Кіріспе
Коннектикут штатының округі, АҚШ
Нью-Хейвен округі – АҚШ-тың Коннектикут штатының оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халық саны 864 835 адамды құрайды, бұл оны Коннектикут штатындағы ең көп халқы бар үшінші округ етеді. Штаттың ең ірі 5 қаласының екеуі – Нью-Хейвен (3-ші) және Уотербери (5-ші) – Нью-Хейвен округінің құрамына кіреді. Нью-Хейвен округі Нью-Хейвен-Милфорд (КТ) метрополитендік статистикалық аймағының бөлігі болып табылады, ол Нью-Йорк метрополитендік жиынтық статистикалық аймағына кіреді. Коннектикут штатында округтік басқару 1960 жылы таратылды. Осылайша, Коннектикут штатының барлық сегіз округі сияқты, Нью-Хейвен округінде де округтік басқару және округ орталығы жоқ. 1960 жылға дейін Нью-Хейвен қаласы округ орталығы болып келді. Коннектикут штатында қалалар өрт сөндіру және құтқару, қар күреу және мектептерді қоса алғанда, барлық жергілікті басқару қызметтеріне жауап береді. Кейде көршілес қалалар мектептер, денсаулық сақтау сияқты белгілі бір қызметтерді бірлесіп атқарады. Нью-Хейвен округі – картадағы қалалардың тобы ғана, оның ешқандай нақты басқару билігі жоқ. 2000 жылы округ шерифтерінің жүйесі сайлаушылармен таратылып, оның орнына мемлекеттік сот маршалдары тағайындалды. Осының нәтижесінде Нью-Хейвен округінің мемлекеттік сот жүйесі үш сот округінен тұрады: Нью-Хейвен, Ансония-Милфорд және Уотербери. 2022 жылдың 6 маусымында АҚШ халық санағы бюросы Коннектикуттың тоғыз үкімет кеңесін штаттың сегіз округінің орнына округтермен тең деп ресми түрде мойындады. Коннектикут штатының сегіз тарихи округі қазір тек атаумен ғана сақталып келеді және статистикалық мақсаттар үшін ескерілмейді.
География
АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 862 шаршы миль (2,233 км²), оның ішінде 605 шаршы миль (1,567 км²) құрлық, ал 258 шаршы миль (668 км²) (29,9%) су алабын құрайды. Округ Коннектикут штатындағы жалпы ауданы бойынша екінші орында тұр.
Ерекшеліктері
Жер бедері жағалауға жақын негізінен жазық, ал қалған бөлігін көтеріңкі төбелер құрайды, олар округтің солтүстігінде ғана едәуір биіктейді. Ең жоғары нүкте округтің ең солтүстік бөлігіне жақын, Волкотт қаласында теңіз деңгейінен шамамен 320 метр биіктікте орналасқан екі аймақта табылады. Ең төменгі нүкте – теңіз деңгейі. Атақты географиялық нысандарға Кармел тауы ("Ұйықтаған алып"), Батыс және Шығыс таулары жатады.
Ұлттық қорғалатын аймақ
Стюарт Б. МакКинни ұлттық жануарлар қорығы (бөлігі)
Соттық
Округтың географиялық аймағы үш жеке сот округімен қамтамасыз етіледі: Ансония-Милфорд, Уотербери және Нью-Хейвен. Ансония-Милфорд округінде екі жоғары сот үйі бар, біреуі Дербиде, екіншісі Милфордта. Уотербери және Нью-Хейвен сот округтерінде жоғары соттар тиісінше Уотербери және Нью-Хейвен қалаларында орналасқан.
Құқық қорғау органдары
Ауданның географиялық аймағында құқық қорғауды тиісті қалалық полиция бөлімдері жүзеге асырады. 2000 жылға дейін округтік шериф департаменті сот шешімдерін орындау, тұтқындарды тасымалдау және сот қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін құрылған болатын. Қазіргі таңда бұл міндеттер Коннектикут штатының сот орындаушылар жүйесіне жүктелді.
Өртке қарсы қорғаныс
Аудандық өртке қарсы қорғауды қалалар жүзеге асырады. Кейбір қалаларда қаланың бір бөлігіне қызмет көрсететін өрт сөндіру округтері де бар. 1937 жылы құрылған Нью-Хейвен округінде Хамден қаласында орналасқан "Нью-Хейвен округінің өртке қарсы төтенше жағдайлар жоспары" деп аталатын округтық өртке қарсы қорғау агенттігі бар, ол "Өзара көмек көрсетудің радио байланыс мәселелерін үйлестіру, қажет болған жағдайда округ мүшелеріне ірі оқиғаларда көмек көрсету, оқытуды ұйымдастыру" мақсатында құрылған.
Су қызметі
Су қызметін "Оңтүстік Орталық Коннектикут аймақтық су басқармасы" деп аталатын, коммерциялық емес, қоғамдық пайдаға арналған корпорация ұсынады. Аймақтық су басқармасы Уотербери аймағын, сондай-ақ Гилфорд және Мэдисон қалаларын қоспағанда, Нью-Хейвен округіндегі көптеген қалаларды сумен жабдықтайды. Аймақтық су басқармасы штат бойынша округтың барлық аймақтарын қамтитын сияқты мемлекеттік су қызметін ұсынатын екі ұйымның бірі болып табылады.
