Кіріспе
Британдық Арыстантар және Англия халықаралық регби одағы футболшылары
Марк Джон Куэто (26 желтоқсан 1979 жылы Уоркингтон, Камбрияда туған) – бұрынғы ағылшын халықаралық регби ойыншысы. Ол "Сале Шаркс" және Англия командаларында қанатта ойнады. Қазіргі уақытта ол Авива Премьер-лигасында ең көп ұпай (әрекет) салған үшінші ойыншы. 2015 жылдың 28 қаңтарында Куэто 2014-15 маусымы соңында карьерасын аяқтайтыны жарияланды.
Өмірбаян
Марк Куэто Франк пен Энн Куэтоның ұлы. Оның Рейчел есімді әпкесі бар. Ол өзінің тегін 1900 жылдары Сантандерден кемемен келіп, Камбриядағы Мэрипортта балық пен картоп фри дүкенін ашқан испандық атасы Антониоға қарызды. Оның туған қаласы Уоркингтон регби лигасымен көбірек байланысты. Ол алғашқы регби ойынын сегіз жасында Уоркингтонда ойнаса да, ата-анасымен бірге Вулвергемптонға көшкеннен кейін де ойнады, бірақ регбимен өспеді. 10 жасында ата-анасы Крюге көшіп келді, онда ол регбидің орнына футбол ойнай бастады және «Манчестер Юнайтед» жанкүйеріне айналды. Ол 17 жасқа дейін регби ойнамады. Оның алғашқы клубтары – «Крю және Нантвич RUFC», «Сандбах RUFC» және «Альтринчам Керсал» болды, соңғысы 1998 жылы Чешир RFU кубогын жеңіп алды. 17 жасында, Алсагердегі мектептегі соңғы жылда, Холмс Чапелге қарсы жыл сайынғы регби матчы өтті. Бұл аса маңызды оқиға емес еді. Холмс Чапелде жақсы команда болды, бірақ Алсагерде регбишілер жетіспеді және нәтиже туралы көп пікір болған жоқ. Команда құру үшін Алсагер мұғалімі Линдси Перселл бірнеше футболшыларды шақырды. Куэто осылардың бірі болды, бірақ спортқа келгенде оны оңай көндіруге болады. Футбол бірінші орында тұрды, сонымен қатар ол жеңіл атлетика, баскетбол, волейбол және крикетпен де айналысты. 2009 жылы Куэто «Jockey International» ерлер іш киімінің жарнамасында түсті. Сондай-ақ ол 2005 жылы «A Question of Sport» викторинасының екі эпизодында қонақ ретінде пайда болды.
Саль акулалары
Куэто 2001 жылы «Бристоль Шogunдарына» қарсы «Сале Шаркс» сапында дебют жасады және 2002 жылы Аргентинаға Англия турына қатысты, онда «Аргентина А» командасына қарсы ойын өткізді. Куэто клубтағы алғашқы бес жылында клубтық деңгейде сәттілікке жетті, екі рет Еуропалық Челлендж Кубогын жеңіп алды – біріншісі 2002 жылы, «Сале» командасы «Понтиприддті» 26 мамыр 2002 жылы «Кассам» стадионында 25:22 есебімен жеңді. Ол сондай-ақ 2005 жылы 21 мамырда «Кассам» стадионында 2000 жылы чемпион атанған «Пау» командасын 27:3 есебімен жеңген «Сале» командасының құрамында болды. Куэто жеңіске үлес қосып, бір ұпай енгізді. 2004–2005 жылдары жеке басының ең жақсы маусымын өткізді, тек 18 ойында 11 әрекет жасады. Куэто «Сале Шаркс» командасына 2005–2006 маусымда лигада көшбасшы болуға көмектесті және осы жетістікті сақтап, маусымды аяқтау плей-оффтарында жеңіске жетті, финалда «Лестер Тайгерс» командасын жеңіп, бірінші рет Премьер-лига чемпионы атанды. 2010 жылдың мамырында Куэто «Сале Шаркс» клубының Даңқ залына енгізілді. Ол «Сале» үшін 150-ші матчын 2010 жылдың желтоқсан айының соңында «Лестерге» 54:21 есебімен жеңілген кезде өткізді. Бірнеше күннен кейін, жаңа бапкер Пит Англис Куэтоны клуб капитаны етіп тағайындады; Англис Майк Брюерді алмастырды, себебі «Сале» 2010–2011 маусымындағы тоғыз матчтың үшеуінде ғана жеңіске жеткен болатын. Куэто – «Сале» командасының осы маусымдағы алтыншы капитаны. Сәуір айында Куэто «көзге немесе көз аймағына тиісу» қылмысын мойындағаннан кейін Регби Футбол Одағынан тоғыз аптаға дисквалификацияланды. Оқиға 2 сәуірде «Нортгемптонға» қарсы өткен матчта болды. 2011–2012 маусымының басында, тамыз айында Куэто клуб капитаны лауазымынан алынып, Сэм Туитупу осы рөлді иеленді. 2013 жылдың 8 ақпанында Куэто Стив Ханлидің 75 әрекеттен тұратын Премьер-лига рекордын бұзып, «Эксетерге» қарсы өткен 21:16 есебімен жеңіске жеткен матчта 76-шы әрекетін жасады. Ол 2015 жылы 90 әрекеттен тұратын рекордтық көрсеткішпен зейнеткерлікке шықты. Оның рекорды 2017 жылдың 10 ақпанында «Бристольдің» қанат ойыншысы Том Варнделлмен бұзылды. Куэто 2016 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде регбиге қызмет еткені үшін Британ империясы орденінің мүшесі (MBE) болып тағайындалды.
