Оклахома штатындағы Осейдж округі

Кіріспе

Осейдж округі – АҚШ-тың Оклахома штатындағы аумағы бойынша ең үлкен округ. Оклахома штаты 1907 жылы құрылған кезде пайда болған бұл округ, федералды мойындалған Осейдж ұлтының атымен аталады және олардың мекені болып табылады. Округ, 19 ғасырда Осейдж халқы Канзастан осы жерге көшіп келген кезде жасалған келісім бойынша құрылған Осейдж ұлтының резервациясымен толық сәйкес келеді. Округ орталығы – Паухуска қаласы, округ құрылған алғашқы үш қаланың бірі. 2020 жылғы мәлімет бойынша округтың жалпы халқы 45 818 адамды құрайды.

Тарих

17 ғасырда Осаге және басқа да Дехиган сиуан тайпалары Бобёр соғыстарынан кейін Огайо елінен батысқа қарай ығыстырылды. Осаджтар қазіргі Миссури мен Арканзас аймақтарында, Миссури және Қызыл өзендер арасындағы қуатты халық ретінде орнықты, сондай-ақ батысқа қарай кеңейді. 1760 жылы олар өздерінің аумағын кеңейтіп, қазіргі Осадж округіне қосылды. Тарихи тұрғыдан Ұлы жазықтардың ең қуатты тайпаларының бірі болғандықтан, олардың саны еуропалықтармен қарым-қатынасқа түскеннен кейін жұқпалы аурулар мен соғыстар салдарынан азайды. 1825 жылы олар қазіргі Оклахомадағы жерлерге деген құқығын АҚШ үкіметіне өткізді, ол 1835 жылы «Жаңа Эхота шарты бойынша Чероки ұлтына батысқа мәңгілік жол берді». Бұл шарт Черокилерді Үндістан аумағына көшіруді мақсат етті. Американдық Азамат соғысы кезінде, 1861 жылдың 26 желтоқсанында, Юнион Крик және Семинол жақтастарының тобы Конфедерация армиясының бір бөлімімен қазіргі Скиатук қаласының жанындағы Бёрд Криктегі Чустенахла шайқасында шайқасты. 1875 жылы АҚШ олардың жерін Осадж резервациясы деп жариялады. Рудың жері тікелей иелігінде болғандықтан, олар өз істерін АҚШ үкіметінің «сенімділікпен сақтауында» болған руларға қарағанда жақсырақ бақылай алды. Сол кезде 2229 тіркелген Осадж мүшесі болды. 1920 жылы Осадждар патенттік төлемдерден айтарлықтай табыс алып, елдегі ең бай адамдардың қатарына кірді. 1920 жылдары Осадж округінде танымал Осадж үндістерінің құрбандығы оқиғасы болды. Мұнайдан туған зор байлықтың арқасында, ақтар олардың бас құқықтарын, патенттік төлемдерін немесе жерлерін алуға тырысқан кезде шамамен 60 тайпа мүшесі өлтірілді. ФБР Осадж әйелдерінің бірнеше ақ күйеулері әйелдерін өлтірген немесе өлтіруге бұйрық берген деп сенді. Бұл Оклахома штатының аумағы бойынша ең үлкен округ. Округтің көп бөлігі Осадж жазығында орналасқан және ашық даладан тұрады. Округтің шығыс бөлігінде Канзастағы Флинт тауларының жалғасы Осадж таулары бар. Холмс шыңы Талса қалалық аймағының ең биік нүктесі болып табылады, биіктігі 379 метр. Грей-Хорс-Крик, Драм-Крик және Солт-Крик округтің оңтүстік-батыс бөлігінен ағып, округтің оңтүстік және батыс шекараларының бөлігін құрайтын Арканзас өзеніне құяды. Шығыс Осадж округі Кэни өзені, Бёрд Крик, Хомини Крик және Делавэр Крикке құяды. Бұл өзендердің барлығы Вердигрис өзеніне құяды. 2015 жылы Осадждар қайта аталған Вах Ша Ше паркін Хула Лейк Осадж қауымдастығына (HLOA) жалға берді, бұл коммерциялық емес ұйым еріктілер күшімен паркті күтіп-ұстау міндетін алды. 2020 жылы HLOA паркті ашық ұстады, кемпинг ақысымен қолдау көрсетілді. Бұл ең көп халқы бар және географиялық тұрғыдан екінші үлкен округ (Оңтүстік Дакотадағы Корсон округінен кейін) алты АҚШ округінің ішінде, олар толығымен үнді резервациясының ішінде орналасқан. (Аймағы бойынша төмендеу ретімен алты округ: Оңтүстік Дакотадағы Корсон; Осаге; Оглала Лакота және Тодд; Солтүстік Дакотадағы Сиу және Миннесотадағы Махномен). Небраскадағы Тёрстон және Оңтүстік Дакотадағы Дьюи мен Зибах басқа үш округ толығымен екі бөлек үнді резервациясының бөліктеріне жатады. АҚШ-тың тоғыз округі толығымен резервация аумағына жатады. Дьюи округі Осадж округінен сәл үлкен.

