Кіріспе

Оклахома штатының округі, АҚШ

Пушматаха округі – АҚШ-тың Оклахома штатының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 10 812 адамды құрайды. Округ орталығы – Антлерс қаласы. Округ штат құрылған кезде Шоктау ұлтының бұрынғы аумағының бір бөлігінен жасалған, астанасы Тускахома қаласында орналасқан. Бес өркениетті тайпалар тарапынан Секуоя штатының құрамында жоспарланған жаңа Оклахома штаты, бұл округті Американың оңтүстік-шығысындағы маңызды Шоктау басшысы Пушматаханың құрметіне атады. Ол халқының жерлерін беруге мәжбүр болмауын қамтамасыз етуге тырысты, бірақ 1824 жылы дипломатиялық сапарда Вашингтон қаласында қайтыс болды. Шоктау тайпасы үндістерді мәжбүрлеп көшіруге ұшырады.

Тарихқа дейінгі кезең және зерттеулер

Тарихи дәуірлерде Пушматах округі Фурше Малин мәдениетінің Орта орман кезеңіне жататын аумақтың бір бөлігі болды. Уақыт өте келе, және мүмкін, солтүстік-шығысқа қарай Орта Миссисип мәдениетімен байланыс арқылы, Фурше Малин Кадоан Миссисип мәдениетіне айналды. Олардың орталығы Оклахома штатының Спиро қаласына жақын орналасқан Спиро үйінділерінде болды. Элита жерлеу және рәсімдік мақсаттар үшін күрделі жер төбелерін салуды ұйымдастырды, олар мұқият жобаланған үлкен алаңның айналасына орналастырылды. Саяси және діни басшылықтың бұл орталығы Киамичи және Кіші өзендерінің аңғарларының барлық аумағын қамтитын сауда аймағына ие болды. Бұл 80 акр жер Оклахома штатының жалғыз археологиялық мемлекеттік паркі ретінде сақталған. Үлкен Миссисип мәдениеті Ұлы көлдерден Мексика шығанағына дейін сауда жасады. 1492 жылы Кариб теңізінде Христофор Колумб басшылығымен еуропалықтардың келуінен кейін Солтүстік Америка тарихы өзгерді. 16 ғасырда еуропалық саяхатшылар атақ, байлық және өз империяларының атынан жаулаулар іздеп, Солтүстік Американың ішкі аймақтарына енді. Францияның Бернар де ла Харп 1719 жылы қазіргі Пушматаха округінің аумағын зерттеді, бұл Франция Мексика шығанағының жағалауында бекіністер құрып жатқан дәуір болатын. Олар бір жыл бұрын Жаңа Орлеан қаласын құрған. Де ла Харптың Миссисипи өзені аңғарын зерттеуі жергілікті халықтармен сауда жасау және Нью-Мексикоға жол табу мақсатында болды. Осыдан кейін Франция Солтүстік Американың осы аймағын Луизиана деп атады. Ол Атлант жағалауынан солтүстікке қарай Канаданы Сент-Лоуренс өзенінің аңғары арқылы барлап, Жаңа Францияны құрды. Пушматаха округіне айналған аймақты АҚШ 1803 жылы Луизиананы сатып алудың бір бөлігі ретінде Франциядан сатып алды. Қазіргі округке алғаш аяқ басқан американдық саяхатшы 1817 жылы майор Стивен Х. Лонг болды. 1819 жылы оған ғалым Томас Натталл қосылды. Екеуі де Киамичи өзенінің аңғарын зерттеді, оны Натталл егжей-тегжейлі сипаттады. 1819 жылы АҚШ Испаниямен Адамс-Онис шартын жасасқанда Қызыл өзен халықаралық шекараға айналды. Шекараны испандықтардың шабуылынан қорғау және американдық үндістердің болашақ көтерілістеріне қарсы қамтамасыз ету АҚШ саясатының маңызды бөлігі болды. Федералды үкімет оңтүстік шекарасында қамалдар тізбегін құрды. Форт Таусон, Киамичи өзеніндегі Гейтс сағасының жанында, Қызыл өзенге құятын жерге орналасты, қазіргі Пушматаха округінің аумағындағы аймақтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты болды. Форт шекаралық аймақта салынғандықтан, АҚШ Армиясының инженерлік корпусы Арканзастағы Форт Смитпен Форт Таусонды байланыстыратын әскери жолды құрылыс материалдарымен және азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін салды. Кіші өзен аңғары арқылы өтетін бұл әскери жол Пушматаха округінің алғашқы заманауи жолы болды. Форт Таусон Американдық Азамат соғысынан кейін тасталғаннан кейін ол пайдаланылмай қалды. Жолдың іздері әлі де көрінеді.

