Кіріспе
Роберт Дуглас Хоутон (30 қазан 1947 жылы туған) – ағылшын футболшы және жаттықтырушы. Оның карьерасы 30 жылдан асып, 10 елде өтті. Ол шведтік «Мальме» клубын 1979 жылғы Еуропа кубогының финалына жеткізгенімен әйгілі, онда олар «Ноттингем Форест» клубына есе жіберді.
Robert Douglas Houghton (born 30 October 1947) is an English football manager and former player. His career has spanned over 30 years and 10 countries. He is most famous for taking Swedish club Malmö FF to the 1979 European Cup final, where they lost to Nottingham Forest.
Ерте мансап
Қысқа ғана ойыншылық карьерасында Хоутон «Фулхэм» (1966–69) және «Брайтон мен Хоув Альбион» (1969–70) командаларының жартылай қорғаушысы болды. Хоутон – ағылшын футбол тарихындағы ең жас жаттықтырушылардың бірі, ол 23 жасында Оңтүстік лигасындағы «Гастингс Юнайтед» клубының ойыншы-бас жаттықтырысы болып тағайындалды. Ол кезеңде ол 1963-1983 жылдар аралығында Футбол қауымдастығының техникалық директоры болған, жаттықтыру саласындағы шебер Аллен Уэйдтің ізбасары болды. 1970-ші жылдардың басында Хоутон «Мейдстоун Юнайтед» клубын басқарды және «Ипсвич Таун» клубында Бобби Робсонның ассистенті ретінде жұмыс істеді.
Малме FF
1974 жылы ол шведтік жоғары лига клубы "Мальме ФФ"-ның бас бапкері болды. Хоутон оларды ұлттық және халықаралық аренада сәттілікке бастады, 1979 жылғы Еуропа кубогының финалына жетіп, "Ноттингем Форест" командасына 1:0 есебімен ұтылды. Команданың құрамында Мальмё қаласынан 60 км радиустағы жергілікті тәрбиеленушілер ғана болды. Бұл швед командасының Еуропа кубогының финалына жеткен алғашқы және қазірге дейінгі жалғыз жағдайы. Ол сондай-ақ швед чемпионаты мен Svenska Cupen турнирін бірнеше рет жеңіп алды, ал 1979 жылы Континенттер аралық кубокта күміс жүлдегер атанды, себебі "Ноттингем Форест" Парагвайдың "Олимпия" командасына қарсы өткен ойында жеңіліс танытып, қатысудан бас тартты.
Швециядағы революция
Хоутонның жаттықтырушылық мансабының бастапқы кезеңі досы Рой Ходжсонмен тығыз байланысты болды. Олар Мейдстоун, Странрейр және Бристоль Сити клубтарында бірге жұмыс істеді. Сонымен қатар, олар бір уақытта Швеция футбол лигасындағы әртүрлі командаларды басқарды. 1974 жылы Хоутон Мальмё клубымен Швецияға көшті, екі жылдан кейін Ходжсонды Хальмстадқа шақырды. Бұл екеуі Швеция футболын өзгертіп, швед футболына алғаш рет аймақтық қорғаныс жүйесін енгізгендері үшін танымал. Сол кезде швед командалары көбінесе 3 немесе 5 қорғаушысы бар, адаммен қорғануға баса назар аударатын және либеросы бар командалармен ойнайтын. Швецияда оларды «Англиялық Рой» және «Англиялық Боб» деп атайтын. Аймақтық қорғанысқа қоса, олардың командалары қарсыластарға қатты қысым жасап, жоғары офсайд сызығын ұстады. Олардың командалары қарсы шабуылдарды ұзақ пастармен, қарсыластардың қорғанысының артына жіберіп жүзеге асырды. Алаңның екі шетіне созылған, өз жақ аймағында тұратын либеросы және артқа қайтпайтын орталық шабуылшысы бар командамен ойнаудың орнына, олар аймақтық қорғаныс жүйесін, төрт қорғаушыны, алға жылжуды және допты жылдам әрекетпен шабуыл аймағына жеткізуді енгізді.
1980 және 1990 жылдар
Грекиядағы "Этникос Пирей" клубымен қысқа ғана уақыт жұмыс істегеннен кейін, Хоутон 1980 жылы "Бристоль Сити" клубын жаттықтыру үшін туған жеріне оралды. Оның "Аштон Гейт" стадионындағы жұмысы сәтсіз аяқталды, себебі қаржылық қиындыққа тап болған клуб лигадан түсіп қалды және Хоутон "Уимблдоннан" жеңілгеннен кейін отставкаға кетті. Хоутонның келесі жұмысы 1982 және 1984 жылдар аралығында Солтүстік Америка футбол лигасының "Торонто Близард" клубында болды. Одан кейін ол Сауд Арабиясындағы "Аль-Иттихад" клубын жаттықтырды, содан соң Швецияға "Оргрит ИС" және "Мальме ФФ" клубтарына қайта оралды. 1993 жылы "Аль-Иттихад" клубымен тағы бір рет жұмыс істегеннен кейін, ол 1994 жылдың сәуір айында швейцариялық "ФК Цюрих" клубына қосылды және 1995 жылдың наурыз айында кетер алдында бір жылдан астам уақыт бойы бас жаттықтырушы болып қалды. 1996 жылы ол Бас футбол лигасының "Колорадо Рапидс" клубының алғашқы жаттықтырушысы болды, бірақ бір маусымнан кейін жұмыстан босатылды.
