Кіріспе
Миссури штатының астанасы, АҚШ, Джефферсон-Сити, жайылмалы атауымен Джефф-Сити, штаттың халқы ең көп 15-ші қаласы. Сонымен қатар, ол Коул округінің орталық қаласы және Джефферсон-Сити метрополитендік статистикалық аймағының бас қаласы, Мид-Миссуридегі ең көп халқы бар екінші және штаттың бесінші ірі метрополитендік аймағы. Қаланың көп бөлігі Коул округіне жатады, ал шағын солтүстік бөлігі Каллауэй округіне дейін созылады. Джефферсон-Сити АҚШ-тың үшінші президенті Томас Джефферсонның құрметіне аталған. Джефферсон-Сити Озарк үстіртінің солтүстік жиегінде, Миссури өзенінің оңтүстік жағында, Мид-Миссури деп аталатын аймақта орналасқан, ол штаттың екі ірі қалалық аймағы Канзас-Сити мен Сент-Луис арасында шамамен ортасында жатыр. Ол Колумбиядан оңтүстікке қарай 29 миль (47 км) қашықтықта орналасқан және Миссури Рейнландінің батыс шетінде жатыр, ол Орта Батыстың маңызды шарап өндіруші аймақтарының бірі. Қалаға Миссури өзеніне қарап тұрған жардан көтерілетін күмбезді Капитолий үстемдік етеді; Льюис пен Кларк еуропалықтар онда қоныс танғанға дейін өзенмен жоғары сапарлаған тарихи экспедициялары кезінде осы жардан өтіп кеткен. Джефферсон-Ситидегі негізгі жұмыс берушілердің көп бөлігі қызмет көрсету және өндіріс салаларында жұмыс істейді. Джефферсон-Ситиде сондай-ақ Линкольн университеті орналасқан, ол 1866 жылы АҚШ-тың түсті әскерлерінің 62-ші полкі, 65-ші полкінің қолдауымен құрылған, мемлекеттік тарихи қара нәсілді жер беру университеті.
Jefferson City, informally Jeff City, ranking as the 15th most populous city in the state. It is also the county seat of Cole County and the principal city of the Jefferson City Metropolitan Statistical Area, the second most populous metropolitan area in Mid Missouri and the fifth largest in the state. Most of the city is in Cole County, with a small northern section extending into Callaway County. Jefferson City is named for Thomas Jefferson, the third President of the United States. Jefferson City is located on the northern edge of the Ozark Plateau on the southern side of the Missouri River in a region known as Mid Missouri, that is roughly mid way between the state's two large urban areas of Kansas City and St. Louis. It is 29 miles (47 km) south of Columbia, Missouri, and sits at the western edge of the Missouri Rhineland, one of the major wine producing regions of the Midwest. The city is dominated by the domed Capitol, which rises from a bluff overlooking the Missouri River to the north; Lewis and Clark passed the bluff on their historic expedition upriver before Europeans established any settlement there. Many of Jefferson City's primary employers are in service and manufacturing industries. Jefferson City is also home to Lincoln University, a public historically black land grant university founded in 1866 by the 62nd Regiment of U. S. Colored Troops with support from the 65th Regiment of U. S. Colored Troops.