Үндістан аумағы

Пушматаха округінің қазіргі тарихы Чоктау ұлтының Үнді территориясында тәуелсіз мемлекет болған кезеңіне саяды, Оклахома штаты құрылмас бұрын.

Саяси ұйым

Чоктау тайпасының жері, қазіргі округты құрайтын, 1907 жылы штат мәртебесіне ие болғанға дейін, тайпаны құрайтын үш әкімшілік аймақтың екеуіне – Пушматтаха және Апукшунуббиге – бөлінген. Осы аймақтардың әрқайсысы округтерге бөлінді. Қазіргі округ Апукшунубби аймағының Сидар (Cedar) округі, Нашоба (Nashoba) округі және Уэйд (Wade) округінің (қазіргі округтің шығыс бөлігі) және Пушматтаха аймағының Джек'с Форк (Jack's Fork) округі мен Киамитиа (Kiamitia) округі (Киамичи округі, Kiamichi County) (қазіргі округтің батыс бөлігі) ішінде жатқан.

Америка Азамат соғысы

Америка Азамат соғысы кезінде федералды әскерлер Үндістан аумағынан шығып кетті, ал Чоктау ұлты Америка Конфедерациялық Штаттарымен одақтасты. Чоктау үкіметі Конфедерация Конгресіне өкіл жіберді, ол Конфедерацияның астанасы Ричмондта (Вирджиния штаты) кездесіп, Конфедерация әскерлерімен бірге қатысу үшін жауынгерлер батальондарын құрды. Пушматаха округінің қазіргі шекарасында шайқас болған жоқ, бірақ Перривилл шайқасы қазіргі МакАлестердің жанында, ал Ортаңғы Богги Депо шайқасы қазіргі Атоканың жанында өтті. Көптеген чоктаулар батальондарға қосылу үшін қазіргі округтегі үйлерін тастап, Арканзастағы Пи-Ридж шайқасына және Чероки ұлтындағы Хони-Спрингс шайқасына қатысты, онда олар Чероки үндістерінің одақтас тобына қарсы күресті. Заманауи есептерде Киамичи өзені аңғары арқылы көптеген босқындар өтіп жатқаны айтылады. Соғыс ақыры 1865 жылдың маусым айында генерал Роберт Ли Солтүстік Вирджиния армиясын тапсырғаннан кейін екі айдан астам уақыттан кейін, соңғы Конфедерация армиясы – Чероки генералы Стэнд Уотидің әскерлері Форт-Таусонда бас бергенімен аяқталды, бұл Конфедерацияның жеңіске жету мүмкіндігін жойды. 1862 жылға дейін қара құл Уоллес Уиллис "Swing Low, Sweet Chariot" рухани әнін жазды. Ол сол кезде Үндістан аумағындағы Спенсервиллде орналасқан Чоктау ұлтының мектеп-интернатында жұмыс істеді. Академия мен ескі Спенсервиллдің орны Пушматаха округінің қазіргі оңтүстік шекарасынан 1000 ярдтан кем жерде орналасқан. "Аға Уоллес" деп танылған Уиллис Пушматаха округінде тұрған болуы мүмкін. Ол қазіргі Атока округінде қайтыс болды және белгісіз қабірге жерленді.

