Кіріспе

Пакистандық актер, кино продюсері және режиссер, сонымен қатар Үндістан субконтинентіндегі кино индустриясына зор әсер еткен. Пакистанның Сиалкот қаласында туған ол С.М. Артс колледжін бітіріп, кейін Карачи университетінде ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Кинодағы мансабын 1959 жылы 21 жасында "Саатхи" фильмінде эпизодтық рөлмен бастады. Оның продюсерлік еткен "Арман" фильмі үлкен жетістікке ие болды. Мұрат – кино индустриясында ең көп платиналық, алмаздық, алтын және күміс юбилейлерді тойлаған жалғыз актер. Ол 1960-1970 жылдары Пәкістан халқын бұрынғы және кейінгі актерлерден гөрі әлдеқайда баурап алды және Пәкістанның күміс экраны тарихындағы мәңгі жасыл "шоколад" батыры деп есептеледі. Ол 125 көркем фильмде түсіп, 32 кино жүлдесіне ие болды. 2010 жылдың қараша айында, оның қайтыс болғаннан кейін 27 жыл өткен соң, Пәкістан президенті Асиф Әли Зардари оған өлімнен кейін "Ситара-и Имтиаз" орденін табыс етті. Бұл Пәкістан мемлекетінің әдебиет, өнер, спорт, медицина немесе ғылым салаларындағы ең жоғары үшінші дәрежелі құрметті және азаматтық сыйлығы. 2019 жылдың 2 қазанында Google Мұраттың 81 жылдығын Пакистан, Үндістан және тағы бірнеше елдегі пайдаланушыларына арналған Google Doodle арқылы атап өтті.

Ерте өмір

Мұрат жалғыз бала болып, Карачиде өскен. Оның анасы Ширин Мурад (Біканерден келген христиан, кейін ислам дінін қабылдаған), ал әкесі Нисар Мурад, Бомбейде кино дистрибьюторы болған. Екеуі де Үндістанның бөлінуінен бұрын (1947) Карачиге көшіп келген. Оның әкесі Пәнджәбтің мәдени элитасына жататын отбасының ұрпағы еді. Мұраттың ата-бабалары 18-ғасырда Оңтүстік Үндістанның Бахмани сұлтандығынан Кашмирге, содан кейін Сиалкотқа қоныс аударған. 1887 жылы Мұраттың әкесі Заһур Мурад "Мурад" тегін қабылдаған. Мурадтар түрік тегінен екенін де айтады, олардың арасында Мұғұл әскерінде қызмет еткен Осман сұлтынының сарбазы Мурат болған, ол Пәнджәпқа қоныс аударған. "Жаб се даха хай тумхеин" фильмінде продюсер ретінде Дарпанды, ал Зеба рөліне Қаһармандарды таңдады. Кейін Дарпан студияға жиі кешігіп келе бастады. Зеба Вахидке келесі фильмінде өзін басты рөлге бекітуді ұсынды. Вахид өзінің фильмдерінде ойнауға ықыласын білдірмеді. Бірақ, ескі досы Перваз Малик тағы да солай ұсынғанда, ол Зебамен бірге түсу шартымен келісті. Нәтижесінде ол 1962 жылы "Аулад" фильмінде қосалқы рөлде алғаш рет пайда болды. Фильмнің режиссері оның досы С. М. Юсуф еді. "Аулад" сыншылардың жоғары бағасын алып, сол жылғы "Нигар" сыйлығын жеңіп алды. "Хира оры патар" фильмінде ол алғаш рет басты рөлде ойнады және сол фильм үшін де "Нигар" сыйлығын алды. 1966 жылы "Арман" фильмін өндіріп, ойнады. Фильм сол кездегі барлық кассалық рекордтарды бұзып, кинотеатрларда 75 апта көрсетілді. Фильмнің әндерін Ахмед Рушди орындады. Мурад фильм үшін "үздік продюсер" және "үздік актер" номинацияларында екі "Нигар" сыйлығын алды. 1967 жылы "Девар Баби", "Дораха", "Инсаният" және "Ман бап" фильмдерінде басты рөлде ойнады. 1964 жылдан 1968 жылға дейін Мурад пен Перваз Малик "Хира аур патар", "Арман", "Ехсан", "Дораха" және "Жахан тум вахан хум" фильмдерін түсірді. Вахид Мурад, Перваз Малик, Масрур Анвар, Сохайл Рана, Ахмет Рушди және Зебаның бірігуі көптеген сәтті фильмдерді жасады. Вахид Мурад Мәлік, Анвар және Рананы "Фильм өнері" туының астына біріктірді. "Фильм Артс" тарап, Перваз Мәлик жаңа актерлермен жеке жобаларын бастады. 1974 жылы 6 жылдық үзілістен кейін жарық көрген "Усей деха усей чаха" және "Душман" фильмдерін қоса алғанда, Вахид пен Перваздың бірлескен жеті фильмі түсірілді (бірақ "Фильм Артс" туымен емес). 1969 жылы Вахид "Ишаара" фильмін өндіріп, сценарийін жазып, режиссерлік етті. Фильм 1969 жылы көрсетілді. Сондай-ақ, Шабнам, Розина, Алия, Талиш және Мустафа Куреши де түсті. Вахид Мурадтың ұлы Адил Мурад та әннің қайта жазылуына байланысты туған дауға қатысты, ол әннің жанкүйерлерінен кешірім сұрады. 2022 жылы "Ко Ко Корина" әні американдық "Мисс Марвел" сериалының ашылу сахнасында пайда болып, жоғары рейтинг алды.

