Кіріспе

Көшіру үшін қолданылатын қапталған қағаз. Көміртексіз көшірме қағазы (CCP), көміртексіз көшірме қағазы немесе NCR қағазы (Көміртек қажет емес, оның авторы Ұлттық кассалық тізілімнің инициалдарынан алынған) – бетіне жазылған ақпаратты төмендегі парақтарға көшіруге арналған қапталған қағаздың бір түрі. Оны химиктер Лоуэлл Шлейхер мен Барри Грин көміртек қағазына альтернатива ретінде әзірледі және кейде оны солай жаңылысып атайды. Көміртексіз көшіру көміртек қағазын пайдаланудың орнына басқа мүмкіндік береді. Көміртексіз көшірме қағазының үстіңгі парағының артқы жағында микрокапсулаланған бояу немесе сія, ал төменгі парағының алдыңғы жағында саз жабыны болады. Қысым түсіргенде (жазу немесе соққылы басып шығару арқылы) бояу капсулалары жарылып, сазбен реакцияға түсіп, үстіңгі парақтағы белгілерді көшіреді. Бірнеше көшірме жасау үшін аралық парақтарды, алдыңғы жағында саз және артқы жағында бояу капсулалары бар, пайдалануға болады; мұндай жиынтық көп парақты кеңсе құжаты деп аталады.

Операция

Көміртегісіз көшірме қағазы микрокапсулаланған бояу немесе сія, немесе реактивті балшықпен қапталған қағаз парақтарынан тұрады. Бірінші парақтың артқы жағы микрокапсулаланған бояумен қапталады (Coated Back немесе CB парақ деп аталады). Ең төменгі парақтың беткі жағы бояумен жылдам реакцияласып, тұрақты із қалдыратын балшықпен қапталады (Coated Front, CF). Кез келген аралық парақтардың үстіңгі жағы балшықпен, ал астыңғы жағы бояумен қапталады (Coated Front and Back, CFB). Қағазға қысыммен (мысалы, сары қаламмен) немесе соққымен (мысалы, теріс машинамен, нүктелі матрицалы принтермен) жазғанда, қысым микрокапсулаларды жарып, бояуды босатады. Капсулалардың өте кішкентай болуы нәтижесінде өте нақты басылым шығады. Көміртегісіз көшірме қағазының бір жағында бірден сія мен балшық бар нұсқасы да болды.

Қолданылуы

Көміртегісіз көшірме қағазды алғаш рет NCR корпорациясы өндірді және 1953 жылғы 30 маусымда патентке өтініш берді. Бұрын құжаттарды бірнеше рет жазуға немесе көміртек қағазды пайдалануға тура келді, ол жазылатын қағаз бен көшірмесінің арасына салынатын. Көміртегісіз қағаз шот-фактуралар мен түбіртектер сияқты түпнұсқаның бір немесе бірнеше көшірмесі қажет болатын кеңсе тұрақты құралы ретінде қолданылды. Көшірмелер көбінесе әртүрлі түстердегі қағаздан жасалатын (мысалы, клиент үшін ақ түпнұсқа, жеткізушінің есебі үшін сары көшірме және келесі көшірмелер үшін басқа түстер). Көміртегісіз көшірме қағазынан жасалған кеңсе құралдары жинақталған түрде, кітапшалармен байланыстырылған жинақтарда, немесе бөлек жинақтарда, немесе оны қолдануға арналған принтерлерге арналған үздіксіз қағаз түрінде жеткізілуі мүмкін.

Бояулар мен химиялық заттар

Бұл қолданыста коммерциялық түрде алғаш рет қолданылған бояу – кристалл қызғылт лактоны, ол бүгінде кеңінен қолданылады. Басқа бояғыш заттар мен қосалқы химиялық заттар: PTSMH (Михлер гидролының p-толуол сульфинаты), TMA (тримеллит ангидриді), фенол-формальдегид шайырлары, азо бояғыштары, DIPN (диизопропилнафталиндер, формальдегид изоцианаттары, көмірсутек негізіндегі еріткіштер, полициклдік ароматты көмірсутектер, полиоксипропилен диамині, эпокси шайырлары, алифалық изоцианаттар, бисфенол А, диэтилентриамин және тағы басқалары. Көміртегісіз көшірме қағаздарындағы бояғыш заттар сезімтал адамдарда контактты дерматитке себеп болуы мүмкін.

Денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау мәселелері

1970-ші жылдарға дейін, денсаулық және қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан полихлорлы бифенилдердің (ПХБ) қолданылуына тыйым салынғанша, ПХБ көміртегісіз көшірме қағаздарында ауыстырушы агент ретінде қолданылды. Мұндай қағаздарды қолдану кезінде ПХБ адам терісіне оңай өтеді, ал оны сабын мен сумен жуу арқылы залалсыздандыру қиын. Көміртегісіз көшірме қағаздың немесе оның құрамындағы компоненттердің белгілі бір түрлеріне ұшырау, кейбір жағдайларда, терінің жеңіл немесе орташа дәрежеде тітіркенуіне және көздің және жоғарғы тыныс жолдарының шырышты қабықшаларының тітіркенуіне әкелуі мүмкін. 2000 жылғы шолу 1987 жылдан кейін шығарылған көміртегісіз көшірме қағазымен байланыс кезінде тітіркену немесе сезімталдық байқалмағанын көрсетті. Көптеген жағдайларда, жақсы өндірістік гигиена мен жұмыс тәжірибесі симптомдарды азайтуға немесе жоюға жеткілікті болуы керек. Бұған жеткілікті желдету, ылғалдылық және температураны бақылау, дұрыс тазалық сақтау, қолды ауызға және көзге тигізуді азайту, және қолды мерзімік тазалау кіреді. Флорида университетінің 1997 жылғы зерттеуі, жақсы желдетілмеген және көп көлемде көміртегісіз қағаз қолданылатын кеңседе ауадағы ұшпа органикалық қосылыстардың деңгейі жоғары екенін, ал жақсы желдетілетін және аздаған қағаз қолданылатын кеңседе мұндай заттардың жоқ екенін анықтады. Зерттеу сонымен қатар, көміртегісіз көшірме қағазын көп қолданатын кеңселерде ауруға байланысты демалысқа шығу және денсаулық шағымдарының жоғары деңгейі байқалғанын көрсетті. "Environmental Health Perspectives" журналында жарияланған тағы бір зерттеу, қағаз шаңына және көміртегісіз көшірме қағазына ұзақ мерзімді кәсіби әсердің ересектердегі астма қаупінің жоғарылауымен байланысты екенін анықтады. Көміртегісіз көшірме қағазының құрамында эндокриндік бұзушы – бисфенол А (БПА) жоғары концентрацияда болады. 2001 жылы Сан-Францискодағы медициналық орталықтың үш қызметкері, көміртегісіз көшірме қағазы мен басқа да химиялық заттарға ұшырау салдарынан олардың қабынулы сүт безі қатерлі ісігі пайда болды деп айыптап, жұмыс берушілеріне қарсы сотқа шағымданыпты. 1980-ші жылдардан бері компьютерлік жүйелерде арзан сиялы және лазерлік принтерлерді пайдаланудың артуымен, бизнесте көміртегісіз көп бөлімді формаларды қолдану азайды, себебі құжаттарды көшіру оңайрақ.