Кіріспе
Миссури штатының округі, АҚШ
Фелпс округі – АҚШ-тың Миссури штатының орталық бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, халық саны 44 638 адамды құрайды. Ірі қаласы және округ орталығы – Ролла. Округ 1857 жылдың 13 қарашасында құрылған және АҚШ өкілі және Миссури губернаторы Джон Смит Фелпстің құрметіне аталған. АҚШ халық санағы бюросы мәліметтеріне сәйкес, 2000 жылы АҚШ халқының орташа географиялық нүктесі Фелпс округінің шегінде болған. Фелпс округі Ролла, Миссури микрополитендік статистикалық аймағын құрайды. Округтың көп бөлігі Озарк таулы аймағының Америка жүзім шаруашылығы аймағына (AVA) кіреді. Ролладағы итальяндық иммигранттар округте алғашқы жүзімдіктер мен шарап зауыттарын құрды. 1960 жылдардан бері шарап өндірушілер Миссуриде көптеген жүзімдіктерді қайта жаңғыртып, жаңаларын ашты және ұлттық және халықаралық дегустациялар бойынша жүлделер жеңіп алды. Фелпс округінің алғашқы соты 1857 жылдың 25 қарашасында Джон Диллонның үйінде өтті. Тарихи сот ғимараты 1860 жылдың ортасында салынып бастады, Америка Азамат соғысы кезінде Одақ әскерінің госпиталі ретінде пайдаланылды және 1994 жылдың ақпанына дейін сот ғимараты ретінде қызмет етті. Содан кейін барлық округтік кеңселер 22 мамырда ашылған жаңа Фелпс округі сот ғимаратына көшірілді.
Азаматтық соғыс
Темір жол 1860 жылдың 22 желтоқсанында алғашқы пойзын жүргізіп, Ролланы жолдың соңғы стансасына айналдырды. Фриско тармағы салынғанға дейін барлық тауарлар вагондарға тиеліп, Спрингфилдке және оңтүстікке, батысқа қазіргі 66-шы АҚШ тас жолы (44-ші мемлекетаралық трассасы) арқылы тасымалданды. Америка Азамат соғысы кезінде Ролла маңызды әскери бекет болды, онда 20 000-ға дейін одақтық әскер орналасты. Фелпс округінің соты соғыс жылдары ауруханаға айналдырылды. 1861 жылдың сәуірінде Форт Самтерге оқ атылып, оңтүстікті қолдау туралы шешім қабылданды. 10 мамырда округтік сот отырысында сецессия мәселесі қызу пікірталас тудырып, отырыстың тоқтауына әкелді. Әңгімеге сүйенсек, округ сотының судьясы Джеймс Макбрайд жақын арада Стерлинг Прайстің қолбасшылығымен Конфедерация армиясына басшылық ету үшін кетіп қалды. Сот ғимаратының сыртында бір топ адам АҚШ туын түсіріп, Ролла әйелдері жинаған Конфедерация туын көтерді. Сол кезде шиеленіс күшейді, топ Чарльз Уолдердің газет кеңсесіне – "Rolla Express" газетінің редакторы және Одақ жақтасына бару үшін бет алды. Уолдер дүкенін жабылып, баспасын тоқтатуға мәжбүр болды. Оңтүстікке жақын тұрғандар қала бойынша күні-түні патрульдік табельде жүріп, Одақ жақтастарына қаладан кетуді бұйырды. Сол жылдың 14 маусымында генерал Франц Сигел 3-Миссури жаяу әскерімен пойызбен келіп, қаланы басып алды. Сол күннен бастап соғыс аяқталғанға дейін Ролла Одақтың бақылауында болды. Полковник Джон Б. Уайман басқаратын 