Кейінгі өмірі

1970 жылдардың аяғына қарай Вахид Надим немесе Мұхаммед Әлимен бірге қосалқы рөлдерде ойнады. Зәби, Шабнам және Нишо сияқты көптеген жетекші әйел актерлердің күйеулері оларға Вахидпен бірге басты рөлде ойнауға рұқсат бермеді. Перваз Малик жергілікті газетке былай деп жазды: "Сол кезде Вахид маған бірде-бір рет менің фильмдерімде жұмыс іздеп келген жоқ. Вахид күйзеліске түсті. Оның жақын достары оның алкогольге, шайнамалы темекіге және ұйқы таблеткаларына тәуелді болып бара жатқанын айтты. Тіпті оның отбасылық өмірі де қиындыққа тап болды, әйелі Сальма АҚШ-қа кетіп қалды. Жаман әдеттер мен стрестің салдарынан 1981 жылы Вахидтің асқазанында жара пайда болды. Ол қан кетуден зардап шекті және өмірін сақтап қалу үшін асқазанын жоюға мәжбүр болды. Оның көптеген жанкүйерлері сүйікті батырының өмірін сақтап қалу үшін ауруханаға қан тапсыруға келді. Ол жазылғанмен, айтарлықтай салмақ жоғалтты. Содан кейін Иқбал Ақтар мен Иқбал Юсуф, қиын кезде нағыз дос болғандары үшін, Вахид Мурадты өз фильмдеріне шақырып алды. Вахид "Дил ней фир яд кия" және "Гайрао" фильмдерінде қартайған және тартымсыз көрінді. Тіпті оның адал жанкүйерлері де оның үшін соңғы күннің келгенін сезді. Бабра Шарифтің айтуынша, "Батыр" фильмі түсірілімі кезінде Вахид оған қарай басып бара жатып тепе-теңдігін жоғалтып құлап кеткен. Ол қайта тұру үшін бірнеше минут бойы демалды. Вахид Лахордағы Гүлберг зиратында әкесінің қабірінің жанына жерленді.

Жеке өмір

1964 жылы 17 қыркүйекте Вахид Мурад Карачидегі өнеркәсіпшінің қызы Салмаға үйленді. Олардың Алия мен Садия есімді екі қызы және бір ұлы (Адил) болды. Садия нәресте кезінде қайтыс болды.

Марапаттар мен құрметтер

2019 жылдың 2 қазанында Google Пакистан үшін бас бетінде doodle арқылы Мурадтың 81 жылдығын тойлады. Пакистан Үкіметі 2021 жылдың 16 тамызында Лахордағы бір көше мен қиылысына оның атын берді.