Темір жолдар келеді

Шоктау халқы көшпес тіршілікке бейімделген. Олардың өмірі шаруашылықтарымен және кішкентай жер участаларымен тығыз байланысты болды. Шоктау ұлтында ешқандай өнеркәсіп болған жоқ. Осының салдарынан, қазіргі Пушматаха округін құрайтын аумақ, шоктаулар келгеннен кейін ондаған жылдар бойы жабайы, тиін жоқ дала болып қалды. 1880 жылдары Сент-Луис және Сан-Франциско темір жолы – көпшілікке «Фриско» деп белгілі – Арканзас штатындағы Форт-Смиттен Техас штатындағы Париске дейін желі салды. Федералдық үкімет дамуды ынталандыру және еуропалық американдық қоныс аударушыларды тарту үшін Үндістан аумағында темір жолға жол құқығын берді. Қалаларды дамытуға және темір жолға қызмет көрсетуге мүмкіндік беру үшін әрбір бірнеше шақырым сайын станциялар құрылды. «Фриско» бағыты Киамичи өзенінің аңғарымен өтіп, қазіргі округке Альбионға жақын жерден кірді және үлкен тік жарды айналып өту үшін Антлерсте ғана өзеннен шықты. Темір жол бизнестің дамуын және АҚШ-тың басты ағымындағы қоғаммен байланысты күшейтті. Телеграф темір жолмен бірге дамытылып, салынды, соның арқасында Шоктау ұлтының сыртындағы оқиғалар туралы жылдам жаңалықтар тарады. Ағаш өңдеу компаниялары дереу жұмысын бастады. Темір жол станцияларының маңында шағын, қарбалас аралы қалалар өсе бастады. Гүлденген шаһар болған Косома өзінің шарықталу кезеңінде бірнеше қонақүй, дәрігерлер кабинеті және дүкендерге ие болды. Келесі онжылдықтарда ағаш кесушілер бүкіл аймақты жинап алды, темір жол станцияларын тасымалдау пункттері ретінде пайдаланды. Осы тасымалдау пункттері қазіргі Альбион, Мойерс және Антлерс қауымдастықтарына айналды. Кейіннен осы нүктелер арасындағы темір жол бойындағы басқа қауымдар жоғалып кетті немесе бүгінгі күні тек Келлонд, Стэнли және Киамичи сияқты жер-су атаулары ғана сақталды. Онжылдықтар бойы «Фриско» Пушматаха окруғындағы ең үлкен инженерлік жетістік пен адам қолынан жасалған құрылыс болып есептелді. Жұмысшылар үлкен көлемде топырақ жылжытып, жол төсенішін жасады және өзендер мен сарқырамалар үстінен көптеген ағаш тіреулер салды. Салынғаннан кейін темір жол сауда-саттық пен өнеркәсіптің дамуына ықпал етті, ал Үндістан аумағындағы ақ адамдар осы жерге иелік етуді үміттене бастады.