Бостон пошта жолы
U.S. 1 – аудандағы ең көне шығыс-батыс жолы, ол барлық жағалау қалалары мен елді мекендерінен өтеді. Жолының бойында әртүрлі атаулармен белгілі, көбінесе "Бостон почта жолы" немесе жай ғана "Почта жолы" деп аталады, және ол батыстан шығысқа қарай ендік бойынша жоғалады. Сондықтан АҚШ-тың батыс бөлігі ресми түрде "Оңтүстік" деп, ал шығыс бөлігі "Солтүстік" деп белгіленеді.
91-ші мемлекетаралық автожол
91-ші мемлекетаралық тас жол Нью-Хейвенде I-95 тас жолымен тоғысқан жерден басталады. Ол Хартфорд және Вермонтқа қарай бағытталғанда АҚШ 5-ші бағытымен қатар жүреді.
95-ші мемлекетаралық автожол
Коннектикут штатындағы 95-ші тас жолдың батыс бөліктері Коннектикут автожолы немесе Нью-Хейвен округының губернаторы Джон Дэвис Лодж автожолы деп белгілі, және ол штатты АҚШ 1-ші бағытымен шамамен параллель бағытта кесіп өтеді. Көбінесе бұл жол "I 95" деп аталады. Автожол округ бойында алты (кейде сегіз) жолақты болып келеді. Ол 1958 жылы құрылысы аяқталды және әсіресе таңертеңгі және кешкі сағаттарда көлік көп жиналады. Алтын жағалау бойындағы жердің құнының жоғары болуына байланысты, штат заң шығарушылары автожолды кеңейтуді экономикалық тұрғыдан тиімді деп санамайды, бірақ кейбір кіреберістер мен жақын жердегі шығулар арасындағы учаскелерде төртінші "пайдалану сапасын жақсарту" жолағы қосылған (мысалы, Дариендегі 10-шы шығу мен Стамфордтағы 8-ші шығу арасындағы батыс бағытында). Заң шығарушылар мен штаттық көлік департаментінің өкілдері болашақта Дариенде және Фэрфилд округының автожол бөлігінде де осындай қосымша жолақтар салынатынын күтеді.
Уилбур Кросс саябақ жолы
Уилбур Крос Парквейі немесе Коннектикут 15-ші бағдарламалық жолы – жүк көліктеріне тыйым салынған, көрікті парквей. Ол округ арқылы, Interstate 95 тас жолына параллель және көбінесе солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде өтеді. Ол Игорь И. Сикорский ескерткіш көпірінен басталып, Берлин айналма жолында аяқталады. Парквей Нью-Хейвендегі Батырлар туннелінен өтеді. Бұл парквей Ұлттық көрікті жол мәртебесіне ие және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.
84-ші мемлекетаралық автожол
Данбери қаласынан өтетін 84-ші тас жол Данбери мен Уотербери арасындағы барлық учаскеде алты жолақты тас жолға дейін кеңейтіледі. Мемлекеттік шенеуніктер бұл кеңейтудің тек қана аталған бағытта үнемі жүретін жүргізушілерге ғана емес, сонымен қатар, оған параллель орналасқан және көлік көп жүретін 95-ші мемлекетаралық тас жолынан да көліктерді тартуға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Дегенмен, мемлекеттік көлік департаментінің өкілінің сөзіне сәйкес, ауыр жүк көліктері 84-ші тас жолды I-95-ке қарағанда сирек пайдаланады, себебі бұл жол I-95-тен әлдеқайда көлбеу және төбелі.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақта округте 824 008 адам, 319 040 үй шаруашылығы және 210 566 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 340 732 тұрғын үй бірлігін құрады. Ауданның нәсілдік құрамы: 79,40% ақ нәсілді, 11,32% қара немесе афроамерикандық, 0,25% американдық индейлер, 2,33% азиялықтар, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 4,51% басқа нәсілдер және 2,16% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 10,09% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2000 жылғы санақ мәліметтері бойынша, 24,5% итальяндық, 12,3% ирландтық, 6,0% поляк, 5,7% ағылшын және 5,6% неміс тегінен шыққан. Халықтың 8,73% үйде испан тілінде сөйлейтінін, ал 2,05% итальян тілінде сөйлейтінін хабарлады. 319 040 үй шаруашылығының 31,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 48,60% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,60% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 34,00% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,20% жеке адамдардан тұрды, ал 11,00% 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұратын болды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,50 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,08 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 24,50%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 8,70%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 30,00%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 22,40% және 65 жастан асқандар 14,50% құрады. Орташа жас 37 жасқа тең. Әр 100 әйелге 92,50 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,70 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 48 834 доллар, ал отбасының орташа табысы 60 549 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 43 643 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 32 001 долларға тең. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 439 долларды құрады. Отбасылардың 7,00% және халықтың 9,50% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,00% және 65 жастан асқандардың 7,70% кедейлікте өмір сүрді.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 862 477 адам, 334 502 шаңырақ және 215 749 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 362 004 тұрғын үй құрады. Округтің нәсілдік құрамы: 74,8% ақ нәсілді, 12,7% қара немесе афроамерикалық, 3,5% азиялық, 0,3% американдық үнді, 6,0% басқа нәсілдерден және 2,6% екі немесе одан көп нәсілді. Испан немесе латын американдықтар халықтың 15,0% құрады. 334 502 шаңырақтың 31,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 45,5%-ы бірге тұратын жұбайлар, 14,5%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 35,5%-ы отбасы емес, ал 28,9%-ы жеке тұлғалардан тұрды. Шаңырақтың орташа мүше саны 2,49, ал отбасының орташа мүше саны 3,09 болды. Орташа жас 39,3 жасқа тең.