Кіріспе

1955 жылғы Альберта провинциясының жалпы сайлауы 1955 жылдың 29 маусымында Альберта заң шығарушы ассамблеясының мүшелерін сайлау үшін өтті. Халықтың дауысының шамамен 10%-ын (1952 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда) және заң шығарушы органдағы өкілдік орындарының 30%-ын жоғалтса да, Эрнест К. Мэннинг басқаратын Әлеуметтік кредит партиясы 1952 жылға қарағанда сәл көп дауыс жинап, үкіметтегі алтыншы мерзімі үшін сенімді көпшілікке ие болды. Либералдық партия Әлеуметтік кредит партиясына қарсы басты оппозиция күші ретінде көзге түсті, ол халықтың дауысының 30%-дан астамын алып, заң шығарушы фракциясын 4 мүшеден 15-ке дейін ұлғайтты. Ынтымақтық достастық федерациясы екі орын жеңіп алды. Алайда, оның жетекшісі, депутат Элмер Ропер жеңіліске ұшырады, осымен ол заң шығарушы органдағы он үш жылдық мансабын аяқтады. Үш консервативтік партия өкілі және түрлі тәуелсіз кандидаттар да сайланды. Бұл провинциялық сайлауда, бұрынғы жеті сайлау сияқты, Эдмонтон және Калгари қалаларының депутаттарын сайлау үшін округтік деңгейде пропорционалды өкілдік (бір ауыстырылатын дауыс беру) жүйесі қолданылды. Қалалық округтерде бірнеше депутаттарды сайлау үшін қалалық округтер пайдаланылды. Қалған барлық депутаттар бір мандатты округтерде тікелей дауыс беру арқылы сайланды. Бұл пропорционалды өкілдік жүйесін қолданған соңғы провинциялық сайлау болды. Одан кейін сайлау жүйесі көпшілік дауыс беру жүйесіне өзгертілді. Оппозициялық депутаттардың санының артуы қалаларда ғана байқалды, онда бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесі қолданылды. 1952 жылмен салыстырғанда қалаларда оппозициялық бір ғана депутат сайланды. Калгари 1955 жылы екі либералды сайлады, ал 1952 жылы – біреуін ғана. Жеті либералды депутаттың қосылуы Либералдық партияның танымалдылығының артуымен байланысты. Бұл 20 жылдан бері билікте отырған Әлеуметтік кредит үкіметіне наразылықтың белгісі болды. Оппозициялық фракцияның өсуіне себеп болған төрт либералды депутат ауылдық округтерде дауыс беру арқылы сайланды, тікелей дауыс берудің бірінші кезеңінде Әлеуметтік кредит партиясының өкілі көш бастаса да. Осы төрт депутаттың сайлануы үкіметті 1924 жылдан бері қолданылып келген бір ауыстырылатын дауыс беру/тікелей дауыс беру жүйесінен бас тартуға мәжбүр етті. Жүйені бір мандатты көпшілік дауыс беру жүйесіне ауыстырғаннан кейін және премьер-министр Мэннинг жүзеге асырған басқа да реформалардан кейін, Әлеуметтік кредит үкіметі келесі сайлауларда көптеген орындарды жеңіп алды. Бұл сайлауда сайлауға қатысқандардың саны 68 пайызды құрады.

Дауыс беру

1955 жылғы сайлау Либерал партиясының көшбасшысы Джеймс Харпер Проузидің үкіметке сенімсіздік білдірген сұрағынан кейін болды. Ол сұрағында Әлеуметтік несие партиясының мүшелерінің Альберта қазыналық тармағымен байланыстары туралы мәселе көтерді. Мэннинг бұл сұрақтан ашуланып, өкілеттік мерзіміне тағы екі жыл қалған күйінде вице-губернаторға парламентті таратуға бұйрық берді.

Шақыру

Үгіт-насихаттың соңғы күні Эрнест Мэннинг Рой Ли мен Джон Ландерьюға ресми Әлеуметтік несие партиясынан кандидат ретінде сайлауға қатысуға тыйым салды. Бірақ, дауыс бюллетеньдері қазірдің өзінде басылып болғандықтан, екеуі де Әлеуметтік несие партиясының атымен тізімде қалды. Ли мен Ландерью провинциялық үкіметке ғимарат жалдау арқылы Заң шығару жиналысы туралы заңды бұзған.