Өзін-өзі анықтау туралы ұсыныс

Тіпті, Үндістанның бес өркениетті тайпасы АҚШ штатына қосылуға қарсы болғанымен, 20 ғасырдың басында мемлекеттік мәртебе алудың сөзсіз болатыны анық болды. Бес өркениетті ұлттың басшылары – чоктау, чероки, чикасау, крик және семинол тайпалары – бастаманы өз қолдарына алып, Үндістан территориясынан мемлекет құруға тырысу үшін Маскогиде бас қосты. Олардың жиыны Секуа конституциялық конвенциясы деп аталды, ол Секуа штатын құруға жол ашты. Маскогиде бас қосқан басшылар чоктау тайпасының аумақтарының, тау жоталары мен өзендер сияқты оңай танылатын табиғи нысандарды бейнелейтіндей етіп белгіленгенінің экономикалық тұрғыдан тиімді емес екенін мойындады. Мысалы, Антлерс қаласы орналасқан Джек Форк округі – оның кішкентай округ орталығы Мэнь Спрингс (қазіргі Дейзи, Оклахома) болатын кең аумақ еді. Алайда, оның шекарасындағы жалғыз табысты қала – Антлерс, ол оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Жаңа Секуа штатының округ шекаралары қолданыстағы қалаларды және олардың коммерциялық мүдделерінің ауқымын ескере отырып жасалды. Округ орталықтары басқаратын аумақтардың халқының арасында географиялық тұрғыдан орналастырылды. Қазіргі Пушматаха округін құрайтын аймақ ерекше қиындық тудырды. Оның шығыс бөлігінің үлкен аумақтарында адамдар аз болды. Оның халқы Киамичи өзенінің аңғарындағы теміржол бойындағы қалаларда шоғырланған. Соңында, Киамичи өзенінің аңғарының жарты ай тәрізді сауда орталығын құрайтын округ белгіленді және ол Пушматаха округі, Секуа деп аталды. Секуа конституциялық конвенциясының округтер жөніндегі комитетінің құжаттары жоғалып кетті және комитеттің талқылауларын растайтын ешқандай дәлел қалмады. Олар өздерінің басшысы Пушматаханың есімімен аталатын аймақты қалаған және бұл құрмет үшін болашақ Пушматаха округін, Секуаны таңдады. Хьюгоның бизнесі солтүстікке қарай Кент, Спир, Хамден және тіпті Раттанға дейін созылған аймаққа қызмет көрсетті. Нәтижесінде, Хьюго округ орталығы ретінде ұсынылған Хичкок округінің шекарасы Чоктау және Пушматаха округтері арасындағы қолданыстағы шекара сызығы бойынша белгіленді. Округтің солтүстік, шығыс және батыс шекараларын белгілеуде де осыған ұқсас мәселелер ескерілді. АҚШ Конгресі Секуа штатын Одаққа қабылдаудан бас тартты, оның орнына Үндістан территориясы мен Оклахома территориясының мүмкін болатын федерациясын күтуді жөн көрді. Бұл ұсыныс көп ұзамай жасалды. 1907 жылы Оклахома конституциялық конвенциясы Оклахома территориясының Гатри қаласында жиналып, жаңа Оклахома штатын құрды. Осы талқылаулар барысында Секуа конституциялық конвенциясының жұмысы жаңашыл болғаны анықталды: Гатри жиыны негізінен Пушматаха округінің, Оклахома штатының шекараларын, бұрын Секуа штатында ұсынылғандай, қабылдады және Антлерсті тағы да округ орталығы ретінде бекітті.

