Кіріспе
Вирджиния штатындағы округ, АҚШ. Уайс округі – АҚШ-тың Вирджиния штатында орналасқан округ. Округ 1856 жылы Ли, Скотт және Рассел округтерінен құрылған және сол кезде Вирджинияның губернаторы болған Генри А. Уайздың есімімен аталуға тиіс болды. Округ орталығы Уайс қаласында.
Wise County is a county located in the U. S. state of Virginia. The county was formed in 1856 from Lee, Scott, and Russell Counties and named for Henry A. Wise, who was the Governor of Virginia at the time. The county seat is in Wise.
Тарих
Чероки тайпасы 1671 және 1685 жылдар аралығында Уайз аймағын, Хуала тайпасынан тартып алып, жайлады. Кейіннен бұл аймақ Алты тайпа және Шоуни тайпалары арасында даулы болды. 1786 жылдың жазында Чероки және Шоуни аңшылары Клинч өзенінің бастауында екі күн бойы шайқасты, нәтижесінде Чероки жеңіске жетті, бірақ екі тарап та ауыр шығынға ұшырады. Қазіргі Уайз округіне алғашқы ақ түсті зерттеушілер ретінде Томас Уокер мен Кристофер Гит 1750 жылы келгендігі айтылады. 1774 жылдан бастап Клинч өзені бойында бірнеше бекіністер салынды, бірақ 1794 жылы Чикамауга черокилерінің басшысы Боб Бенге қаза болғаннан кейін ғана қазіргі Уайз округі ақ қоныс салушылар үшін, тіпті аң аулау үшін де қауіпсіз деп есептелді. Округтегі алғашқы қоныс салушылардың бірі Уильям Уэллс 1792 жылы болды. 1880 жылдары көмір кен орындары аймақта қолданылатын басты ресурсқа айналды. Stonega Coke and Coal Company (SC&C) компаниясы Вирджиния штатының Аппалачия қаласында құрылды. Иммиграциялық ағымдар мен елдегі экономикалық жағдайлар көптеген адамдарды жұмыс іздеп осы аймаққа тартты, олардың ішінде афроамерикалықтар, ирландтар, поляктар, итальяндықтар және венгрлер де болды. Вирджиния штатының ең қауіпсіздігі жоғары екі мемлекеттік түрмесі Уайс округінде орналасқан: 1998 жылы ашылған Ред-Онион мемлекеттік түрмесі және 1999 жылы ашылған Уолленс-Ридж мемлекеттік түрмесі. 2012 жылдың шілде айында Dominion Energy компаниясы Уайс округінде Вирджиния Сити Гибридтік Энергия Орталығын салды, бұл гибридтік электр станциясы 80% көмірді және 20% биомассаны пайдаланады. 2014 жылы станция мемлекеттік нормалардан асып кеткен көміртек монооксиді және басқа газдарды шығарғаны үшін Вирджиния штатының Қоршаған ортаны қорғау департаментімен 47 651 доллар айыппұл төледі.
География
АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 405 шаршы миль (1049 км2) құрайды, оның ішінде 403 шаршы миль (1044 км2) құрлық, ал 2 шаршы миль (5 км2) (0,5%) су алабын құрайды. Округ Аппалачи тауларының бөлігі болып табылады және Биік Ноб шыңы мен Пауэлл аңғары сияқты көптеген таулы ландшафттарға ие.
2000 жылғы халық санағы
2010 жылғы санақ бойынша округте 41 452 адам, 15 968 шаруашылық және 10 892 отбасы тұрады. Халық тығыздығы – 17 940 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтің этникалық құрамы: 93% ақ нәсілді, 5,2% қара немесе афроамерикалық, 0,10% американдық индейлер, 0,30% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары және 0,90% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,10% - испаниялық немесе латын американдықтар. 15 968 шаруашылықтың 31,80% - 18 жасқа дейінгі балалары бар, 50,30% - бірге тұратын жұбайлар, 12,60% - күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 31,80% - отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 27,40% жеке адамдардан тұрады, ал 11,40% - 65 жастан асқан жалғыз адамдар. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,40 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адам. Округте халық жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 20,80%, 65 жастан асқандар 14,10%. Медианалық жас – 39 жас. Әр 100 әйелге 107 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 107,08 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа табысы 35 053 доллар, ал жан басына шаққандағы табыс 17 512 доллар. Халықтың 19,30% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді. Округтегі тұрғын үйге иелену көрсеткіші 70,00%.
