Кіріспе

Оклахома штатындағы округ, АҚШ

Оклахома округі – АҚШ-тың Оклахома штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 11 310 адамды құрайды. Округ орталығы – Окема қаласы. Округ қазіргі Алабама штатының Клебурн округінде орналасқан бұрынғы Мускоги қаласының құрметіне аталған, ал ол қала Мускоги тайпасының Окфуски есімімен аталыпты.

Тарих

Қазір Окфуски округіне жататын аймақты 1825 жылға дейін Квапо және Осадж тайпалары мекендеген, содан кейін олар жерді АҚШ үкіметіне өткізді. 1830-жылдардың басында криктер бұл жерге көшіп келіп, Гринлиф және Тлоптлоко атты екі қала салды. Азамат соғысы кезінде Тлоптлоко Конфедерация полковнигі Дуглас Х. Купердің штабы болды. Гринлифте бас вождь Опотлиахола криктер арасында бірлік сақтауға тырысып, соғыстан аулақтау үшін 5000-нан астам крикті Канзасқа бастап кетті. Соғыстан кейін криктер африкалық американдық құлдарын босатуға міндеттелді. Олардың көпшілігі сол аймақта қалып, толық қара нәсілді қауымдастарды құрды. Осы қалалардың ішінде Боли, Букерти, Клервью, Чилсвилл және Раск болды. Окфуски, криктердің қаласы, Азамат соғысынан кейін Сэмюэл Чекоттің сауда бекетінің маңында өсті. Округ Құмтас төбелерінің физиографиялық аймағында орналасқан. Солтүстік-шығыс бөлігін Канада өзенінің Терең саласы суландырады, ал оңтүстік бөлігін Солтүстік Канада өзені суландырады.

2010 жылғы АҚШ халық санауы бойынша округте 12 191 адам тұрды. Олардың 64,4%-ы ақ нәсілді, 19,7%-ы американдықтар, 8,3%-ы қара немесе афроамерикандықтар, 0,2%-ы азиялықтар, 0,1%-ы Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, 0,8%-ы басқа нәсілді және 6,5%-ы екі немесе одан көп нәсілді болды. 2,9%-ы испаниялық немесе латиноамерикандықтар (кез келген нәсілге жатады). 2000 жылғы санақ бойынша округте 11 814 адам, 4 270 үй шаруашылығы және 2 971 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 5 114 тұрғын үй бірлігі болды, орташа тығыздық құрады. Округтың нәсілдік құрамы: 65,46% ақ, 10,41% қара немесе афроамерикандық, 18,20% американдықтар, 0,08% азиялық, 0,57% басқа нәсілді және 5,27% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,64%-ы испаниялық немесе латиноамерикандықтарды құрады. 92,5%-ы ағылшын, 3,5%-ы мускоги, 2,1%-ы испан және 1,3%-ы неміс тілдерін бірінші тіл ретінде меңгерген. 4 270 үй шаруашылығы бар, олардың 29,20%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 54,10%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 11,20%-ы күйеуі жоқ әйелдер, ал 30,40%-ы отбасы емес. Үй шаруашылығының 27,80%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 14,50%-ында 65 жастан асқан жалғыз адам тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,52 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,06 адамды құрады. Округ бойынша халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 24,60%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 8,20%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 26,70%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 24,20% және 65 жастан асқандар 16,30% құрайды. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 106,50 еркек тиесілі. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 107,90 еркек тиесілі. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 24 324 доллар, ал отбасының орташа табысы 30 325 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 24 129 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 819 долларға тең. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы 12 746 долларды құрады. Отбасылардың 17,30%-ы және халықтың 23,00%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 29,60%-ы және 65 жастан асқандардың 17,50%-ы.

Өмір сүру ұзақтығы мен денсаулық

2014 жылы АҚШ-тағы 3 142 округтің ішінде Денсаулық сақтау өлшемі мен бағалау институты Окфуски округін ерлер тұрғындарының туған кездегі өмір сүру ұзақтығы бойынша 2 986-шы, әйел тұрғындарының өмір сүру ұзақтығы бойынша 3 091-ші орынға қойды. Окфуски округінің еркектері орташа есеппен 70,8 жыл, ал әйелдері 75,7 жыл өмір сүрді, бұл ұлттық деңгейдегі еркектер үшін 76,7 жыл, әйелдер үшін 81,5 жыл көрсеткіштерімен салыстырылады. 1980-2014 жылдар аралығында Окфуски округінде әйелдердің орташа өмір сүру ұзақтығы 1,3 жылға төмендеді, ал ерлердің өмір сүру ұзақтығы 1,9 жылға артты. Бұл көрсеткіш, сол кезеңде ұлттық орташа көрсеткішпен салыстырғанда, әйелдер үшін 4,0 жыл, ерлер үшін 6,7 жыл өмір сүру ұзақтығының артуымен қатарласты. Окфуски округі 1980-2014 жылдар аралығында әйелдердің өмір сүру ұзақтығы төмендеген АҚШ-тағы санаулы округтердің бірі болды. 2020 жылы Роберт Вуд Джонсон қоры Оклахома штатындағы 77 округтің ішінде Окфуски округін "денсаулық сақтау көрсеткіштері" бойынша, өмір сүру ұзақтығы мен сапасы негізінде 73-орынға қойды.

Танымал мәдениетте

Окемахада туған американдық халық әншісі Вуди Гатридің туған округі Окфуски болды. Гатри жоғалған "Way Over Yonder In the Minor Key" әнінің бірінде Окфускиді еске алады. Бұл өлеңге әнді Билли Брэгг пен Уилко 1998 жылы жасаған "Mermaid Avenue" атты бірлескен жобаларында жазба жасады.