Дилан бағдарламалау тілі: функционалдық, объектілі бағдарламалауды қолдайды. Scheme, Common Lisp негізінде жасалған, жоғары тиімді код құруға арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көп парадигмалы бағдарламалау тілі
Multi paradigm programming language
Дилан – функционалдық және объектіге бағытталған бағдарламалауды (ООП) қолдайтын, динамикалық және рефлексивті, сонымен қатар тиімді машиналық кодты жасауға арналған бағдарламалау моделін қамтамасыз ететін көп парадигмалы бағдарламалау тілі. Бұл модель динамикалық және статикалық мінез-құлықтарды ұсақ деңгейде басқару мүмкіндігін береді. Ол 1990-шы жылдардың басында Apple Computer компаниясы бастаған топ құрған. Дилан Scheme және Common Lisp-тен туындаған, ал Common Lisp Object System (CLOS) жүйесінен алынған біріктірілген объектілер жүйесін қосады. Диландегі барлық мәндер (сандар, әріптер, функциялар және кластар) бірінші дәрежелі объектілер болып табылады. Дилан көп мұрагерлік, полиморфизм, көп жіберу, кілт сөздер арқылы аргументтерді беру, объектілерді зерттеу, үлгілерге негізделген синтаксистік кеңейту макростары және тағы да көптеген жетілдірілген мүмкіндіктерді қолдайды. Бағдарламалар динамикалық және статикалық бағдарламалау арасындағы үздіксіздікті қамтитын бағдарламаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді, эволюциялық дамуды қолдайды (жедел прототиптеуге және одан кейін кезең-кезеңмен жетілдіруге және оңтайландыруға жол береді). Диланның негізгі мақсаты – коммерциялық бағдарламалық құралдарды жасауға қолайлы динамикалық тіл болу. Дилан Lisp жүйелерінің толық икемділігіне «табиғи» шектеулер қою арқылы, компиляторға кітапханалар сияқты компиляцияланатын бөлімдерді анық түсінуге мүмкіндік беру арқылы, орындалу жылдамдығымен байланысты мәселелерді шешуге тырысады. Дилан семантикасының көп бөлігін Scheme және басқа Lisp-терден алған; Диланның кейбір нұсқалары бастапқыда қолданыстағы Lisp жүйелерінде құрылған. Алайда, Дилан Lisp-ке ұқсас префикс синтаксисіне емес, ALGOL-ға ұқсас синтаксиске ие.
Dylan is a multi paradigm programming language that includes support for functional and object oriented programming (OOP), and is dynamic and reflective while providing a programming model designed to support generating efficient machine code, including fine grained control over dynamic and static behaviors. It was created in the early 1990s by a group led by Apple Computer. Dylan derives from Scheme and Common Lisp and adds an integrated object system derived from the Common Lisp Object System (CLOS). In Dylan, all values (including numbers, characters, functions, and classes) are first class objects. Dylan supports multiple inheritance, polymorphism, multiple dispatch, keyword arguments, object introspection, pattern based syntax extension macros, and many other advanced features. Programs can express fine grained control over dynamism, admitting programs that occupy a continuum between dynamic and static programming and supporting evolutionary development (allowing for rapid prototyping followed by incremental refinement and optimization). Dylan's main design goal is to be a dynamic language well suited for developing commercial software. Dylan attempts to address potential performance issues by introducing "natural" limits to the full flexibility of Lisp systems, allowing the compiler to clearly understand compilable units, such as libraries. Dylan derives much of its semantics from Scheme and other Lisps; some Dylan implementations were initially built within extant Lisp systems. However, Dylan has an ALGOL like syntax instead of a Lisp like prefix syntax.
Тарих
Дилан 1990-шы жылдардың басында Apple Computer компаниясы жетекшілік ететін топ құрады. Даму кезеңінде ол Apple Newton компьютерімен қолдануға жоспарланған, бірақ Диланның іске асырылуы жеткілікті деңгейге жетпеді, ал Newton орнына C тілі мен Уолтер Смит жасаған NewtonScript тілінің қосындысын пайдаланды. Apple компаниясы 1995 жылы Диланды әзірлеуді тоқтатты, бірақ олар "технологиялық шығарылым" нұсқасын (Apple Dylan TR1) ұсынды, оған кеңейтілген интеграцияланған даму ортасы (IDE) кірді. Тілді жобалауға және іске асыруды дамытуға тағы екі топ үлес қосты: Harlequin Microsoft Windows үшін коммерциялық IDE шығарды, ал Карнеги Меллон университеті Unix жүйелері үшін Gwydion Dylan деп аталған ашық кодты компиляторды ұсынды. Бұл екі іске асырылымның да коды қазір ашық. Harlequin іске асырылымы енді Open Dylan деп аталады және оны Dylan Hackers еріктілер тобы күтіп бақты. Дилан тіліне "Ральф" деген кодовое атау берілген. Джеймс Хоакин "Dynamic LANguage" сөзінің қысқартылуы ретінде Дилан деген атты таңдады.
Dylan was created in the early 1990s by a group led by Apple Computer. At one time in its development, it was intended for use with the Apple Newton computer, but the Dylan implementation did not reach sufficient maturity in time, and Newton instead used a mix of C and the NewtonScript developed by Walter Smith. Apple ended their Dylan development effort in 1995, though they made a "technology release" version available (Apple Dylan TR1) that included an advanced integrated development environment (IDE). Two other groups contributed to the design of the language and developed implementations: Harlequin released a commercial IDE for Microsoft Windows and Carnegie Mellon University released an open source compiler for Unix systems called Gwydion Dylan. Both of these implementations are now open source. The Harlequin implementation is now named Open Dylan and is maintained by a group of volunteers, the Dylan Hackers. The Dylan language was code named Ralph. James Joaquin chose the name Dylan for "DYnamic LANguage."
Синтаксисі
Диланның көптеген синтаксистік ерекшеліктері Lisp тілінен мұраға алған. Бастапқыда Дилан Lisp-ке ұқсас префикс синтаксисін қолданды, ол s-өрнектерге негізделген. Тіл дизайны аяқталғанда синтаксис ALGOL сияқты синтаксиске өзгертілді, осылайша бағдарламашылардың кеңірек тобына таныс болады деп күтілді. Синтаксисті Майкл Кал жасады. Бұл туралы Дилан анықтамалық нұсқаулығында толыққанды сипатталған.
Many of Dylan's syntax features come from its Lisp heritage. Originally, Dylan used a Lisp like prefix syntax, which was based on s expressions. By the time the language design was completed, the syntax was changed to an ALGOL like syntax, with the expectation that it would be more familiar to a wider audience of programmers. The syntax was designed by Michael Kahl. It is described in great detail in the Dylan Reference Manual.