Тарих
Колумбияға дейінгі дәуірде бұл аймақта тек "Қорған салушылар" деп белгілі ежелгі халық мекен еткен, олардың орнын Осадж үндістері басып алды. 17 ғасырдың соңында аймақты Антуан де ла Мот Кадиллак, Луи Жолье, Жак Маркетт, Роберт де Ла Салль және Дэниел Бун сияқты шекарашылар қоныстандырды, соңғысы аймаққа ең көп әсер етті. Дэниел Бунның ұлы Дэниел Морган Бун 19 ғасырдың басында Джефферсон-Сити қаласын жоспарлап салды. 1812 жылы Миссури территориясы құрылғанда Сент-Луис Миссури үкіметінің орталығы болды, ал Сент-Чарлс келесі астана ретінде тағайындалды. Алайда, 1821 жылы Джефферсон-Сити жаңа астана болып таңдалды. Алғашқыда бұл ауыл "Ломанның қонысы" деп аталды, ал заң шығарушы орган мұнда көшуді шешкенде, Томас Джефферсонды құрметтеп, "Джефферсон" қаласына тоқтағанға дейін "Миссуриполис" деген атты ұсынды. Араға жылдар салып, қала көбінесе "Джефферсон-Сити" деп аталды және бұл ат қалып қойды. Көп жылдар бойы бұл ауыл Сент-Луис пен Канзас-Ситидің арасындағы шөлейтте орналасқан қарапайым сауда орталығы ғана болды. 1825 жылы елді мекен қала ретінде тіркелді, ал бір жылдан кейін Миссури заң шығарушы органы алғаш рет Джефферсон-Ситиде жиналды. Джефферсон қаласы мемлекеттік түрме орналасу орны ретінде таңдалды. Бұл түрме, Миссури мемлекеттік қамау орыны деп аталды, 1836 жылы есігін ашты. Бұл түрмеде бұрынғы ауыр салмақ чемпионы Сонни Листон, кісі өлтіруші Джеймс Эрл Рей және банкті тонаған "Сұлу ұл" Флойд сияқты бірнеше танымал американдықтар отырды. Азамат соғысы кезінде Джефферсон-Ситиге Одақ әскерлері басып кірді, ал сайланған штат заң шығарушы органы Одақ генералы Натаниел Лайонмен Джефферсон-Ситиден қуылды. Кейін заң шығарушылардың бір бөлігі Неошода қайта жиналып, сепаратизм туралы жарлық қабылдады. Миссуриге де Конфедерация, де Одақ талап етті, сондай-ақ көршілес Кентукки штаты да. Миссури халқы күшті түрде бөлінді, штаттағы көптеген адамдар, әсіресе Сент-Луисте Одақты қолдады, ал басқа аймақтар (Миссуридің Кішкентай Диксисі сияқты) Джефферсон-Сити мен Канзас-Сити арасындағы Миссури өзені бойында Конфедерацияны жақтап шықты. Неміс иммигранттары Миссури өзенінің екі жағындағы шағын қалаларда жүзімдіктер құрды, әсіресе солтүстікке қарай, қаланың шығысынан Сент-Луис сыртындағы Мартасвиллге дейін. 1800 жылдардың ортасында неміс иммигранттарымен құрылған және жүзімдіктерімен танымал "Миссури Рейн елі" деп аталған бұл аймақ Миссуридің ауыл шаруашылығы және туризм экономикасының бір бөлігіне айналды.
2019 жылғы торнадо
2019 жылдың 22 мамырында, түнгі сағат 00:00-ге дейін шамамен 15 минут қалғанда, Джефферсон қаласы аймағында торнадо қаупі туралы төтенше жағдай жарияланды. Бірнеше минуттан кейін, күшті EF 3 торнадосы қаланың оңтүстік-батыс бөлігінде кең ауқымды қиратуларға әкелді. Кем дегенде 20 адам жарақат алды, бірақ бұл торнадодан қаза тапқандар болмады.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 37,58 шаршы миль (97 км²), оның ішінде 35,95 шаршы миль (93 км²) құрлық және 1,63 шаршы миль (4 км²) су алабын құрайды.