13-ші Иллинойс жаяу әскер полкі Ролланы және Тынық мұхиты темір жолының терминалын күзету үшін келтірілді. Осы полк Форт-Уайманды жоспарлап, салуға кірісті, бірақ аяқтау жұмыстарын басқа полктер жүзеге асырды. Президент Авраам Линкольннің тікелей бұйрығы бойынша Ролланы кез келген жағдайда сақтап қалу керек болды. Темір жолдың соңғы стансасы болғандықтан, Ролладан Арканзас штатының оңтүстік-батысындағы, Хартвилл және Спрингфилдтегі Одақ армияларына, сондай-ақ солтүстік-батыстағы Линн Крик аймағына (қазір Озарк көлі) әскери вагондар пойыздары жүйтіп тұрды. 1862 жылдың наурызында генерал Прайс Пи Ридж шайқасында жеңілгеннен кейін, губернатор Джексон ұйымдастырған бірнеше әскер үйге оралды. Соғыстан кейін Одаққа адалдығын білдірмеген Конфедерация жақтастары қатал жазаланды. Мысалы, 1864 жылы бұрынғы төрелік судья Льюис Ф. Райт және оның төрт ұлы "сұраққа" алу үшін үйлерінен алынып, атып тасталды. Ролла Азамат соғысы кезінде Тынық мұхиты темір жолының оңтүстік-батыс тармағының соңғы стансасы болғандықтан маңызды орынға ие болды. Мыңдаған Одақ әскерлері мен олардың жабдықтары Сент-Луис қаласынан пойызбен Роллаға жеткізіліп, Спрингфилдтегі Уилсон Крик және Арканзастағы Пи Ридж, Прери Гроув шайқастарына баратын арба жолдарына ауыстырылды. 1860 жылы Роллаға темір жол келді, бірақ соғыс басталғаннан кейін желінің батысқа қарай кеңейтілуі тоқтатылды. Шамамен 600 азаматтық тұрғыны бар қалада сол кезде көптеген Одақ әскерлері орналасты. Соғыстың басында Одақ әскерлері қаланың бақылауын алғандықтан, қаланың және оның жұмысының өміріне үлкен әсер етті. Қала қонақтар үшін қызықты орын болды. 1860 жылы қант 1 фунтқа 10 цент, темекі 1 фунтқа 30 цент тұрды. Виски 1 галлоны 25 центке сатылды. Қалалық жерлер 25 долларға сатылды. Сот ғимараты шөп сақтау үшін, кейіннен жаралы әскерлерге арналған аурухана ретінде пайдаланылды. Одақ әскерлерінің қолбасшысы генерал Натаниел Лайон Спрингфилд маңындағы Уилсон Крик шайқасында қаза тапқаннан кейін, оның денесі шығысқа жерлеу үшін Роллаға жеткізілді. Ескі Ролла қаласы сот ғимаратының жанындағы Негізгі көшеде орналасқан. 19 ғасырдың соңында бизнес ауданы Пайн көшесіне көшірілді. 1861 жылдың 10 тамызында Уилсон Крик шайқасында Одақ жеңілгеннен кейін Одақ армиясы Роллаға қайтып, қазіргі 63-ші тас жолдың бойындағы төбеде топырақтан бекініс салуды бастады. Төртбұрышты бекіністің периметріне құрғақ ор салынды, әр бұрышында 32 фунттық зеңбіректер орналастырылып, оңтүстіктен Роллаға жасалатын шабуылдарды тоқтатуға мүмкіндік берді. Бекініс полковник Джон Б. Уайманның құрметіне Форт-Уайман деп аталды. Детт бекінісі 1863 жылы қазіргі Миссури ғылым және технология университетінің кампусында салынды. Ол крест пішіндес, 24 фунттық зеңбіректер мен жеке мылтық атуға арналған порттармен жабдықталды.
