Кіріспе

Вирджиния штатындағы округ, АҚШ

Йорк округі (бұрынғы Чарльз-Ривер округі) – Вирджиния штатының шығыс бөлігінде орналасқан округ, Tidewater аймағында жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 70 045 адамды құрайды. Округ орталығы – Йорктаун қаласы (қалалық белім). Вирджиния түбегінің солтүстік жағында, Йорк өзенінің солтүстік шекарасымен орналасқан Йорк округі, Вирджиния Бич – Норфолк – Ньюпорт Ньюс, ВА–НС метрополитендік статистикалық аймағына кіреді. Йорк округінде Йорк өзенінің көптеген салалары бар. Ол Уильямсбург, Ньюпорт-Ньюс, Хэмптон және Покуосон қалаларымен, сондай-ақ Джеймс-Сити округімен құрлық шекарасын бөліседі, ал Йорк өзені бойында Глостер округімен шектеседі. 1634 жылы Чарльз Ривер Шир ретінде құрылған, Вирджиния колониясының алғашқы сегіз округінің (shire) бірі, 1643 жылы Йорк округі деп атауын өзгертіп, АҚШ-тың ең көне округтерінің біріне айналды. Йорктаун – Колониялық Вирджинияның тарихи үшбұрышының үш маңызды нүктесінің бірі. Бұл орын 1781 жылы Американ революциялық соғысының аяқталуымен, британдық әскерлердің соңғы шайқасы мен капитуляциясы болған жер. Осы шайқаста патриоттар Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Қазіргі кезде округте бірнеше маңызды АҚШ әскери базалары орналасқан. Сонымен қатар, мұнда ұзын жағалау бойындағы тұрғын үйлер мен демалыс аймақтары да бар. Йорк округі Буш-Гарденс Уильямсбург ойын-сауық паркімен шектеседі және оның құрамына Water Country USA су паркі, Йорктаун өзен жағалауы аймағы, Йорктаун шайқас алаңы мен келушілер орталығы, сондай-ақ Йорктаундағы Америка революциясы мұражайы кіреді. Йорктаун Ұлттық парк қызметінің табиғи Колониялық саябағы арқылы Колониялық Уильямсбург және Вирджиния штатының Джеймстаун қаласындағы тарихи көрікті жерлермен байланысқан. Тарихи үшбұрышқа жасалатын мұралық туризм халықаралық келушілерді қызықтырады және округ үшін маңызды экономикалық қызмет болып табылады.

Американың түпкүлкі тұрғындары

Қазіргі Йорк округінің аумағында американдық түпкіліктің түрлі мәдениеттері ұзақ жылдар бойы қоныстанды. Бұл – Соңғы Ормандар кезеңінде (б.з.д. 1000 жылдан б.з. 16 ғасырына дейін) аңшы және жинаушы болып көшкен топтардың жері еді. Кейіннен, қазіргі Вирджиния штатының Чесапик шығанағына құятын жағалау жазығының көп бөлігі алгонкин тілінде "тығыз қоныстанған жер" деген мағына беретін Тенакомаках деп аталды. Тарихи Тайдуотер аймағындағы тайпалар бір-бірімен байланысты алгонкин тілдерінде сөйледі. Алгонкин тілінде сөйлейтін басқа халықтар солтүстік жағалау аймақтарын, қазіргі Канаданы және оңтүстік аймақтарды мекендеді. Вирджиния аймағында Поухатан халқының ворансы (басшысы) Ваунсунакок (1547–1618) Шығыс Алгонкин тілдерінде сөйлейтін халықтардың күшті империясын – Поухатан Конфедерациясын құрды. Ол шамамен 30 тайпаны жаулап алды немесе келісім арқылы одақтас болды. "Поухатан" – ең басты басшы деген мағынаны білдіреді, ол Джеймс өзенінің құлау сызығының жанындағы "Поухатан" деген аттас ауылдан шыққан. (Қазіргі Ричмонд қаласының Поухатан Хилл ауданы осы бұрынғы орналасқан жерге жақын дамыды.) Бас Поухатан кейіннен Тенакомакахтың орталық жерінде Веровокомоко деп аталатын екінші астаналық ауылды құрды. 21 ғасырдың басында археологиялық жұмыстар арқылы қайта ашылған ол, қазіргі Глостер округіндегі Йорк өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан. Поухатан Конфедерациясының Чискиак тайпасы 1630 жылдарға дейін Йорк округінде Йорк өзенінің бойында өмір сүрді. Джеймстаунға негізделген ағылшын колониясымен қақтығыстар күшейгеніне байланысты, олар батысқа қарай көшті. Ағылшыздар Чискиак ауылының жанында елді мекен құрып, оның атын қабылдады. (Ол кейде "Kiskiack" деп те жазылады.) Бұл Йорктаундағы Әскери қару-жарақ станциясының құрамына кіретін және қазіргі әскери базаға кіретін дамулардың бір бөлігі болды. Cheesecake Road және Cheesecake Cemetery де базаның ішінде орналасқан, олардың аттары ертедегі Чискиак халқынан шыққан деп есептеледі. 1609 жылы Поухатан өзінің астанасын осы аймақтан көшіргеннен кейін, Пуртан шығанағының жанындағы Веровокомоко деп саналатын жер тарихқа сіңіп кетті. Ол 21 ғасырдың басында қайта ашылды және қазір археологиялық зерттеулер жүргізіліп жатыр. Уильям және Мэри колледжінің басшылығымен жүргізіліп жатқан жаңалықтар мен ағымдағы зерттеулер Йорк округі тарихының осы кезеңіндегі американдық түпкіліктің өмірін түсінуді кеңейтуге үлкен үміт береді.