Климат
Джефферсон Ситиде ылғалды континенталды климат (Dfa) басылады, жаз айларында ыстық және жаңбырлы, қыста суық болады. Қала ылғалды субтропикалық климатқа жақын, бірақ қаңтар айының орташа температурасы белгілі бір изотермадан төмен болғандықтан, толыққанды субтропикалық климатқа жетпейді. Көктем және жаз айларында найзағай жиі болады. Қыс айларында көбінесе аздаған қар жауады, алайда қыстағы жауын-шашынның шамамен жартысы жаңбыр түрінде болады.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы АҚШ халық санағында Джефферсон қаласының халқы 43 228 адамды, 16 882 үй шаруашылығын және 9 327 отбасыны құрады. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 199,1 адам (462,9/км²) болды. Тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 525,4 (202,8/км²) құрады, ал тұрғын үй бірліктерінің жалпы саны 18 942 болды. Халықтың этникалық құрамы: 74,33% (32 130) ақ нәсілді, 15,83% (6 841) қара немесе афроамерикалық, 0,3% (131) американдық үндістер, 1,82% (786) азиялық, 0,1% (43) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,31% (566) басқа нәсілдер және 6,32% (2 731) екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 3,6% (1 523) құрады. 16 882 үй шаруашылығының 25,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 40,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, ал 34,4%-ында күйеуі жоқ әйелдер тұрады. Барлық үй шаруашылықтарының 39,6%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 15,8%-ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,2 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,0 адамды құрады. Халықтың 20,0%-ы 18 жасқа дейінгілер, 10,0%-ы 18-ден 24 жасқа дейінгілер, 28,3%-ы 25-тен 44 жасқа дейінгілер, 25,0%-ы 45-тен 64 жасқа дейінгілер және 15,3%-ы 65 жасқа және одан жоғары жастағылар. Орташа жас 38,0 жас. Әр 100 әйелге 106,2 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 110,9 еркек сәйкес келеді. 2016-2020 жылдарға арналған Америкалық қоғамдық сауалнаманың бағалауынша, үй шаруашылығының орташа табысы 54 003 доллар (+/- 2 176 доллар қателік шегімен), ал отбасының орташа табысы 75 490 доллар (+/- 7 940 доллар) құрады. Ер адамдардың орташа табысы 35 561 доллар (+/- 4 299 доллар) болса, әйелдердің орташа табысы 31 226 доллар (+/- 1 953 доллар) болды. 16 жастан асқандардың орташа табысы 32 642 долларды құрады (+/- 2 031 доллар). Шамамен 8,8% отбасы және 11,9% халықтың табысы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 17,8%-ы және 65 жасқа толғандардың 6,9%-ы кіреді.
Бизнес
Джефферсон қаласының экономикасы үкімет, денсаулық сақтау, өндіріс, бөлшек сауда, білім беру және туризм салаларына сүйенген. 2016 жылы Джефферсон қаласының жалпы өңірлік өнімі 7,366 миллиард доллар құрады, ал Миссури штатының нақты жалпы ішкі өнімі 260,309 миллиард долларға жетті, бұл Джефферсон қаласының экономикасы Миссури штатының жалпы өнімінің 2,829% -ын құрайды. Central Bancompany, Hawthorn Bancshares, Capital Region Medical Center және Arris Pizza компанияларының бас кеңселері Джефферсон қаласында орналасқан. Сондай-ақ, Джефферсон қаласында Central Dairy компаниясы бар, оның өнімдері штат бойынша жіберіледі.
Туризм