Университет
Моррилл Жер гранты колледжі туралы заң 1862 жылы АҚШ Конгресімен бекітілді, ал 1863 жылы Миссури заң шығарушы органы штат ішінде жаңа типтегі жоғары білім беруді құру мүмкіндігін пайдаланды. Заңда "басты мақсат, басқа ғылыми және классикалық пәндерді, соның ішінде әскери тактиканы есепке алмай, ауыл шаруашылығы және қолөнерге қатысты білім салаларын оқыту болып табылады, осы арқылы өнеркәсіптік топтардың өмірлік кәсіптеріндегі бос және практикалық білімін дамытуға жәрдемдесу" делінген. Миссури тау-кен және металлургия мектебі 1870 жылы аймақ минералдарға бай болғандықтан және географиялық орны ыңғайлы болғандықтан құрылды. Фелпс округі жер мен облигацияларды қоса алғанда 130 545 доллар ұсынды және жеңіске ие болды. Бүгінде ол Миссури ғылым және технология университеті немесе Миссури S&T деп аталады және әлемдегі ең жақсы инженерлік мектептердің бірі ретінде танымал. Ол тау-кен және металлургиямен ғана шектелмейді, инженерлік және ғылымның 23 саласы бойынша бакалавр, ал инженерлік және ғылымның 28 саласы бойынша магистратура дәрежелерін береді.
Басқа қалалар
Округтегі басқа қалалар 1888 жылы құрылған Ньюбург және 1869 жылы құрылған Сент-Джеймс қалаларын қамтиды. Арлингтон мен Джером екеуі де 1867 жылы қала мәртебесіне ие болған, бірақ қазіргі уақытта ешқайсысы да қала ретінде тіркелмеген. Фелпс округының соңғы қаласы болып құрылған Дулиттл 1944 жылдың 2 шілдесінде қала мәртебесіне ие болды. Басқа Фелпс округының елді мекендеріне 1970 жылдары құрылған Эдгар Спрингс кіреді.
География
АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 674 шаршы миль (1,746 км²), оның ішінде 672 шаршы миль (1,740 км²) құрлық және 2,5 шаршы миль (6 км²) (0,4%) су алабын құрайды.
Демография
2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 39 825 адам, 15 683 үй шаруашылығы және 10 240 отбасы болды. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 17 501 тұрғын үй бірлігі бар еді, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Ауданның нәсілдік құрамы: 93,24% ақ нәсілді, 1,50% қара немесе афроамерикалық, 0,59% американдық үндістер, 2,35% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,47% басқа нәсілдер және 1,79% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың шамамен 1,22% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. 15 683 үй шаруашылығының ішінде 30,30% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 52,70% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,50% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 34,70% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,60% жеке адамдардан тұрады, ал 10,70% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,38 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,92 адам. Округ халқының 23,70% -ы 18 жасқа дейінгілер, 14,50% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,10% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,80% -ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 13,90% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 35 жас. Әр 100 әйелге 103,20 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 102,90 еркек келеді. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 37 243 доллар, ал отбасының орташа табысы 49 343 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 29 428 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 19 893 доллар. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы 20 275 доллар. Отбасылардың 11,30% және халықтың 16,40% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 19,00% және 65 жастан асқандардың 13,00% -ы.
Дін
Діндер қауымдастығының деректері бойынша Архивтер округтік мүшелік туралы есеп (2000), Фелпс округі Киелі кітап белдеуінің бір бөлігі болып табылады, евангелистік протестантизм басым дін. Фелпс окруғы тұрғындарының дінге адалдары арасында ең көп таралған конфессиялар – Оңтүстік баптистері (38,24%), Рим католиктері (11,43%) және Христиан шіркеулері мен Мәсіх шіркеулері (10,75%). Сонымен қатар, Құдайдың жиналыстары (5,5%), Біріккен методисттер шіркеуі (5,0%), Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі (4,8%), Миссури синодының лютеран шіркеуі (4,2%), Құдай шіркеуі (Андерсон, Индиана) (3,2%), Назарет шіркеуі (1,7%), Ехоба куәгерлері (1,3%), Епископальдық шіркеу (1,2%), Жетінші күн адвентистері (0,9%) және Америка православие шіркеуі (0,8%) сияқты бірнеше кішірек, бірақ көбінесе өсіп келе жатқан конфессиялар бар.