Cueto saw success at club level in his first five years at the club, winning the European Challenge Cup twice, first in 2002 when Sale beat Pontypridd 25–22 at the Kassam Stadium on 26 May 2002. He was also part of the Sale team that beat Pau, the champions in 2000, by 27 points to 3, also at the Kassam Stadium on 21 May 2005. Cueto scored a try in the victory. He had his best individual season in 2004–05, scoring 11 tries in just 18 games played. Cueto helped Sale Sharks to top the league in the 2005–06 season and carry that form through to win the season ending play offs, scoring a try as they beat Leicester Tigers in the final, to become Premiership champions for the first time. In May 2010, Cueto was voted into Sale Shark's Hall of Fame. He played his 150th match for Sale in their 54–21 defeat to Leicester in late December 2010. A few days later, Cueto was appointed club captain by the new coach Pete Anglesea; Anglesea replaced Mike Brewer as Sale had won just three out of nine matches in the 2010–11 season by mid December. Cueto was Sale's sixth captain of the season. In April, Cueto was banned by the Rugby Football Union for nine weeks after pleading guilty to "making contact with the eye or eye area". The incident involved Christian Day and occurred in a match against Northampton on 2 April. At the start of the 2011–12 season, in August, Cueto was replaced as Sale captain, with Sam Tuitupou taking over role. On 8 February 2013 Cueto broke the Premiership try scoring record of 75 by Steve Hanley, touching down for his 76th try in a 21 16 comeback win over Exeter. He eventually retired in 2015 after having scored a then record 90 tries. His record was broken on 10 February 2017 by Bristol's wing Tom Varndell. Cueto was appointed Member of the Order of the British Empire (MBE) in the 2016 New Year Honours for services to rugby union.
Халықаралық
Куэто 2000–01 жылғы Әлемдік жетілік сериясында Англияны өкілдік етті. Куэто All Blacks капитаны Ричи Маккоумен бірге EA Sports ойынының Ұлыбритания нұсқасының мұқабасында пайда болды. Клайв Вудвард бас жаттықтырушы болған кезде ол Англия құрамасына толыққанды шақырылмады, ал 2004 жылдың қарашасына дейін Канадаға қарсы Твикенхэмде дебютін күтуге мәжбүр болды, онда ол екі ойынды ұтып алды. 2011 жылға дейін Англия құрамасында ойнады, сол кезде 20 ұпай жинады, бұл оның елі үшін ең көп ұпай жинаған 7-ші ойыншы. 2005 жылы ол Жаңа Зеландияға сапарлаған Британдық және Ирландиялық арыстандар құрамына шақырылды. Ол Оклендтегі Эден Парктегі үшінші сынақ ойынында өнер көрсетті. Сол жылы ол 2005 жылғы Алты ұлттар турнирінде 4 голмен ең көп гол соққан ойыншы болды. Куэто 2007 жылғы Регби әлем чемпионатында Англия құрамасының маңызды мүшесі болды. Англияның АҚШ-қа қарсы титулды қорғаудағы алғашқы матчында алаңға шықты. Сондай-ақ Англияның Оңтүстік Африкаға қарсы 36–0 есебімен жеңіліске ұшыраған матчында ойнады. Келесі матчта Самоаға қарсы шығарылғаннан кейін, ол Тонгаға қарсы матчта Англия қорғанысына қосылды, бұл Англияның ширек финалға өтуін қамтамасыз етті. Австралияға қарсы ширек финалдағы жеңіске және Францияға қарсы жартылай финалдағы тілсіз жеңіске жарақаттарының кесірінен қатыса алмады. Жартылай финалда Англия қанат ойыншысы Джош Льюси тізесін жыртып, финалда ойнау мүмкіндігінен айырылды. Куэто 2007 жылғы финалда бұрынғы қарсыластары Оңтүстік Африкаға қарсы ойнауға таңдалды. Матчтағы қатысуы есімде қалды, өйткені Австралиялық теледидар төрешісі Стюарт Дикинсон матчтың екінші жартысында оған гол беруден бас тартты. Нақты уақыттық бейнежазбаны мұқият қарастырғаннан кейін (және француз теледидар продюсері қалаған суреттерді ұсынбағандықтан тілдік кедергіге тап болғаннан кейін) Дикинсон Куэтоның сол аяғының доп жерге тигенге дейін сыртқы сызыққа тигеніне байланысты голды есепке алмады. Бұл бірден байқалған жоқ, және Куэтоның сол аяғы доп жерге тигеннен кейін ойын шегінде көтерілді, бұл көптеген адамдарды соңғы қозғалыс негізінде дұрыс емес шешім қабылданды деген сенімге жеткізді. Пікірлер әлі де бөлініп жатыр, бірақ көптеген сарапшылар, соның ішінде BBC Radio 5 Live жүргізушісі Ян Робертсон Дикинсонның шешімін қолдады. Ол 2008 жыл бойы Англия құрамасында ойнаған жоқ, бірақ 2009 жылғы Алты ұлттар турниріне қайта шақырылды, Италияға қарсы алғашқы ойында және Англияның Францияға 34–10 есебімен жеңіске жеткенде гол соқты. Куэто 2010 және 2011 жылдары Англия құрамасының тұрақты ойыншысы болды және 2011 жылғы Англияның Алты ұлттар турниріндегі сәтті өнер көрсетуіне үлес қосты. Куэто Англия құрамасының құрамында 50-ші ойынын Ирландияға қарсы өткізді. Куэто 2011 жылғы Регби әлем чемпионатының алғашқы 2 матчын арқасының жарақатына байланысты өткізіп алды, бірақ Румынияға қарсы бастапқы құрамға оралғанда үш гол соқты.