Мемлекет болғаннан бері

Пушматах округі штат құрылған кезде ауыл шаруашылығы жұмағы деп есептелді. Жергілікті тұрғындар топырақтың құнарлы, ал ауа райының қолайлы әрі умеренный екеніне сенеді; дерлік кез келген жеміс-жидек пен көкөніс өсірілуі мүмкін сияқты көрінеді. Сол кездегі тұрғындардың көп бөлігі өз жерлерінен күнкөріс табатын шаруалар еді. Округтың алғашқы он жылдықтарында мақта патша болды. Бұл өсімдік Киамичи өзенінің аңғарында өсірілді. Шаруалар оны Антлерс, Клейтон, Альбион және басқа да теміржол қалаларына әкеп салмақтап, Frisco теміржолы арқылы алыс нарықтарға жіберді. Көптеген шаруалар немесе жұмысшылар афроамерикандықтар, Чоктау құлдарының ұрпақтары еді. Американдық Азамат соғысынан кейін, АҚШ-тың Бес өркениетті тайпаның әрқайсысымен жасаған 1866 жылғы келісімдерге сәйкес, босатылғаннан кейін Чоктау тайпасымен бірге қалған афроамерикандықтар Чоктау бостандықтары деп аталды. Оларға ұлт мүшелігімен бірге дауыс беру құқығы берілді. Басқалары 19 ғасырдың соңында жұмысшылар ретінде осы аймаққа келді. 20 ғасырдың басында округте афроамерикандықтардың саны көп болды, бірақ содан бері адамдар жұмыс іздеп кеткендіктен, ол дерлік азайды. Көптеген афроамерикандықтар мақта өсірумен айналысты, ал мақтаның құлдырауынан кейін басқа жұмыс іздеп басқа жерлерге көшті. Пушматах округін құрайтын аумақ Чоктау ұлтының, Үндістан аумағының бір бөлігі болды. Еуропалық-американдық тұрғысынан қарағанда, ол толыққанды дамытылмаған еді. Чоктау үкіметі жерді "жекеменшік" немесе ортақ иелікте ұстап, коммуналдық жерді басқарды. Чоктаулардың өз мәдениеті болды және оларға көпірлер, жолдар немесе қоғамдық құрылыстар қажет болған жоқ. Штат құрылған кездегі бизнес лидерлері жергілікті сайлаушылардан облигациялар қабылдауды сұрап, қоғамдық жақсартуларды қаржыландыруға тырысты. Штат үкіметі мұндай инфрақұрылымға инвестиция жасаған жоқ. Кәсіпкерлер, мысалы, Киамичи өзені мен Джек Форк сағасы арқылы көпірлер салу үшін көпір облигацияларын қабылдауға тырысты. Бұл жобалардың барлығы мақұлданбады, округтің бизнес дамуын баяулатты. Чоктау округі керісінше, облигацияларды дерлік бірден қабылдап, бүкіл округте көпірлер салынуына себеп болды. Бұл бизнес және сауда үшін өте пайдалы болды, содан кейін Хьюго Антлерстен айтарлықтай жылдам өсті. Пушматах округі еуропалық американдықтар қоныстанған және округтің барлық аймақтарында қауымдастықтар құрған кезде дамуға көшті. Әр қауым өз мектебін салып, мұғалімдерді жалдау үшін ақша жинады. Тұрғындар сондай-ақ шіркеулер құрды, олардың көп бөлігі әртүрлі протестанттық конфессияларға жатты. Кейбір маңызды қалалардың тұрғындары, мысалы, Джамбо, Мойерс, Клейтон және Альбион, мәдени лигалар немесе мекемелер құрды – поэзия клубтары, музыкалық топтар және әдеби қоғамдар – мәдени жетілуге ұмтылып. Чоктау аймақтағы рөлін жалғастырды; оның мүшелері жергілікті билікке сайланды және Пушматах округінің басқа да үкімет және қоғамдық лидерлері ретінде қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде округ тұрғыны Тобиас В. Фрейзер (Чоктау) АҚШ армиясының сарбазы және әйгілі Чоктау кодты сөйлейтіндер тобының мүшесі болды. Басқа кодты сөйлейтіндер МакКертен округінің жанынан келген. Он төрт солдат соғыста одақтастар арасында құпия байланыс орнату үшін америкалық үнді тілдерін әскери код ретінде пайдаланудың алғашқы қадамдарының бірі болды. Олардың үлесі жеңіске жетуге және Бірінші дүниежүзілік соғысты жылдам аяқтауға көмектесті. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде президент Франклин Д. Рузвельт әкімшілігі әзірлеген федералды үкімет бағдарламалары округке маңызды жақсартулар мен инфрақұрылымдарды әкелді: федералды Жұмыс прогресі әкімшілігі (немесе WPA) көптеген қауымдастықтардағы әдемі, берік мектептер мен мектеп гимназияларын жергілікті жұмысшылармен бірге салуды жүргізді. Жаңа ғимараттар жақын маңдағы далалардан жиналған жергілікті "қызыл тас" тастан салынған. Олар өте жақсы сақталды. Олардың кейбіреулері әлі күнге дейін қолданылуда, атап айтқанда Мойерс, Раттан және Антлерс. Бірақ Жумбодағы мектеп 1990 жылдары жергілікті фермер мал жайылымын кеңейту үшін бұрғыланып жойылды. Ауылдық электрлендіру басқармасы ауылдық округке электр энергиясын жеткізуге қатысты басшылық пен қаржы берді; электр желілері орнатылды, үйлерді электр желісіне қосты. Бұл өзгерістер үй ішіндегі жағдайды жақсартты, ал адамдар 1950 жылдардан бастап кондиционерлер мен теледидарларды сатып ала бастады. Адамдар көбінесе қоғамдық өмірін қала көшелерінде емес, үй ішінде өткізе бастады. Архитектуралық дизайн өзгерді, өйткені дүкендер, шіркеулер мен үйлер енді ашық терезелер мен есіктер арқылы ауа ағыны арқылы максималды желдетуді қамтамасыз етуге қажеттілік сезінбеді. 1950 жылдары жолдар асфальтталып, стандартизацияланды, саяхаттауды жеңілдетіп, шаруашылықтар мен ауылдық жерлерді қалалық нарықтармен, ал қалаларды бір-бірімен байланыстырды. Адамдар көбірек автомобиль сатып алғандықтан, теміржолды пайдалануды тоқтатты. Frisco 1950 жылдардың соңында пайдасыздықтан жол жүргізу тоқтатылды. 20 ғасырдың соңында теміржол құрылымын қайта құру салдарынан үлкен өзгерістер болды, ал Frisco 1980 жылдардың басында жүк тасымалын тоқтатты. Сол кезде эстакадалық көпірлер бұзылып, рельстер алынып тасталды, ал жол төсегі табиғатқа қайтарылды. 1970 жылы ашылған Үнді ұлтының автомагистралі Пушматах округінің барлық аймағында Антлерсте ғана бір қосылысқа ие болды, бұл тұрғындарға Оклахома-Сити және Талса қалаларына қарай автомагистральмен саяхаттауға мүмкіндік берді.