2020 жылғы халық санағы
+Фелпс округінің нәсілдік құрамыRaceNum. Пaйыз. Ақ (NH) 37,94185%Қара немесе африкалық америкалық (NH) 1,0282,3%Түпкілікті американдықтар (NH) 2310,52%Азиялықтар (NH) 1,5063,37%Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар (NH) 200,04%Басқалар/аралас (NH) 2,6536%Испан немесе латиноамерикандықтар 1,2592,82%
Білім
Пхелпс округындағы 25 жастан асқан ересектердің 79,0%-ы орта мектеп дипломдарына ие, ал 21,1%-ы жоғары білім – бакалавр дәрежесі немесе одан жоғары білім алған.
Колледждер мен университеттер
Миссури ғылым және технология университеті Бұрын Миссури университеті Ролла (UMR) деп аталған. Ролла. Мемлекеттік, төрт жылдық университет. Дрюри университеті Ролладағы филиалы. Шығыс Орталық колледжі Ролладағы филиалы. Колумбия колледжі Ролладағы филиалы.
Жергілікті
Соңғы уақытқа дейін Фелпс округінде республикашыл және демократ партиялары жергілікті саясатты теңдей басқарды. Қазіргі таңда республикалық партия округтегі барлық сайланған қызметтерді өз қолында ұстап тұр, бір ғана белгісіз партиялық таңдауды есептемегенде.
Саяси мәдениет
Президенттік деңгейде Фелпс округі көбінесе республикашыл бағытты округ. Джордж Буш 2000 және 2004 жылдары Фелпс округінде жеңіске жетті. Билл Клинтон 1992 жылы Фелпс округінде жеңіске жеткен соңғы демократиялық президенттік үміткер болды, және Миссури штатының көптеген ауылдық округтері сияқты, Фелпс округі 2008 жылы Барак Обамаға қарағанда Джон Маккейнді қолдады. Миссури штатының орталық бөлігіндегі көптеген ауылдық аймақтар сияқты, Фелпс округінің сайлаушылары әдетте олардың республикалық бейімділіктеріне әсер ететін әлеуметтік және мәдени консервативті принциптерді ұстанады. 2004 жылы Миссури штатының тұрғындары некені ер және әйел арасындағы одақ деп анықтау үшін конституциялық түзетуге дауыс берді – ол Фелпс округінде 77,94 пайыз дауыспен мақұлданды. Бұл бастама штат бойынша 71 пайыз қолдаумен қабылданды, соның нәтижесінде Миссури штаты бір жынысты некеге тыйым салған алғашқы штат болды. 2006 жылы Миссури штатының тұрғындары штат ішінде эмбриондық сабақ жасушаларын зерттеуді қаржыландыру және заңдастыру үшін конституциялық түзетуге дауыс берді – ол Фелпс округінде 52,25 пайыз дауыспен қабылданбады. Бұл бастама штат бойынша 51 пайыз қолдаумен шартты түрде қабылданды, нәтижесінде Миссури штаты эмбриондық сабақ жасушаларын зерттеуді мақұлдаған алғашқы штаттардың бірі болды. Фелпс округінің әлеуметтік консервативті платформаларды қолдаудың ұзақ тарихына қарамастан, округтегі сайлаушылар ең төменгі жалақыны арттыру сияқты халықтық қозғалыстарды қолдауға бейім. 2006 жылы Миссури штатының тұрғындары штат бойынша ең төменгі жалақыны сағатына 6,50 долларға көтеру туралы ұсыныс (B ұсынысы) бойынша дауыс берді – ол Фелпс округінде 69,42 пайыз дауыспен мақұлданды. Бұл ұсыныс Миссури штатының барлық округтерінде 78,99 пайыз дауыспен мақұлданды, нәтижесінде штат бойынша ең төменгі жалақы сағатына 6,50 долларға дейін көтерілді. Сол сайлау кезінде тағы бес штаттың сайлаушылары ең төменгі жалақыны көтеруді қатты қолдады.