Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Реляциялық деректер қорының теориясы
Theory of relational databases
Реляциялық есептеу екі калькульден тұрады: тупли реляциялық есептеу және домендік реляциялық есептеу. Бұл деректер қоры үшін реляциялық модельдің құрамына кіреді және деректер қоры сұраныстарын декларативтік түрде беруге мүмкіндік береді. Реляциялық есептеудің мақсаты – сұранысты оңтайландыруды формалдау, яғни деректер қорында бірдей сұранысты орындаудың тиімді жолдарын табу. Реляциялық есептеу реляциялық алгебраға ұқсас, ол да реляциялық модельдің бір бөлігі болып табылады: реляциялық есептеу реляциялық есептеу өрнегінің ішкі өрнектерінің орындалу ретін көрсетпейтін декларативтік тіл болса, реляциялық алгебра императивтік тіл болып табылады: реляциялық алгебралық өрнектің ішкі өрнектері солдан оңға және іштен сыртқа қарай, ұялану ретімен орындалуға тиіс. Кодд теоремасына сәйкес, реляциялық алгебра және доменге тәуелсіз реляциялық есептеу логикалық тұрғыдан эквивалентті.
The relational calculus consists of two calculi, the tuple relational calculus and the domain relational calculus, that is part of the relational model for databases and provide a declarative way to specify database queries. The raison d'être of relational calculus is the formalization of query optimization, which is finding more efficient manners to execute the same query in a database. The relational calculus is similar to the relational algebra, which is also part of the relational model: While the relational calculus is meant as a declarative language that prescribes no execution order on the subexpressions of a relational calculus expression, the relational algebra is meant as an imperative language: the sub expressions of a relational algebraic expression are meant to be executed from left to right and inside out following their nesting. Per Codd's theorem, the relational algebra and the domain independent relational calculus are logically equivalent.
Математикалық қасиеттері
Реляциялық алгебра және доменге тәуелсіз реляциялық есептеу логикалық түрде эквивалентті: кез келген алгебралық өрнек үшін, есептеуде де эквивалентті өрнек табылады, және керісінше. Бұл нәтиже Кодд теоремасы деп белгілі.
The relational algebra and the domain independent relational calculus are logically equivalent: for any algebraic expression, there is an equivalent expression in the calculus, and vice versa. This result is known as Codd's theorem.
Мақсаты
Реляциялық есептеудің негізгі мақсаты – сұранысты оңтайландыруды формалдау болып табылады. Сұранысты оңтайландыру – сұраныстың ең тиімді орындалу жолын (немесе жолдарын) анықтаудан тұрады. Сұранысты оңтайландыру А жауабын беруге арналған реляциялық есептеу өрнегін, сол А жауабын беруге арналған тиімді реляциялық алгебралық өрнектерге түрлендіру арқылы формалдануы мүмкін.
The raison d'être of the relational calculus is the formalization of query optimization. Query optimization consists in determining from a query the most efficient manner (or manners) to execute it. Query optimization can be formalized as translating a relational calculus expression delivering an answer A into efficient relational algebraic expressions delivering the same answer A.