Кіріспе

Деректердің қайталануын азайту

Деректер қорын қалыпқа келтіру – деректердің қайталануын азайту және деректердің тұтастығын арттыру мақсатында реляциялық деректер базасын белгілі бір қалыпты формаларға сәйкес құрылымдау процесі. Бұл әдіс алғаш рет британдық компьютер ғалымы Эдгар Ф. Кодд өзінің реляциялық моделінің бір бөлігі ретінде ұсынған. Қалыпқа келтіру деректер базасының бағаналарын (атрибуттарын) және кестелерін (қатынастарын) осылай ұйымдастыруды қамтиды, олардың тәуелділіктері деректер базасының тұтастық шектеулерімен дұрыс сақталуын қамтамасыз етеді. Бұл ресми ережелерді қолдану арқылы, яғни синтез (жаңа деректер базасының дизайнын жасау) немесе декомпозиция (бар деректер базасының дизайнын жақсарту) процестері арқылы іске асырылады.

Деректер қорының құрылымын кеңейту кезінде қайта құруды азайту

Толық нормаланған деректер базасы өз құрылымын жаңа дерек түрлерін қабылдау үшін кеңейтуге мүмкіндік береді, бұл осыдан бұрынғы құрылымды тым көп өзгертпейді. Соның салдарынан, деректер базасымен байланысатын қолданбаларға минимал әсер етеді. Нормаланған қатынастар, сондай-ақ бір нормаланған қатынас пен екіншісі арасындағы байланыс, нақты әлемдегі ұғымдар мен олардың өзара байланыстарын көрсетеді.

Қадам сайынғы нормалаудың мысалы

Нормалдау – реляциялық деректер базасы кестесін жоғарырақ қалыпты түрге дейін жобалауға қолданылатын деректер базасын жобалау әдісі. Бұл процесс кезеңдік болып табылады, алдыңғы деңгейлер орындалмаса, деректер базасын нормалдаудың жоғары деңгейіне қол жеткізу мүмкін емес. Яғни, егер деректер нормаланбаған (ең төменгі деңгейдегі) түрінде болса және нормалдаудың ең жоғары деңгейіне жету мақсаты болса, бірінші қадам – бірінші қалыпты түрге сәйкестікті қамтамасыз ету, екінші қадам – екінші қалыпты түрге сәйкестікті қамтамасыз ету және жоғарыда аталған ретпен, деректер алтыншы қалыпты түрге сәйкес келгенше жалғасады. Дегенмен, 4ҚТ-ден (4NF) асып түсетін қалыпты түрлер көбінесе академиялық қызығушылық тудырады, себебі олар шешуге арналған мәселелер практикада сирек кездеседі. Келесі мысалдағы деректер қасақана көптеген қалыпты түрлерге қайшы келетіндей етіп жасалған. Іс жүзінде деректердің белгілі бір деңгейде нормаланғанына байланысты кейбір нормалдау қадамдарын өткізіп жіберу мүмкін. Бір қалыпты түрдегі бұзушылықты түзету көбінесе жоғарырақ қалыпты түрдегі бұзушылықты да түзетуге көмектеседі. Мысалда, әр қадамда нормалдау үшін бір кесте таңдалды, демек, соңында кейбір кестелер жеткілікті түрде нормаланбаған болуы мүмкін.