. Қаладағы заманауи архитектураның диапазоны, пионер афроамерикалық сәулетші Пол Уильямстың еңбектерінен бастап, қала тұрғыны Франк Геридің деконструктивистік формаларына дейін жетеді. Чарльз Иймс пен оның әйелі Рэй Иймс әйгілі орындықтар мен тұрмыстық заттарды жасады.

Лос-Анджелестегі бейнелеу өнері

Импрессионистік пейзаж суретінің плен-аир қозғалысы Лос-Анджелес аймағында алғашқы жақтастарын тапты. Бұл жанрдың дамуына 1909 жылы құрылған Калифорния өнер клубы көптеген көрмелер мен лекциялар ұйымдастырды. Бұл өнер түрі Калифорния өнерінің ерекше стилі ретінде танылуда. 1945 жылдан 1980 жылға дейінгі кезеңде қаланың өнер өміріндегі қуаттың көп бөлігі жеке коллекционерлер, суретшілер ұжымдары, баспаханалар, өнер мектептері және әсіресе коммерциялық галереялар арқылы келді. 1960 жылдары Корита Кент, сол кезде Таза Жүрек колледжінің Мэри Корита әпкесі ретінде танылған, махаббат пен бейбітшілік туралы үгілген жарқын, батыл сериграфиялар жасады.

Өнер мектептері мен колледждері

Лос-Анджелес округі үш кәсіби өнер колледжіне үй иесі: 1930 жылы Лос-Анджелес қаласының орталығында «Арт-центр мектебі» ретінде негісталған «Арт-центр дизайн колледжі», 1917 жылы «Отис» өнер институты ретінде құрылған «Отис» өнер және дизайн колледжі және 1961 жылы «Шоунард» өнер институтының мұрагері ретінде құрылған «Калифорния өнер институты».

Ас мәзірі

Лос-Анджелес – Кобб салатының туған жері, ол Голливудтағы Браун Дерби мейрамханасында ойлап табылды, сондай-ақ 20-шы ғасырдың басында Коулдың Пасифик Электр Буфетінде немесе Филиппстің мейрамханасында пайда болған француздық дип сэндвичі, екеуі де қаланың орталық бөлігінде әлі де бар, Coffee Bean & Tea Leaf және Original Tommy's Hamburger-дің мұзбен араластырылған кофе сусындары да осы қалада пайда болды. 2018 жылы PETA Лос-Анджелесті әлемдегі "вегетариандық өмір салтын ұстанатындар үшін ең қолайлы қала" деп жариялады. Қаланың тамақ өнеріндегі күші "ұлттық" тамақтануда, және ол ауқымы мен тереңдігі тұрғысынан әлемдегі ең динамикалық аймақтардың бірі болып саналады. DineLA мейрамхана апталығы жылына екі рет Лос-Анджелестегі мейрамханалардың ұлынақай түрлерін ұсынады. Көптеген афроамерикалықтар тұратын аудандарда Роскооның тауық және вафли үйі сияқты жанды тағамдарды ұсынатын мейрамханалар бар. Америкадағы тамақ және сусындар жөніндегі Оксфорд энциклопедиясында айтылғандай, Лос-Анджелес "АҚШ-тағы мексикалық тағамдарын жеуге арналған ең танымал қала болып қала береді". Глендейл қаласында елдегі армян мейрамханаларының ең көп шоғырланған жері бар. Азияға жақын орналасқандықтан және азиялық иммигранттардың үздіксіз келуіне байланысты, азиялық тағамдар Лос-Анджелесте кең таралған. Жапондық, қытайлық, вьетнамдық, корей және тай мейрамханалары өте көп. Әсіресе жапондық тағамдар Лос-Анджелестің жоғары деңгейдегі асхана өнерінің маңызды бөлігі болып табылады, мысалы, Беверли-Хиллстегі Уразава, Малибудағы Нобу және Голливудтағы Кои сияқты орындар бар. Калифорниялық стильдегі тағамдар Азия теңіз өнімдерімен, сондай-ақ Жерорта теңізінің тағамдарымен үлкен әсерленген деп есептеледі. Азиялық тағамдардың танымалдылығы Аркадиядағы 626 түнгі базары сияқты тағам фестивальдеріне әсер етті, онда сатушылар дәстүрлі түнгі базар тағамдарын, мысалы, иісті тофу мен шашлыктарды, сондай-ақ раменбургерлер мен фо таколары сияқты заманауи фьюжн тағамдарын сатады.

Кино

Лос-Анджелес аймағы – АҚШ-тағы кино және теледидар өндірісі үшін ең маңызды орын. Бұл аймақ актерлер ғана емес, сонымен қатар жазушылар, композиторлар, суретшілер және басқа да шығармашылық тұлғаларды тартты. Аймақта жыл сайын кино және теледидар өндірісі саласындағы жетістіктері үшін сыйлықтар табыстайтын Кино өнері мен ғылымы академиясы және Телевизия өнері мен ғылымы академиясы сияқты көптеген ұйымдар бар. Outfest ұйымдастырған Лос-Анджелес гей және лесбиян кинофестивалі және TCL қытай театрында өткізілетін Dances with Films сияқты көптеген кинофестивальдар өтеді. Квентин Тарантиноның "New Beverly Cinema" және "Nuart Theatre" сияқты арнайы кинотеатрлар мен өнер үйлері жаңа және тарихи фильмдердің алуан түрлі қосындыларын көрсетеді.