Қытай
1997 жылдың соңында Хоутон Қытай ұлттық құрамасын қабылдады, ол 1998 жылғы әлем чемпионатына ілікпеген еді. Бірнеше аптаның ішінде Хоутон барлық ойыншыларының есімдерін жаттап алды, шетелдік жаттықтырушылар үшін бұл сирек кездесетін жағдай, және команданың сенімділігі мен өзіне сенуін арттыруға көмектесті. Хоутон басқаруға келгеннен кейін қысқа уақыттан соң Қытай Династия кубогында екінші орын алды, сондай-ақ ол қиын жағдайдағы командалар үшін тиімді техникалық футбол бағдарламасын енгізе алатынын дәлелдеді. 1998 жылғы Азия ойындарында да қола жүлдеге ие болды. 2000 жылғы Олимпиадалық футбол турниріне қатыса алмағаннан кейін, Хоутон 1999 жылы Қытай ұлттық құрамасының бас жаттықтырушы лауазымынан кетті. Кейін Қытайда бірнеше клубты басқарды және жаттықтырушыларға нұсқау беруші ретінде жұмыс істеді.
Өзбекстан
Ол 2005 жылы Өзбекстан құрамасын басқарды, 2006 жылғы әлем чемпионатына ілікпеуге тырысты, бірақ Бахрейнмен өткен даулы плей-офф кездесуінде жеңіліске ұшырады. Өзбекстан алғашқы ойында 1:0 есебімен жеңіске жеткенімен, төрешінің қатесінен кейін ФИФА нәтижені күштен шығарды, және Өзбекстан шетелде соққан гол ережесі бойынша турнирден шығарылды.
Үндістан
Қытайлық «Чанша Гинде» командасын бірнеше ай жаттықтырғаннан кейін, Хоутон 2006 жылғы маусымда Үндістанның бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оның тағайындалуы Үндістанның өнеріндегі жалпы прогреске әкелді, нәтижесінде 2007 жылғы тамызда Неру кубогында жеңіс тіркелді. Келесі жылы Үндістан үлкен жеңіліске ұшырады, себебі Мальдив аралдары SAFF Чемпионатының финалында оларды жеңді, топтық кезеңде 100% нәтиже көрсеткеніне қарамастан, тіпті Мальдив аралдарына қарсы жеңіс те болды. Алайда, Хоутон Үндістанды 2008 жылғы тамызда Тәжікстанды 4:1 есебімен жеңіп, АФК Челлендж Кубогының чемпионы атанды, бұл Үндістанға 2011 жылы Дохада өткен Азия кубогына жолдама берді. Ол сондай-ақ 2009 жылы Үндістан құрамасының Неру кубогын екінші рет жеңіп алуына жетекшілік етті. 2010 жылы жаңа келісімшартқа келісе алмағандықтан ол қызметінен кетті. Кейін ол келісімшартының 2013 жылға дейін ұзартылғанын растады, бірақ 2011 жылғы Азия кубогынан кейін шешімін қайта қарастыруы мүмкін екенін айтты. Азия кубогында турнирдегі ең төмен рейтингілі команда, Үндістан, болжам бойынша топтық кезеңдегі үш матчта да жеңіліске ұшырады. Бұл тұрғысынан Үндістанның футбол шенеуніктері ұлттық құраманың өнеріне көңілі толмады және Бүкіл Үндістан Футбол Федерациясының (AIFF) техникалық комитеті атқару комитетінен Хоутонды жұмыстан босатуды талап етті. 2011 жылғы 23 сәуірде Боб Хоутон Үндістан ұлттық құрамасының бас жаттықтырушы лауазымынан дереу кетіп, AIFF қабылдады. Хоутонның соңғы тапсырмасы Малайзияда өткен АФК Челлендж Кубогының 2012 жылғы іріктеу кезеңі болды, онда Үндістан Пәкістан, Тайвань және Түрікменстан кіретін B тобында жеңіске жетті.
Басқару стилі
2012 жылы The Guardian журналында жарияланған мақалада Джонатан Уилсон Хоутонның, оның отандасы Рой Ходжсон сияқты, Allsvenskan лигасында жаттықтырушы болып жұмыс істеген кезде аймақтық қорғаныс тактикасын қолданғанын, ал оның командалары қарсыластарға қатты қысым көрсетіп, жоғары қорғаныс шебін ұстап, офсайд тұзағын тиімді пайдаланғанын айтты. Олар сондай-ақ қарсы шабуылдарды ұзақ пас беру арқылы қарсыластардың қорғаныс шебінен өту арқылы бастады. Швед ғалымы Томас Петерсон бұл жаттықтырушылардың «бірнеше принциптерді бірге үйлестіріп, оларды түрлі комбинациялар мен құралымдарда қолдануға болатын, футбол қалай ойналуы керек деген тұтас, бөлінбес жобаға айналдырғанын» айтты. Оның пікірінше, ойынның кез келген сәті теориялық тұрғыдан зерделеніп, жаттығулардағы оқу материалы ретінде қарастырылып, тұтасқандай талданды. The Blizzard журналындағы мақаласында Ходжсон өзінің және Хоутонның швед футболына ағылшын футболының ұзақ пас ойыны сияқты элементтерін емес, қорғаныстың басқа стилін енгізуге тырысқанын атап өтті: «Ойын алаңының екі шетіне кең жайылып, айып алаңында тұратын либеросы мен артқа қайтпайтын орталық шабуылшысы бар командамен ойнаудың орнына, біз аймақтық қорғаныс жүйесін, төрт қорғаушыны, алға жылжуды және, әрине, допты соңғы аймаққа тезірек жеткізуді енгіздік». Ол сондай-ақ, швед футболындағы Свен Геран Эриксонның тактикалық жаңалықтары олардың еңбегінен шабыланды деп санайды.