Туристерді Миссури штатының Капитолиясы, Санкт-Петер шіркеуі (Капитолийге іргелес орналасқан), Миссури штатының түрмесі, Миссури губернаторының резиденциясы және Миссури штатының мұражайы қызықтырады. 2007 жылы U.S. News & World Report бағалаған Линкольн университеті халықаралық студенттер үшін жетекші білім беру орталығы ретінде танылып, басқа штаттар мен елдерден студенттер мен туристерді тартуға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік басқару
Штаттық Капитолий Джефферсон қаласында орналасқан. Сонымен қатар, мемлекеттік агенттіктердің бас кеңселері Джефферсон қаласында орналасқан. Миссури штатының мұрағаты Джефферсон қаласында орналасқан. Миссуридің түзеу департаменті (MDOC) Джефферсон қаласындағы Джефферсон қаласының түзеу орталығын (JCCC) және Алгоа түзеу орталығын (ACC) басқарады. JCCC 2004 жылдың 15 қыркүйегінде Миссури штатының түрмесін алмастырды, ол жабылғанға дейін Миссисипи өзенінің батысындағы ең көне әрекет ететін жаза орындау мекемесі болды. Бұл Миссури штатының негізгі қауіпсіздігі жоғары мекемесі болды және 1989 жылдың сәуіріне дейін өлім жазасын күтіп отырған ер адамдарды қабылдады, содан кейін олар Потоси түзеу орталығына көшірілді. 1934 жылдың қараша айында ашылғаннан бастап, 2011 жылдың 27 қыркүйегінде Кристофер С. Бонд сотының ғимаратына көшкенге дейін ол АҚШ округтік сотымен бірлесіп жұмыс істеді. 118 000 шаршы фут көлемдегі сот ғимараты Миссури штатының бұрынғы губернаторы және АҚШ сенаторының құрметіне аталған. Миссури штатының Батыс округінің АҚШ округтік сотының орталық бөлімшесі орналасқан және АҚШ апелляциялық сотының сегізінші округінің қарауындағы сот ғимараты АҚШ жасыл құрылыс кеңесінің LEED Алтын деңгейіне қол жеткізу үшін жобаланған. Ыңғайлы дизайн мүмкіндіктеріне суды 44 пайызға азайту, 13 пайыз қайта өңделген материалдарды пайдалану, құрылыс қалдықтарының 80 пайызын полигондардан ауыстыру және қазіргі энергия стандарттарынан 36 пайызға артық тиімділік кіреді.
Мектептер
Джефферсон қаласының мемлекеттік мектептер округі қазіргі уақытта Джефферсон қаласының жоғары мектебі мен Капитал қаласының жоғары мектебі, екі орта мектеп – Томас Джефферсон орта мектебі және Льюис пен Кларк орта мектебі, сондай-ақ он бір бастауыш мектепті қамтиды. Мемлекеттік білім беруден өзге, қалада бес жеке бастауыш мектеп және үш жеке жоғары мектеп бар, олардың ішінде Хелиас жоғары мектебі мен Кальвари лютеран жоғары мектебі де бар.
Колледждер мен университеттер
Линкольн университеті – ашық түсу және сертификат, мамандық орта білімі, бакалавриат және магистратура бағдарламалары бар тарихи афроамерикандық университет. Колумбия колледжі, Уильям Вудс университеті, Метро бизнес колледжі және Меррелл университеті де қалада әртүрлі деңгейдегі және мамандықтар бойынша кампустарға ие. Миссури университеті, штаттың жетекші университеті, солтүстікке қарай 48 шақырым жерде, Колумбия қаласында орналасқан.
Қоғамдық кітапхана
Джефферсон қаласында халыққа ашық кітапхана бар, ол Миссури өзені аймақтық кітапханасы.
Басып шығару
Аймақтағы ең ірі ағылшын тіліндегі күнделікті газет – Джефферсон Сити Ньюс Трибьюн. Бірнеше ай сайын жарық көретін журналдар Джефферсон Ситиді және/немесе оны қоршаған аймақтарды қамтиды: «Джефферсон Сити» журналы, «Her Magazine» журналы, «Capital Lifestyles» журналы және «Professional Day» журналы.
Теледидар
Джефферсон-Сити, Колумбиямен қатар, Мид-Миссури теледидар нарығының құрамына кіреді. Аймақтың CBS телеарнасы KRCG және Christian Television Network (CTN) жекеменшігіндегі KFDR станциясы екеуі де осы қалаға лицензияланған.