Голливуд

Голливуд – Лос-Анджелес қаласының орталық аймағындағы аудан. Этностық құрамы әртүрлі, тығыз қоныстанған бұл аудан АҚШ киноиндустриясының отаны ретінде белгілі, оның ішінде бірнеше тарихи студиялар бар. Ал оның атауы индустрия мен оның адамдарына қысқаша сілтеме беру үшін қолданылады. Лос-Анджелестегі кино өндірісі бұл саланың ең маңызды орталығы болып қала берсе де, Голливуд халықаралық деңгейде кеңейді, сондықтан ол АҚШ-тың басқа аймақтарынан, сондай-ақ Канаданың Ванкувер (Британдық Колумбиясы) және Торонто (Онтарио) қалаларынан, әрі әлемнің көптеген елдерінен – Румыния және Австралазия сияқты – күшейтілген бәсекелестікке тап болып отыр, олар Голливудқа өндіріс шығындарын төмендетуге мүмкіндік береді. Ойын-сауық компанияларының төмен еңбекақы мен өндіріс бағасын іздеп басқа жерлерге көшу құбылысы «қашқан өндіріс» деп аталады, бірақ Калифорния кино комиссиясы басқаратын штаттың қазіргі Фильм және теледидар салық жеңілдіктері бағдарламасының арқасында бұл тенденция кері қайта бастағанын көрсетеді. Кино және телеиндустрия Лос-Анджелестің бүкіл әлемге танымал имиджін қалыптастыруға көмектесті. Көптеген туристер Голливудқа қатысты маңызды орындарды – Атақтылар аллеясын және Голливуд таңбасын – көру үшін келеді.

Әдебиет және комикс кітаптары

Лос-Анджелес әдеби тарихында Реймонд Чандлер сияқты аңызға айналған авторлар бар, оның қатал детективтік әңгімелері соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі Л.А. қаласында өрбіген. Росс Макдональд Чандлер дәстүрін 1950 жылдары жалғастырды, ал 1960 және 1970 жылдары оны классикалық трагедия тақырыптарымен үйлестірді. Уолтер Мосли, Джеймс Эллрой және Джозеф Хансен Чандлердің жергілікті ізбасарларының қатарында. Натанаэль Уэсттің «Саранқұстың күні» атты кітабы Голливуд арманының шынайы, жасық жағын көрсетті. Рей Брэдбери 1934 жылы қалаға көшкеннен кейін ғылыми фантастика жазды. Актриса Кэрри Фишер романдар жазушы ретінде жетістікке жетті. Ең танымал жергілікті ақын Чарльз Буковски болды, ол көбінесе Голливудта тұрды, бірақ өмірінің соңғы жылдары Сан-Педро қаласында өмір сүрді. Лос-Анджелес тұрғындары ондаған мың сценарий жазды, ал киноиндустрия Ф. Скотт Фицджеральд, Алдус Хаксли, Теннесси Уильямс, Эвелин Во және Уильям Фолкнер сияқты көптеген авторларды қызықтырды. Лос-Анджелес округінде Book Soup және Skylight Books сияқты көптеген тәуелсіз кітап дүкендері, сондай-ақ The Los Angeles Review, Slake, The Santa Monica Review және Black Clock сияқты әдеби журналдар жеткілікті. Лос-Анджелесте архитектуралық жағынан әйгілі Орталық кітапхананы қоса алғанда, көптеген қоғамдық кітапханалар бар. Бұл қалада Калифорниядағы ең ірі кітап дүкені – The Last Bookstore және Батыс жағалаудағы Powell's Books-тан басқа ең үлкен дүкен орналасқан.