География

Пушматаха округінің Оклахома штатының оңтүстік-шығысында орналасуы, оны Оклахома туризм және демалыс департаменті туристік мақсаттар үшін белгілеген 10 округтің аймағына жатқызады. Бұл аймақ бұрын Киамичи елі деп аталған, қазір Шоктау елі деп танылады. АҚШ халық санағы бюросының мәліметінше, округтің жалпы ауданы 1423 шаршы миль (3686 км²), оның ішінде 1396 шаршы миль (3616 км²) құрлық және 27 шаршы миль (70 км²) (1,9%) су құрайды. Пушматаха округінің көп бөлігі таулы, тек округтің оңтүстік шекарасында салыстырмалы түрде жазық ауыл шаруашылығы белдеуі орналасқан. Киамичи өзенінің аңғары солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай округ арқылы жарты ай пішіндес боймен созылады. Преисториялық дәуірлердегідей, адамдардың көп бөлігі осы жарты ай бойында қоныстанған. Округтің жерінің көп бөлігін Оуачита тауларының қосалқы жотасы – Киамичи таулары алып жатыр. Бұл тау тізбегі ресми түрде анықталмаған, сондай-ақ оның көршілес тау тізбектері де, мысалы, округтің солтүстігіндегі Сызғыш сатылар таулары немесе шығысындағы Бок-Тукло таулары да толыққанды зерттелмеген. Киамичи таулары округте шамамен 1650 фут (503 м) биіктікке жетеді. Оның көптеген шыңдары ұзынша ойыстарға ұқсайды. Тауларды жол салу арқылы аралау қиын, сондықтан округтің үлкен аумақтары халқынан бос. Киамичи және Кіші өзені, көптеген салаларымен бірге округ арқылы ағып өтеді. Округтің солтүстік-шығысында орналасқан Сардис көлі – су тасқынын бақылайтын нысана, ол Джек Форк сағасының суларын жинап алады. Шоктау округіндегі Хьюго көлі де өзеннің негізгі арнасында осындай қызмет атқарады, Киамичи өзенінің суын солтүстікке қарай округке қарай жинақтайды. Кішігірім су қоймаларына Клейтон көлі, Наних Вайя көлі, Оззи Кобб көлі және Пайн Крик көлі жатады. Киамичи өзенінің негізгі салалары – Джек Форк, Бак және Тен Майл. Блэк Форк Крик және Пайн Крик – Кіші өзенінің ең маңызды салалары. Пушматаха округінің оңтүстік-батыс бұрышының өте кішкентай бөлігі Ламей Слэш аймағын қамтиды, бұл батпақты жерлер, одан су Muddy Boggy Creek-ке құйылады. Оксфорд ағылшын сөздігінде "slash" сөзі батпақты білдіретін зат есім ретінде қарастырылған. Бұл округтің Киамичи немесе Кіші өзен суайдынына кірмейтін жалғыз бөлігі. Округтегі қызықты географиялық нысандарға Джонс аңғарындағы ерекше жартастардан тұратын Рок Таун аймағы; Клейтон маңындағы Парасоль Рок; Тускахома маңындағы Маккинли Рок; және Тускахома маңындағы Картошка төбелері – ерекше тісті жер бедері жатады.