Радио
Келесі тізім - Миссури штатының Джефферсон қаласынан хабар тарататын және/немесе оған лицензиясы бар радиостанциялар тізімі. Жиілік Шақыру белгісі Атау Форматы Иесі Лицензия қаласы Веб-сайты88.1 KHJR Covenant Network Католик Covenant Network Сент-Томас, MO88.9 KJLU 88.9 KJLU Джаз Линкольн Миссури университеті Джефферсон қаласы, MO89.9 KMCV Діни Bott Radio Хай-Пойнт, MO90.3 KNLG Here's Help Network Діни New Life Evangelistic Center Нью-Блумфилд, MO 94.3 KATIKAT Country 94.3 Кантрі Zimmer Radio Group Калифорния, MO97.1 K246CA Діни Bott Radio Джефферсон қаласы, MO97.5 KJMO 97.5 KJMO Классикалық хиттер Cumulus Media Линн, MO98.7 KOTC3ABN Діни Джефферсон жетінші күнді адвентистер шіркеуі Джефферсон қаласы, MO100.1 KBBM 100.1 NASH FM Кантрі Cumulus Media Джефферсон қаласы, MO103.5 K278CT News Talk 1240 Жаңалықтар/Әңгіме Cumulus Media Джефферсон қаласы, MO104.5 K283CL NewsRadio KWOS Жаңалықтар/Әңгіме Zimmer Radio Group Джефферсон қаласы, MO104.9 K283CLElevate FM Заманауи құлшылық музыкасы Lake Area Educational Broadcasting Foundation Джефферсон қаласы, MO106.5 K293AX Spirit FM Христиан заманауи музыкасы Lake Area Educational Broadcasting Foundation Джефферсон қаласы, MO106.9 KTXYY 107 Mainstream Top 40 Zimmer Radio Group Джефферсон қаласы, MO950 KWOS NewsRadio KWOS Жаңалықтар/Әңгіме Zimmer Radio Group Джефферсон қаласы, MO1240 KLIK News Talk 1240 Жаңалықтар/Әңгіме Cumulus Media Джефферсон қаласы, MO
Автомобиль жолдары
Федералды автомобиль жолдары – АҚШ-тың 50, 54 және 63 маршруттары. Миссуридің 179 және 94 маршруттары да қаладан өтеді. Джефферсон-Сити – ішкі мемлекеттік тас жолмен (Interstate highway) қамтамасыз етілмеген төрт штат астанасының бірі (қалғандары – Довер, Делавэр; Джуно, Аляска; және Пьер, Оңтүстік Дакота). Дегенмен, Interstate 70 Колумбия қаласының солтүстігінде 30 миль (48 км) қашықтықта өтеді.
Әуежайлар
Қала Колумбия аймақтық әуежайымен және жақын орналасқан Джефферсон-Сити мемориалдық әуежайымен қамтамасыз етілген.
Жергілікті транзит
JeffTran, қаладағы муниципалдық қоғамдық көлік жүйесі, жыл бойы дәстүрлі жұмыс күндері жұмыс сағаттарында автобус қызметін ұсынады, бірақ қазір кешкі сағаттар мен демалыс күндерін де қамту үшін қызмет уақытын ұзартуды қарастырып отыр.
Қалааралық транзит
Джефферсон-Сити станциясы, Джефферсон Лэндинг штатының тарихи орнындағы бұрынғы Юнион қонақ үйінде орналасқан. Бұл Канзас-Сити мен Сент-Луис арасындағы «Миссури өзенінің жүйтіп жүретін» пойыз бағытының аялдамаларының бірі, және оны АҚШ-тағы жалғыз қалааралық жолсерік теміржол қызметі – Amtrak ұсынады. Eastland Drive жанындағы Convenient Food Mart дүкеніне жақын орналасқан Greyhound автобус аялдамасы да қалааралық көлік қызметін ұсынады. Миссури штатының Каллауэй округіне қарасты Джефферсон-Сити шегінде орналасқан Джефферсон-Сити Мемориалдық әуежайы жалпы авиацияға қызмет көрсетеді, бірақ тұрақты коммерциялық әуе рейстері жоқ.
Денсаулық сақтау
Джефферсон қаласында 154 төсекті SSM Health St. Mary ауруханасы бар. Сонымен қатар, Миссури университетінің денсаулық сақтау жүйесіне қарасты Capital Region Medical Center да осы қалада орналасқан.
Бауырлас қала
Джефферсон-Сити Германияның Мюнхберг қаласымен бауырлас қала. Шамамен 200 жыл бұрын Мюнхбергтен келген қоныс аударушылар Джефферсон-Сити қаласының оңтүстігінде "Ескі Мюнхенбург" деп белгілі болған ауданды құрды.