During the 17th century, the Osage and other Dhegihan Siouan tribes were displaced westward from the Ohio Country following the Beaver Wars. The Osage became established as a powerful nation in the areas of present day Missouri and Arkansas between the Missouri and Red rivers, as well as extending to the west. By 1760, they had increased their range to include the present Osage County. Historically one of the most powerful Great Plains tribes, their numbers were reduced by infectious disease and warfare after encounter with Europeans. In 1825, they ceded their claim to the land in present day Oklahoma to the United States government, which included it in a "perpetual outlet to the west given to the Cherokee Nation by the Treaty of New Echota" in 1835. This treaty was to accomplish Cherokee removal to the Indian Territory. During the American Civil War, on December 26, 1861, a band of pro Union Creek and Seminole fought with a Confederate Army unit at the Battle of Chustenahlah on Bird Creek, near the present town of Skiatook. In 1875, the US designated their land as the Osage Reservation. Because the tribe owned the land directly, they retained more control over their affairs than did tribes whose land was held "in trust" by the United States government. At that time, there were 2,229 registered Osage members. By 1920, the Osage were receiving lucrative revenues from royalties and were counted as the richest people in the country. During the 1920s, Osage County was the site of the infamous Osage Indian murders. Because of the great wealth being generated by oil, an estimated 60 tribal members were killed as whites tried to gain their headrights, royalties or land. The FBI believed that several white husbands of Osage women had committed or ordered murders of their wives. It is the largest county in Oklahoma by area. Most of the county is in the Osage Plains, and consists of open prairie. The eastern part of the county contains the Osage Hills, an extension of the Flint Hills in Kansas. Holmes Peak is the highest point in the Tulsa Metropolitan area, with an elevation of , though it ranks only as the 379th highest point in the state. Gray Horse Creek, Drum Creek and Salt Creek all drain the southwestern part of the county and flow into the Arkansas River, which is part of the county's southern and western boundaries. Eastern Osage County drains into Caney River, Bird Creek, Hominy Creek, and Delaware Creek. All of these streams flow into the Verdigris River. In 2015, the Osage subleased the renamed Wah Sha She Park to the Hulah Lake Osage Association (HLOA), a non profit group which took on the task of maintaining the park through volunteer efforts. As of 2020 HLOA still had the park open, supported by campground fees. It is the most populous and the second largest county geographically (after Corson County, South Dakota) of the six U. S. counties that lie entirely within an Indian reservation. (The six counties in descending order of area are Corson; Osage; Oglala Lakota and Todd in South Dakota; Sioux in North Dakota; and Mahnomen in Minnesota.) Three other counties, Thurston in Nebraska; and Dewey and Ziebach in South Dakota, lie entirely in parts of two separate Indian reservations. A total of nine US counties lie entirely within reservation territory. Dewey County is slightly larger in area than Osage.

Танымал мәдениетте

Осадж округі – Оклахома штатының тумасы Трейси Леттстің «Тамыз: Осадж округі» (2007) пьесасының оқиғасы орын алатын жер. Бұл пьеса 2008 жылы Пулитцер жүлдесін және «Тони» жүлдесін жеңіп алды, ал 2013 жылы Мерил Стрип түскен осы аттас фильмге бейімделді. Фильмнің түсірілімі Осадж округінің ауылдық аймақтарында, оның ішінде Павуска, Барнсдалл және Бартлсвиллде жүргізілді. Мартин Скорсезе режиссерлік еткен 2023 жылғы «Гүлді айдың кісі өлтірушілері» фильмі 1920 жылдардағы Осадж ұлтындағы Оклахомадағы бірқатар кісі өлтіру оқиғаларын бейнелейді. Фильмнің бір бөлігі Осадж округінде түсірілді.