Аякан миссиясы

1570 жылы испан иезуиттері осы аймақта Аякхан миссиясын құрды. Оларды Дон Луис есімді аудармашы басқарып келді, ол осы жердің жергілікті тұрғыны болған және бұрынғы экспедиция кезінде тұтқынға алынған еді. Ол Испанияға, содан кейін Мексикаға апарылып, онда Дон Луис деп шомырылдырылып, иезуиттер жүйесінде білім алды. Вирджинияға оралғаннан кейін он жыл өткен соң, ол испандықтар тобын тастап кетті. 1571 жылдың ақпанында ол иезуиттерге шабуыл жасады; барлық адамдар, жас баладан басқа, қаза тапты. Келесі жылы испан әскері жазалау үшін аймаққа оралып, Алонсо деген жасөсперімді қайтарып алды. Испаниялықтар Солтүстік Американың осы бөлігінде тағы миссия құруға тырыспады.

Вирджиния отарлығы

Шамамен 30 жыл өткен соң, ағылшын отарлаушылары келіп, 1607 жылы Вирджиния колониясының Вирджиния түбегінің оңтүстік жағалауында Джеймстаун қаласын құрды. 1619 жылы қазіргі Йорк округі Лондонның Вирджиния компаниясының төрт құрамының (немесе "citties") екеуіне кірді, олар Элизабет Сити және Джеймс Сити деп аталды. 1634 жылы қазіргі Йорк округі Чарльз Ривер Шир ретінде құрылды, Вирджинияның алғашқы сегіз округінің бірі. Ол Чесапик шығанағының аузына жақын орналасқан. Халық шоғырлану тұрғысынан алғанда, округтің орталық бөлігінде кең федералдық жерлер орналасқан, олардың көп бөлігі тығыз орманды саябақтар және әскери оқу алаптары болып табылады. Округтің оңтүстік бөлігінде қалалық құрылыстар көп және округтың басым бөлігінің халқы осы жерде шоғырланған. Йорк округінің оңтүстік бөлігінде одан әрі дамуға мүмкіндік аз, себебі бұл салыстырмалы түрде кішкентай аудан және 2000 жылдардың басында толыққанды дамыды. Йорктауннан шығысқа қарай Йорк өзені бойындағы шағын өнеркәсіптік аймақта Dominion Virginia Power компаниясына тиесілі электр станциясы және 2010 жылы қызметін тоқтатқан мұнай зауытының бұрынғы орнында мұнай терминалы орналасқан. Солтүстік бөлігі Йорктаунға қарағанда Уильямсбург қауымымен байланыстырақ, және оңтүстік бөлігінен кем халқы болса да, тығыз құрылысқан. Соңғы кезде елеулі өсімді көрмеген солтүстік бөлікте қазір жаңа тұрғын үйлер мен сауда орталықтары салынуда.

2010 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 56 297 адам, 20 000 үй шаруашылығы және 15 880 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 20 701 тұрғын үй бірлігі болды, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтың этникалық құрамы: 76,4% ақ нәсілді, 13,4% қара немесе афроамерикалық, 0,4% американдық индейлер, 4,9% азиялық, 0,2% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,4% басқа нәсілдер және 3,4% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 4,4% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 20 000 отбасының 42,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 67,30% заңды некеде тұратын жұбайлар, 9,40% күйеуі жоқ әйелдер және 20,60% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 16,70% жеке адамдардан тұрады, ал 5,40% 65 жастан асқан жалғыз адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,78 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,15 адамды құрады. Округта халық жас бойынша келесідей таралып орналасқан: 18 жасқа дейінгілер – 29,10%, 18-24 жас аралығындағылар – 6,60%, 25-44 жас аралығындағылар – 30,70%, 45-64 жас аралығындағылар – 24,40%, 65 жастан асқандар – 9,10%. Орташа жас 36 жас. Әр 100 әйелге 96,50 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 93,50 еркек келеді. 2010 жылғы санақ бойынша халық саны 65 464 адамға жетті, ал орташа отбасылық табыс 84 167 долларды құрады, бұл Хэмптон Роудс аймағындағы ең жоғары көрсеткіш. Ер адамдардың орташа табысы 42 948 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 28 713 долларды құрады. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы 36 755 доллар. Отбасылардың 2,70% және халықтың 3,50% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 3,90% және 65 жастан асқандардың 3,80% осы санатқа жатады.