Мемлекеттік мектептер
Уайз округінің мемлекеттік мектептері округтегі оқушылары үшін он үш мектепті пайдаланады. Бірнеше жыл бойы Уайз округі мектеп кеңесі жоғары мектептерді біріктіруді қарастырып келді, ал 2011 жылы ол алты жоғары мектепті үшке біріктірді: округтің батыс бөлігіне қызмет ететін Юнион жоғары мектебі, округтің орталық және солтүстік бөліктеріне қызмет ететін Орталық жоғары мектебі және округтің шығыс бөлігіне қызмет ететін Истсайд жоғары мектебі.
Жеке мектептер
Уайз округы христиан мектебі округтағы жеке мектеп ретінде қызмет етеді.
Газеттер
Clinch Valley Times – Каслвуд және Сент-Пол қалаларына, Вирджиния штатына және айналасындағы аудандарға қызмет ететін апталық газет. Coalfield Progress – аудан бойынша жаңалықтарды жабатын екі рет апта сайын жарық көретін газет. The Post сондай-ақ Аппалачи таулы аймағының ылғалды жерлері мен Клинч өзенінің суайдынының бір бөлігі болып табылатын Эстоноа жобасының ылғалды жерлерінде орналасқан.
Театр және өнер
"Жалғыз қарағайдың соқпағы" ашық ауадағы драмасы жаз бойы Вирджиния штатының Биг Стоун Гэп қаласында қойылады. Бұл Вирджиния штатының ресми ашық ауадағы драмасы. Pro Art Association мектеп жылы бойы түрлі театрлық, музыкалық және көркем өнер шараларын ұсынады. Оның бас кеңсесі Уайс қаласында орналасқан. Wise County Public Schools меценаттығымен және Вирджиния Өнер комиссиясының қаржылық қолдауымен жұмыс істейтін Wise County Summer Academy of Art жаз айларында балаларға көркем өнер бағдарламаларын ұсынады, оның ішінде ірі масштабты қойылымдар мен гастрольдік өнер көрсету мүмкіндіктері бар. Аппалачи балалар театры (ACT) Оңтүстік-Батыс Вирджиния, Шығыс Кентукки және Солтүстік-Шығыс Теннессидегі балаларға сахналық және көркем өнер білімін дамытуға көмектеседі. 2006 жылы ұйым Downtown Wise қаласында жаңадан жөнделген ғимаратын ашты. Чарльз В. Харрис өнер галереясы Уайс округінің қоғамдық кітапханасының ғимаратында орналасқан.
Мерекелер мен жәрмеңкелер
"Clinch River Days" – тау мұрасын тойлауға арналған фестиваль, ол әр көктемде Сент-Пол қаласында өтеді. "Үздік дос фестивалі" жыл сайын Вирджиния штатының Нортон қаласында өткізіледі. Вирджиния-Кентукки округтік жәрмеңкесі әр жазда Уайс қаласында ұйымдастырылады. Wise County Famous Fall Fling – жыл сайын Downtown Wise қаласында өтетін шара. Коберн жыл сайынғы Guest River Rally фестивалін қыркүйек айындағы Еңбек күні мерекесінде өткізеді. Appalachia Coal Railroad Days фестивалі әр жазда Апалачия қаласында өткізіледі. Паунд мұра күндері жыл сайын Паунд қаласында Еңбек күніне бір апта бұрын ұйымдастырылады. Док Боггс Олдтайм музыка фестивалі қыркүйек айының екінші демалыс күндері Вирджиния штатының Нортон қаласындағы Country Cabin-де өтеді. Mountain Craft Days фестивалі қазан айының үшінші демалыс күндері Вирджиния штатының Биг Стоун Гэп қаласындағы Mountain Empire Community College кампусында өткізіледі. RTE 23 музыка фестивалі әр жылдың тамыз айының соңында Вирджиния университетінің Wise қаласындағы колледж кампусында ұйымдастырылады.
Қауымдастықтар
Нортонның тәуелсіз қаласы Уайз округінің шегінде орналасқан, бірақ округ құрамына кірмейді.