STV және AV-ның аяқталуы

Осы сайлаудан кейін Әлеуметтік несиелік үкімет ауылдық округтерде қолданылып жүрген "Кезекпен дауыс беру" жүйесін, сондай-ақ 1924 жылдан бері Эдмонтон мен Калгариде қолданылып келген "Бірыңғай ауыстырылатын дауыс" жүйесін жойды. "Бірыңғай ауыстырылатын дауыс" бойынша нәтижелерді санауға соңғы мүше сайланған деп жарияланғанға дейін бес күнге дейін уақыт кетіп, қажетті дауыстарды қайта бөлу қажет болатын. Бұл әсіресе жеті мүше сайлаған Эдмонтон үшін қиындық тудырды. Нәтижесінде, ірі қалалардың әрқайсынан әдетте төрт партия сайланып, өкілдік теңгерімді болды. Сонымен қатар, 1955 жылы үкімет ауылдық округтердегі төрт сайлауда "Кезекпен дауыс беру" жүйесі бойынша өткен дауыс беру нәтижесінде жеңіліске ұшырады. Үкіметтің үміткері бірінші турда дауыстардың көп бөлігін алғанмен, дауыстарды қайта бөлуден кейін орынға ие бола алмады. "Кезекпен дауыс беру" жүйесін жою осыған жол бермеу мақсатында жасалды. Төрт сайлау округінде Әлеуметтік несиелік партияның үміткері бірінші дауыс беруде көпшілік дауыс алған, бірақ "Кезекпен дауыс беру" бойынша дауыстарды қайта бөлу нәтижесінде басқа үміткер одан озып кеткендіктен сайланбады. Бұл үкіметке оппозициялық партиялардың қолдаушылары үкіметті жеңу үшін бірігіп, бір-бірін қолдауға бастағанын көрсетті. (Бір тарихшының сөзінше, осындай 20 сайлау округі болған, онда Әлеуметтік несиелік партия тек бесеуінде жеңіске жеткен, бірақ бұл көрсеткіш шамадан тыс жоғары. Алғашқы санауда 16 сайлау округінде ешбір үміткер көпшілік дауыс жинамаған. Тек осы округтерде ғана қосымша санау қажет болды (сайлаушылардың басымдықтарына сәйкес дауыстарды қайта бөлуді қамтиды). Дауыстарды қайта бөлу және қосымша санау жүргізілген жағдайларда да, көбінесе бірінші турда көшбасшы болған үміткер ақырында орынды жеңіп алды, бірақ төрт сайлау округінде (Акадия-Коронация, Атабаска, Лак-Сент-Анн және Вермилион) бірінші турда ең көп дауыс жинаған үміткер соңында ең көп дауыс жинаған үміткер болмады және орынды жеңе алмады. Барлық төрт жағдайда Әлеуметтік несиелік партияның үміткері жеңіліске ұшырады.) Үкімет күрделі дауыс беру процедурасын қарапайым, бірақ үкіметке көбірек орын беруге мүмкіндік беретін "Бірінші келгені жеңіп алады" жүйесіне өтудің себебі ретінде көрсетті. 1955 жылғы сайлауда Маннинг өзінің 25 жылдық премьерлік кезеңінде кездескен ең ірі оппозициялық фракция сайланды (дегенмен ол заң шығарушы органның орындықтарының 40 пайызын ғана құрады). Бұл сонымен қатар Әлеуметтік несиелік партияның 36 жылдық билігінде кездескен ең көп оппозициялық депутаттардың саны болды. "Бірінші келгені жеңіп алады" жүйесіне көшкеннен кейін келесі сайлауда (1959) үкімет заң шығарушы органның барлық орындықтарының төртеуін ғана жоғалтты, бұл дауыс беру нәтижесіне қарағанда әлдеқайда көп болды.

Нәтижелер

Албертаның 13-ші заң шығарушы жиналысына сайлау (1955)
Партия басшысы | Кандидаттар | Бірінші артықшылық дауыстар | Орындықтар | Дауыстар ± % | Fpv (Бірінші артықшылық дауыстар) | Өзгеріс (бб) | 1952 | 1955 | ±
Эрнест К. Мэннинг | 62 | 175 553 | 7 764 | 46.42 | 53 | 16
Джеймс Х. Проузе | 53 | 117 741 | 75 812 | 31.13 | 31 | 2
Джон П. Пейдж | 26 | 34 757 | 23 786 | 9.19 | 21 |
Эльмер Ропер | 38 | 31 180 | 10 749 | 8.24 | 23 | 2 721 | 1 482 | 0.72 | 1
Франк Гейнер | 2 | 4 581 | 4 581 | 1.21 | –17 | 4 225 | 3 520 | 1.12 | –1
Росс Эллис | 2 | 4 001 | 4 001 | 1.06 | –19 | 3 420 | 2 288 | 0.90 | 0.43
Жалпы саны | 202 | 378 179 | 100.00% | Жарамсыз бюллетеньдер | 22 839 | 2 226 |
Дауыс беруге келгендер | 401 018 | 82 070 | 68.0% | 8.6 |
Тіркелген дауыс берушілер | 589 409 | 52 239 |