Кіріспе

Теннесси штатындағы округ, АҚШ

Үнді мәдениеттері

Біздің заманымыздан шамамен 10 000 жыл бұрын палеоиндейлер, ал кейін архаикалық индейлер қазіргі Оңтүстік Америка Құрама Штаттарын қамтитын аймақта аңшы-жинаушылар қауымдастығы ретінде өмір сүрді. Шамамен 800-1600 жылдары Миссисипи дельтасында Миссисипи мәдениетінің тайпалары қоныстанды. Бұл мәдениетке тән еңселі үйінділерді (моундтарды) салған ежелгі американдықтардың кейінгі ормандық кезеңінде дамыған халық еді. Миссисипи және оның салалары бойында басшылықтар мен орталықтар болғанымен, олардың ең ірі орталығы қазіргі Иллинойс штатында, Сент-Луистің шығысында орналасқан Кахокия қаласы болды. Типтон фазасының халқы Миссисипи мәдениетінің жергілікті бір көрінісі еді. Олар еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде, испандық Эрнандо де Сото экспедициясы келгенде, қазіргі Типтон округінің аймағында әлі де тұрды. Миссисипи кезеңінің соңында бұл жерді Чикасо тайпасы иеленді және қоныстандырды. Чикасо тайпасының нақты шығу тегі белгісіз. 1800 жыл шамасында еуропалықтар Миссисипи өзенінің шығысындағы Чикасо тайпасының жерлеріне қоныстанды. Батыс Теннесси және Оңтүстік-Батыс Кентуккидегі Чикасо жерлері Джексон сатып алу арқылы берілді. Бұл сатып алу нәтижесінде екі штаттың да экономикасы едәуір өсті. 1818 жылы екі тарап Таскалуза шартына қол қойып, жерді беруге келісті. Чикасо тайпасына 15 жыл бойы жылдық төлемдер (аннуитеттер) жасалуға тиіс болды, бірақ АҚШ көбінесе төлемдерді кешіктірді немесе халықты ақша орнына тауар алуға мәжбүр етті. Көбінесе бұл тауарлар кешіктіріліп немесе нашар сапалы болып келді.

1811 және 1812 жылғы жер сілкіністері

1811–1812 жылдардағы Нью-Мадрид жер сілкінісінің нәтижесінде болған жер бедерінің өзгеруіне байланысты, қазіргі Типтон округінің бір бөлігі Миссисипи өзенінің арнасының өзгеруімен Теннесси штатынан оқшауланды. Жер сілкінісі Теннесси штатындағы Ревери елді мекенінің жанында өзен арнасын өзгертіп жіберді. Ескі арна Реверидің батысында орналасқан. Қазір өзен Ревериден шығысқа қарай ағып өтеді, соның салдарынан Ревери Арканзас штатының жағында қалды, ал Типтон округінің көп бөлігі өзеннің шығысында, Теннесси штатының жағында орналасқан.

Құру

Типтон округіне американдық қоныс аударғандар тартылды, олар өнімді топырағында мақта шаруашылықтарын құрды және егіс жұмыстары мен үй шаруасында жұмыс істеу үшін құл африкалық американдықтарды әкелді немесе сатып алды. Сонымен қатар, келісімшарт бойынша жұмыс істеген ирландтық [кавказдық] қызметшілер туралы көптеген жазбалар бар. Бұл аймақ Миссисипи дельтасының бір бөлігі болды, ол Миссисипидегі Язу өзеніне дейін созылды және мақта өсіру мәдениетімен байланысты болды. Халық санының өсуімен округ 1823 жылғы 29 қазанда Оңтүстікте Типтон округімен шектесетін Шелби округінің бөліктерінен құрылды. Бұл жер бұрын Чикасо үндістерінің жері болған. Округ Джейкоб Типтонның (1765–1791) құрметіне аталған, оның тікелей атасы сэр Энтони де Типтон болған, ол 1282 жылы Сноудон шайқасында Уэльс принцін өлтірген деген аңыз бар. Джейкобтың әкесі, Армистед Блевинстен шыққан, Шелби округінің ұйымдастырылуын бақылады. Джейкоб Типтон 1791 жылы Солтүстік-Батыс аймағы үшін болған қақтығыста үндістер тарапынан өлтірілді. Джейкоб Типтон Джон Типтонның ұлы болды, ол Теннесси штатының Франклин кезеңінде Джон Севьердің қарсыласы болды.