Музыка

Лос-Анджелес сонымен қатар әлемдегі ең маңызды қалалардың бірі болып табылады. Альбомдар жиынтығына ұқсайтын Капитолий рекордс тарихи ғимараты осыған куәлік етеді. A&M Records ұзақ жылдар бойы Sunset Boulevard көшесінде Чарли Чаплин (өз фильмдеріне музыка жазған) салған студияны иеленді. Warner Brothers кино бизнесімен қатар ірі жазба бизнесін де құрды. Бизнестің екінші жағында, жергілікті Rhino Records ескі жазбалардың мұрағаттарын қарап, оларды заманауи тыңдарманға қайта ұсыну арқылы қайта жандандыруды бастады. Лос-Анджелесте салыстырмалы түрде кішкентай болған кезде де афроамерикалық музыкалық қауымдық орталық болды: көптеген музыканттар Орталық даңғылдың маңында жиналды және 1930 және 1940 жылдары Чарльз Мингус, Бадди Коллетт, Джеральд Уилсон және тағы да басқалар сияқты көптеген таланттарды өсірді. 1960 жылдары Сансет Стрип The Byrds, Buffalo Springfield және The Doors сияқты топтардың даму ортасына айналды. Рэнди Ньюман да осы кезеңде мансабын бастады, ал Beach Boys осы онжылдықта жақын маңдағы Хоторнда құрылды. Лос-Анджелесте көптеген хард-рок топтары пайда болды, оның ішінде жақын маңдағы Пасаденадан шыққан легендарлық Van Halen, сондай-ақ Mötley Crüe, Ratt, W.A.S.P. және Guns N' Roses сияқты «шашты» топтар, Megadeth, Metallica (кейін Сан-Францискоға көшіп кеткен) және Slayer (Хантингтон Парктен) сияқты трэш-металл топтары, сонымен қатар 1990 жылдардағы Jane's Addiction, Korn, The Offspring және Red Hot Chili Peppers сияқты рок-топтары өркендеді. 1970 жылдары Eagles және Линда Ронштадт сияқты жұмсақ рок орындаушылары да сәттілікке жетті. Хардкор панк қозғалысын тудырған үлкен панк-рок қозғалысы болды, онда X, Black Flag және Wasted Youth сияқты топтар өнер көрсетті. 1980 жылдары Пейсли Андерграунд қозғалысы Лос-Анджелеске тән болды. 1990 жылдары және 21 ғасырдың басында Лос-Анджелес рок музыкасына үлкен үлес қосты, Бек, Лонг-Бичтің Sublime, Tool, System of a Down, Rage Against the Machine, Crazy Town, No Doubt, Linkin Park, The Calling, Incubus, Hoobastank, Lifehouse, Eve 6, Sugar Ray, Deftones, Papa Roach, Alien Ant Farm, In This Moment, Avenged Sevenfold, AFI, Saosin және Thirty Seconds to Mars сияқты танымал әртістер осы қалада өнер көрсетті. Сонымен қатар, N.W.A-ның гангста рэпі, кейіннен Dr. Dre, Eazy E, Ice Cube, 2Pac және Snoop Dogg-тің жеке мансабы Лос-Анджелесті (әсіресе Лонг-Бич және Комптон қалаларын) афроамерикалық музыкалық даму орталығы ретінде және G funk-ты хип-хоптың маңызды стилінің бірі ретінде қайтадан бекітті. 2000 жылдары Лос-Анджелес рок сахнасы Maroon 5 сияқты танымал топтардың арқасында гүлденді, ал The Game сияқты рэперлер Батыс жағалауының хип-хопын жаңа деңгейге көтерді. Black Eyed Peas осы онжылдықта одан да көп танымалдыққа ие болды. Белинда Карлайл, Паула Абдул, Джастин Тимберлейк, Гвен Стефани, Ферги, Хилари Дафф, Эшли Симпсон, Джесси Маккартни, Элли және Эй Джей, Ванесса Хадженс, Эшли Тисдейл, Майли Сайрус, Селена Гомес, Деми Ловато, Колби Каиллат, Сара Барейлс, Кэти Перри, Кеша және Ариана Гранде сияқты поп әншілері де мансабын Лос-Анджелес аймағында бастады. Лос-Анджелес қаласының орталығында Лос-Анджелес округінің Музыка орталығы орналасқан. Музыка орталығына жаңа Уолт Дисней концерт залы, Дороти Чандлер павильоны, Ахмансон театры және Марк Тапер форумы кіреді. Аула, фонтан және көркем өнер оны әдемі орынға айналдырады. Оның мәдени маңыздылығын арттыра түсетіні, сол көшеде Лос-Анджелес орталық кітапханасы, Қазіргі заманғы өнер мұражайы, Колберн сахналық өнер мектебі және Әулие Ангелдің соборы орналасқан. Лос-Анджелес филармониясы оркестрі көп жылдар бойы Дороти Чандлер павильонында болғаннан кейін қазір Уолт Дисней концерт залында өнер көрсетеді және жазғы концерттерін Голливуд Боулда өткізеді. Лос-Анджелес шебер хоры да Уолт Дисней концерт залын өз үйі деп есептейді. Дороти Чандлер павильоны Лос-Анджелес операсы мен би үйіне де қызмет етеді. Ахмансон театры, Марк Тапер форумы және Калвер Ситидегі Кирк Дуглас театры Майкл Ричидің басшылығымен Орталық театр тобының үйі болып табылады. Қазіргі заманғы опера Лос-Анджелесте ағылшын тілінде орындалатын және заманауи стильде қойылатын қойылымдар ұсынады, ал олардан түскен табыс жергілікті балалар біліміне және жануарларды құтқаруға арналған қайырымдылық ұйымдарына жұмсалады. Телевизия мен киноға арналған мыңдаған сағаттық саундтректерді жазу композиторларға, классикалық музыканттарға, топтарға, оркестрлерге және симфониялық оркестрлерге жұмыс береді.

Мәдени анклавтар

Лос-Анджелес агломерациясы – әлемдегі ең көпұлтты қалалық аймақтардың бірі, бұл өңірде жүздеген мәдениет өкілдік табады.