Қоғамдық көлік

Йорк округіне Уильямсбург аймақтық транзиттік басқармасы (WATA) және Хэмптон жолдары транзиті (HRT) қызмет көрсетеді. WATA автобустары Уильямсбургке жақын округтің солтүстік-батыс бөлігіндегі түрлі елді мекендерде тоқтайды, ал HRT округтің көп тұрғын оңтүстік-шығысына жақын (бірақ округке кірмейтін) бірнеше бағыттарды пайдаланады. Сонымен қатар, Йорктаунда қала ішінде күн сайын тегін экскурсиялық троллейбус жүреді. Йорк округінде теміржол станциясы жоқ. Ең жақын Amtrak станциялары Уильямсбург және Ньюпорт Ньюс қалаларында орналасқан. Greyhound да осы екі қалада қызмет көрсетеді. Жарты аралының оңтүстік ұшындағы жалғыз аймақтық әуежай – Ньюпорт Ньюс/Уильямсбург халықаралық әуежайының бір бөлігі Йорк округінде орналасқан. Аймақтағы басқа ірі әуежайлар – Норфолк халықаралық әуежайы және Ричмонд халықаралық әуежайы.

Автомобиль жолдары

Округтағы жалғыз мемлекетаралық тас жол – 64-ші мемлекетаралық тас жол. 17-ші АҚШ тас жолы Глостер нүктесінен Кольман еске алу көпірі арқылы Йорк өзенін кесіп өтеді. Уильямсбургті айналып өтетін 199-шы мемлекеттік тас жолы 64-ші мемлекетаралық тас жолына жақын жерде, Уотер Кантри АҚШ-қа таяу орналасқан. АҚШ-тың 60-шы тас жолының екі бөлігі Уильямсбургтің солтүстігінен және Уотер Кантри АҚШ-тың батысынан Йорк округы арқылы өтеді. Вирджиния штатының 134-ші тас жолы Йорк округын Лэнгли әуе күштері базасымен және Вирджиния штатының Хэмптон қаласымен байланыстырады, Табб пен I 64 арасындағы АҚШ 17-нің көбінесе дамыған бөлігін айналып өтеді. Жеңіс бульвары Ньюпорт Ньюс пен Йорк округын Покуосонмен жалғастырады.

Үкімет

Округ Вирджиния штатының заңдарына сәйкес дәстүрлі түрде ұйымдастырылған. Оны Бақылаушылар кеңесі басқарады, және округтің бес сайлау округінен сайланған сайлаушылар оларды төрт жылдық мерзімге сайлайды. Кеңес округтің әкімшілік басшысы ретінде округ әкімшісін тағайындайды. Қазіргі округ әкімшісі – Нил Морган.

Йорк округінің қадағалаушы кеңесінің

1-аудан: Уолтер С. Заремба
2-аудан: Шила С. Нолл
3-аудан: У. Чад Грин
4-аудан: Г. Стивен Роан кіші (вице-төраға)
5-аудан: Томас Г. Шепперд кіші (төраға)

Әскери базалар

Йорк округіне бірнеше ірі және маңызды әскери нысандар орналасқан. Йорк өзенінің бойында орналасқан әр базаның шағын бөліктері көршілес Джеймс-Сити округіне де созылады. Әскери-теңіз қару-жарақ станциясы Йорктаун Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде президент Вудро Вильсонның бұйрығымен құрылған, қазір оған бұрын жеке болған Читам қосымшасының жабдықтау кешені де кіреді. Пирри лагері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Сиби» оқу базасы ретінде құрылған. Соғыс барысында, одақтас күштер үшін тұтқынға алынған неміс әскери кемелерінен алынған құпия тұтқындарды ұстау маңызды болды; нацистік билік олардың тұтқынға алынғанын білмеуі керек еді, себебі бұл теңізде жоғалған деп есептелген құпия кодтар кітаптарының да құпиясы ашылуы мүмкін еді. Соғыстан кейін көптеген тұтқындар Вирджиния мен АҚШ-ты өздерінің жаңа отаны етіп алды. Бұл екі үлкен әскери резервацияны Квинс-Крик бөліп тұрады, ол округтің батыс жағынан басталып, Йорк өзеніне құяды. Йорк округіне Йорк сияқты бұрынғы қалалар кіреді, сондай-ақ 20-шы ғасырдың бірінші жартысында әскери резервациялар құрылған кезде көптеген елді мекендер болған. Оларға түпнұсқа Лакки (жергілікті жерде «резервация» деп белгілі), Халстед нүктесі, Пенниман, Биглердің диірмені және Магрудер кіреді. Көптеген көшіп келген тұрғындар мен олардың ұрпақтары, олардың көпшілігі шаруалар мен балықшылар болған, қазір Йорктаун, Глостер, Ли Холл, Гроув және Лайтфут сияқты жерлерде тұрады.

Жарияланымдар

Маккартни, Марта В. (1977) Джеймс-Сити округі: Ұлт достығының кілті; Джеймс-Сити округі, Вирджиния; Доннинг және компания;