19 ғасыр

Типтон округінде ертедегі Миссисипи өзеніндегі бу кеме саудасы гүлденді. 1830 жылы Рэндольф қауымы, Тиннеси округінің ең ерте мекендеген елді мекендерінің бірі, Тиннеси штатындағы ең маңызды тасымалдау орталығы болды және коммерциялық үстемдік үшін Мемфистің ертедегі бәсекелесі еді. Бірақ оның сәні кейінгі жылдары төмендеді. Өзен кемелерімен тасымалдау бірте-бірте теміржолмен тасымалдауға ұступи басты. Типтон округіндегі алғашқы теміржол қызметі 1855 жылдың желтоқсанында Мемфис және Огайо теміржолы Мемфистен Нэшвиллге дейінгі маршрутты аяқтағанда құрылды, ол қазіргі Мейсон арқылы өтеді. Миссисипи өзенінің екінші Чикассо үстіртіндегі стратегиялық орналасуына байланысты екі Азамат соғысы бекінісі, Форт Рэндольф және Форт Райт, елді мекенге жақын салынды. Азамат соғысынан кейін инфрақұрылымға инвестициялар қайта жаңартылды, ал Мемфис және Падука теміржолы 1873 жылдың шілдесінде Ковингтонға дейінгі жолдарды аяқтады. 1882 жылы Мемфис пен Ковингтон арасында телеграф желісі ашылды. 1894 жылы Ковингтон электр қуатына қосылды. 1898 жылдан бері Ковингтон тұрғындарына су құбыры арқылы су жеткізілуде. 1922 жылы округ орталығында көшелерге асфальт төсеу жұмыстары басталды. 1929 жылдан бері Ковингтон тұрғындары табиғи газға қол жеткізе алады. Бұл аймақ Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 473 шаршы миль (1,225 км2) құрайды, оның ішінде 458 шаршы миль (1,186 км2) құрлық, ал 15 шаршы миль (39 км2) (3,2%) су. Басты солтүстік-оңтүстік бағытты жолы – 51-ші АҚШ федералдық тас жолы Типтон округін екіге бөліп өтеді және Ковингтон қаласынан өтеді. Типтон округінің батыс шекарасы – Миссисипи өзені, ол Теннесси мен Арканзас штаттарын бөліп тұрады. 1812 жылғы Нью-Мадрид жер сілкінісі өзеннің бағытын бірнеше жерде өзгертіп жібергендіктен, ресми шекара әлі де өзеннің бұрынғы арнасын бойлай өтеді. Осының салдарынан Типтон округінің бірнеше елді мекені – Ревери және Корона сияқты – Теннесси жағына емес, Арканзас материгінің жағында қалды. Типтон округі Нью-Мадрид сейсмикалық аймағының оңтүстік-шығыс жиегінде орналасқан, бұл аймақ жоғары жер сілкінісі қаупіне ұшырайды.

2020 жылғы халық санағы

Типтон округінің нәсілдік құрамыRaceNum. Перк. Ақ (испаниялық емес) 44,925 73.68%Қара немесе африкалық американдық (испаниялық емес) 10,760 17.65%Жергілікті американдық 180 0.3%Азиялық 393 0.64%Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар 39 0.06%Басқа / Аралас 2,987 4.9%Испаниялық немесе латиноамерикандық 1,686 2.77%2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша округте 60 970 адам, 21 452 шаруашылық және 16 419 отбасы тұрады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 61 081 адам, 21 617 шаруашылық және 16 562 отбасы тұратын. Халық тығыздығы және тұрғын үй бірліктерінің тығыздығы болды. Округтың нәсілдік құрамы: 77,77% ақ нәсілді, 18,74% қара немесе афроамерикалық, 0,60% азиялық, 0,41% американдық үндістер, 0,09% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,75% басқа нәсілдер және 1,64% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Испандық немесе латын американдық тегі барлар халықтың 2,08% құрады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 51 271 адам, 18 106 үй шаруашылығы және 14 176 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 19 064 тұрғын үй бірлігі болды, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округ халқының этникалық құрамы: 77,86% ақ нәсілді, 19,90% қара немесе афроамерикалық, 0,38% американдықтар (үндістер), 0,37% азиялықтар, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,38% басқа нәсілдер және 1,04% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,21% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 18 106 отбасының 39,60% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 60,20% заңды некеде тұрған жұбайлар, 13,90% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 21,70% отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 18,70% жеке адамдардан тұрады, ал 7,40% 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,78 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,17 адамды құрады. Округ халқының жас құрамы: 29,30% 18 жасқа дейінгілер, 8,60% 18-24 жас аралығындағылар, 30,40% 25-44 жас аралығындағылар, 21,80% 45-64 жас аралығындағылар және 9,90% 65 жастан асқандар. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 97,00 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 93,20 еркек шақ келеді. Округтағы үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 41 856 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 46 807 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 35 611 доллар, ал әйелдердің 23 559 доллар. Жан басына шаққандағы орташа табыс 17 952 долларды құрады. Отбасылардың 10,30% және халықтың 12,10% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 16,30% және 65 жастан асқандардың 17,70% кедейлікте өмір сүреді. 2006 жылғы АҚШ халық санағы бюросының мәліметі бойынша, Типтон округінде 22 551 тұрғын үй бірлігінде 57 380 адам тұрады. 2000 жылы 51 271 адам тұрған округ халқы алты жыл ішінде 11,9% өсті. 2006 жылы халықтың 50,7% әйелдер, 49,3% еркектер құрады. 2006 жылғы халықтың 79,2% ақ нәсілді, 18,8% қара нәсілді, 0,4% американдықтар (үндістер) немесе Аляска тұрғындары, ал 1,6% басқа этникалық топтарды құрады.

Типтон округінің мұражайы

Типтон округінің мұражайы Ковингтонда орналасқан. Мұражайда Типтон округінің бай тарихынан артефакттар мен Батыс Теннессидің ерекше экожүйесін көрсететін табиғат орталығы бар. Жергілікті жануарлардың салынған түрлері және мастодонт сүйектерінің фрагменттері табиғи тарих туралы мәлімет береді. Мұражайдың жанында серуендеуге арналған жолы бар саябақ орналасқан. Табиғи орман және қолмен жасалған батпақты жерлер кішкентай жергілікті жануарларға, мысалы, тасбақалар мен құстарға пана болады. Мұражай алдындағы Ардагерлер ескерткіші соғыстарда қаза болған округтың әскерлерін еске алады.

Қауымдастықтар

Типтон округі 12 елді мекеннен тұрады, олардың төртеуі қалашықтар болып табылады.