Жабайы табиғатпен айналысатын аймақтар

Оклахома штаты жабайы табиғатты басқару үшін белгілеген үш аймақ округте орналасқан: округтің оңтүстік-шығыс бөлігінде, Пайн-Крик көліне жақын орналасқан Пайн-Крик жабайы табиғатты басқару аймағы, Клейтон қаласының жанындағы Пушматаха жабайы табиғатты басқару аймағы және Оклахома жабайы табиғатты қорғау департаменті басқаратын Хонобия-Крик жабайы табиғатты басқару аймағының бір бөлігі. Пушматаха жабайы табиғатты басқару аймағында түрлерді басқаруға қатысты көп жылдық зерттеу жобасы жүріп жатыр.

Климат

Пушматаха округі "Торнадо аллеясының" ортасында орналасқан, кейде күшті өзгерістерге ұшырайтын және көбінесе болжамсыз климатқа ие. Жаз айларында температура 100°F дейін көтеріледі, көбінесе бірнеше немесе одан да көп күн қатарынан. Қыс айларында температура бір таңбалы санға дейін төмендеуі мүмкін, бірақ мұндай "суық толқындар" сирек және қысқа ғана уақытқа созылады. Жаңбыр мөлшері округ бойынша әртүрлі. Округтің ең шығыс бөлігі, Хонобия маңында және Cloudy-дің солтүстігінде жылына шамамен 52 дюйм жаңбыр жауады. Батыс бөліктерінде жылына шамамен 46 дюйм жаңбыр жауады. Қар сирек құбылыс, көбінесе бір дюймнен аспайды. Жауған қар әдетте бір күн ішінде еріп кетеді. Мұз жиі кездеседі, кейде ағаштардың бұтақтарын сындырып, электр сымдарын жығып тастайды. Торнадо маусымы жыл сайын шамамен сәуірден қыркүйекке дейін жалғасады. Пушматаха округі жыл сайын күшті дауылдарға тап болады. 1945 жылдың сәуір айында Антлерс қаласын қампқан торнадо қаланы қиратты және 69 тұрғынды қаза қылды. Метеорологтар бұл торнадоның мүмкін ең күшті санатқа жататынын және АҚШ тарихындағы ең жойқын 32-ші торнадо екенін айтады. Қазіргі тұрғындар азаматтық қорғаныс жүйесімен қорғалған, ол қауіпті ауа райында халыққа орналасқан аумақтарда "дауылды бақылаушылар" арқылы айналу белгілерін немесе воронкаларды байқауға мүмкіндік береді. Антлерсте үш дабылдан тұратын жүйе воронка байқалғанда дабыл береді, бұл тұрғындарға пана іздеуге мүмкіндік береді. Соңғы онжылдықтарда округте ауа райының тұрақсыздығы байқалды. Қазіргі уақытта, жергілікті стандарттар бойынша, бірнеше жылдық құрғақшылықтың ортасында тұр, осы кезеңде жауын-шашын мөлшері орташа көрсеткіштен төмен болды.

Демография

2010 жылғы санақ бойынша округте 11 572 адам, 4 809 үй шаруашылығы және 3 247 отбасы тұратын. Халық тығыздығы 6 110 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы – [халық тығыздығының сандық мәні]. Округтегі нәсілдік құрамы: 75% ақ, 0,7% қара немесе афроамерикалық, 17,6% американдық үндістер, 0,2% азиялық, 0,1%-дан аз Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 0,8% басқа нәсілдер және 5,7% екі немесе одан да көп нәсілге жататындар. Халықтың шамамен 3% испандық немесе латын американдықтарды құрады. 96,2% ағылшын, 1,7% испан және 1,6% чоктау тілдерін бірінші тіл ретінде қолданады. 4 809 үй шаруашылығының жартысы (50,9%) бірге тұратын ерлі-зайыптылар, үштен бірі (32,5%) отбасы емес, ал қалғаны жұбайы жоқ әйелдер немесе ерлер. Үй шаруашылығының үштен бірінде (29,2%) 18 жасқа дейінгі балалар бар. Жалғыз тұратын адамдар үй шаруашылығының үштен бірін (28,4%) құрайды, ал жалғыз тұратын адамдардың үлесі 14% жетеді. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,92 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,52 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 22,4%, 18-24 жас аралығындағылар – 7,5%, 25-44 жас аралығындағылар – 21%, 45-64 жас аралығындағылар – 28,9%, 65 және одан асып кеткендер – 20,2%. Медианалық жас 44,3 жас. Әр 100 әйелге 97,8 еркек, ал 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95,3 еркек шалысады. Округтағы үй шаруашылығының медианалық табысы 29 053 доллар, ал отбасының медианалық табысы 36 887 долларды құрайды. Ер адамдардың медианалық табысы 25 509 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 17 473 доллар. Округтағы жан басына шаққандағы табыс 16 583 долларға жетеді. Отбасылардың 18%-ы және халықтың 27,2%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 45,3%-ы және 65 жастан асқандардың 13,6%-ы.

Экономика

Пушматаха округі әрқашан экономикалық жағынан Оклахоманың қалған бөлігінен экономистер "Оуачита тосқауылы" деп атаған нәрсемен бөлініп келді. Киамичи таулары және олардың солтүстігіндегі таулар, Оуачита тауларының барлық тармақтары, солтүстікке қарайғы сауданы қиындатады. Оклахома штатының Макалестер қаласы Пушматаха округі үшін аймақтық сауда орталығы болмай, керісінше, одан алыс орналасқан сияқты көрінеді. Табиғи ресурстар Пушматаха округінің өмірлік күші болған. Округ Оклахома штатында мұнай өнеркәсібінің болмаған және болмаған бірнеше округтің бірі. Соңғы жылдары газ өндіруші компаниялар табиғи газды табысты өндіріп жатыр, және бұл жиі кездеседі. Үндістан территориясының соңғы жылдары мен штат құрылғанда асфальт екі жерде: Джамбо мен Сардис кеніштерінде қазылып алынды. Бір кезде олар экономикалық тұрғыдан табысты болды, тіпті 1910 жылы көптеген кеншілер қаза болған апатты жарылыс болған Джамбода да. Ағаш – экономиканың негізгі тірегі. Ағаш өңдеу компаниялары округтің үлкен бөлігіне ие және кең ауқымды ағаш егістіктерін басқарады. Жылдам өсетін қарағай ағаштары бағаланған түр, және округтің көптеген аймақтарында басқа ағаштар есебінен қарағайдың дерлік монокультурасы орнатылған. ХХ ғасырда көлік желісінің үдетілген жақсаруы Пушматаха округінің экономикалық дамуына көмектесті. Қазіргі уақытта бір федералды және бірнеше штаттық тас жолдары пайдалануда. Сонымен қатар, ұлттық мемлекетаралық тас жолдар стандарттарына сәйкес салынған төрт жолақты Indian Nation Turnpike Антлерс және Дейзи қалаларындағы тораптармен жұмыс істейді.