Кіріспе

Atari TT030 – 1990 жылы шыққан Atari ST отбасының мүшесі. Бастапқыда ол жоғары деңгейдегі Unix жұмыс станциясы ретінде жасалған еді, бірақ Atari Unix SVR4 жүйесін TT үшін шығаруға екі жыл жұмсады, бұл TT-нің көздеген нарықтағы мүмкіндіктерін толыққанды пайдалануына кедері келтірді. 1992 жылы TT орнына Atari Falcon келді, ол арзан бағадағы, тұтынушыға бағытталған машина болды. Оның графикасы мен дыбыс мүмкіндіктері жақсарғанмен, процессордың жылдамдығы төмендеп, өнімділігі шектелді. Falcon процессордың қуаты жағынан TT-нің тек бір бөлігіне ғана ие. Жұмыс станциясы үшін бағасы қолайлы болғанымен, TT-нің жоғары құны оны TT өндірілістен алынғанға дейін және арзанға сатылғанға дейін Atari ST нарығынан тыс ұстады. Кейіннен ашық кодты қолдаушылардың қозғалысы бұл олқылықты толтырды. Ашық аппараттық құжаттаманың арқасында Atari TT, Amiga және Atari Falcon – Linux жүйесін Intel процессорларында жұмыс істемейтін алғашқы машиналардың қатарына енді, бірақ бұл жұмыс TT өндірілістен алынғаннан кейін ғана тұрақталды. 1995 жылы NetBSD да Atari TT-ге орнатылды.

Тарих

Atari Corporation түсінді, компьютер өндіруші ретінде бәсекеге қабілетті болу үшін Motorola 68000 сериясындағы жетілген процессорлардың мүмкіндіктерін пайдалану үшін қадамдар жасау қажет. Сол кездегі ең жоғары өнімділікке ие процессор – 68020 болды. Бұл Motorola компаниясының алғашқы нағыз «32 биттік шина/32 биттік команда» чипі. Алғашқы ST компьютерлерінде қолданылған 68000-нан өзгеше, 68020 бір жад циклында 32 биттік мәнді алуға қабілетті, ал ескі ST компьютерлеріне екі цикл қажет болды. TT бастапқыда 68020 процессоры негізінде жобаланды, бірақ жоба дамыған сайын Atari Corp. компаниясы 68020-нің TT үшін ең қолайлы нұсқа емес екенін түсінді. 68020-ге 68000 процессорлар отбасының келесі ұрпағы – жаңа 68030 ұсынған кейбір мүмкіндіктер жетіспеді. Жаңа 68030 жадты басқару аппараттық құралдарымен жабдықталған, ол жеке супервайзер, пайдаланушы, бағдарлама және деректер виртуалды жад кеңістіктерін қамтамасыз етеді, сондай-ақ 256 байттық чиптік деректер кэшін ұсынады. 68020-ден 68030 процессорына ауысу туралы шешім қабылданғанда, жаңа проблемалар жиынтығы пайда болды. TT үшін жоспарланған бастапқы тактоқ жылдамдығы 16 МГц құрады, ол кері үйлесімділікті сақтау мақсатында таңдалды. TT-де қолданылатын ST чиптері (мысалы, DMA және бейне чиптері) 16 МГц-тен жоғары жылдамдықпен жұмыс істей алмайды. Кейбір бағдарламалық құралдар да жоғары жылдамдықпен жұмыс істеуде қиындықтар тудырады. Жүйені 32 МГц 68030 процессорымен жұмыс істету үшін Atari Corp. компаниясы жоспарларын азайтуға және жүйеге үлкен көлемде кэш жады қосуға мәжбүр болды. Нәтижесінде процессор 32 МГц жылдамдықпен, ал жүйелік шина 16 МГц жылдамдықпен жұмыс істейді. Бұл Apple компаниясының Macintosh IIvx моделінде қолданған және кейіннен Intel 80486DX2 процессоры бар компьютерлерді өндірушілердің қолданған тәсіліне ұқсас, онда процессор жүйелік шина жылдамдығынан екі есе жоғары жылдамдықпен жұмыс істейді. TOS 3.01 – Atari компаниясының TT компьютерлерімен бірге жеткізілетін операциялық жүйе. Бұл TT үшін арнайы жасалған 512 КБ көлеміндегі ROM. Алайда, ол бірнеше тапсырманы бірден орындау мүмкіндігін қамтамасыз етпейді. TT/X деп аталатын тағы бір нұсқасы Unix System V R4 және WISH (Motif кеңейтімдері) жүйелерін қолданады. TT030 алғаш рет Германияның Ганновер қаласында өткен CeBIT көрмесінде таныстырылды және 1990 жылы сатылымға түсті. Ол 4 МБ жедел жад және 40 МБ қатты дискісі бар 2995 долларға сатылды. АҚШ нарығында ол келесі жылы қолжетімді болды. 1993 жылы Atari Corp. компаниясы компьютер бизнесінен шығу арқылы TT және бүкіл ST отбасының өмірін аяқтады. Jaguar ойын консолі үшін бірнеше TT машиналары әзірлеушілер жүйелері ретінде құрастырылды.

Егжей-тегжейлер

TT-де бұрын Atari Corp. жүйелерінде қолжетімсіз болған бірнеше құрылғылар бар. Мысалы, AppleTalk желілік порты (оны қолдаушы драйвер ешқашан шығарылмаған, мүмкін лицензиялық мәселелерге байланысты), VME кеңейту шинасы, жаңа VGA бейне графикалық режимдері және нағыз SCSI порты. Бұл жүйеде MIDI порттары, картридж порты және ASCI/DMA порты сияқты бұрынғы ST мүмкіндіктері сақталған. Бірақ, BLiTTER графикалық чипі жоқ, ол төрт-бес жыл бұрын Atari Mega ST жүйелерінде алғаш пайда болған. 8 МГц чипін пайдалану TT-нің жұмысын тежеп тастаған болар еді. Тиімді болу үшін TT үшін жаңа 32 МГц блиттер чипін жасау қажет еді, алайда Atari мұны істемеуге шешім қабылдады. TT-нің бағдарламашыларға арналған нұсқасы да болды, ол Atari System V (ASV) – Atari-нің Unix System V Release 4 нұсқасы, OSF/Motif платформасында жұмыс істейтін терезелік немесе графикалық қабықша WISh2 және GCC сияқты тегін бағдарламалық құралдар жиынтығымен бірге келді. Бағдарламаларды жасауды қолдау үшін Atari System V бағдарламалық жасақтамасы Atari Style Guide-қа сәйкестікті жеңілдету үшін AtariLib кітапханасын және GEM негізіндегі бағдарламаларды порттауға көмектесу үшін OSF/Motif-ке арналған графикалық интерфейс құрастырушы XFaceMaker 2-ні қамтыды. System V Release 3.2 өніміне жеткеннен кейін, Atari ASV-нің шығарылымын кейінге шегерді, соңғы System V Release 4 нұсқасын мақсат етіп. ASV-нің бағдарламашыларға арналған нұсқасы 1991 жылдың қарашасында қолжетімді болды, бірақ ASV-нің соңғы нұсқасы 1992 жылдың ортасына дейін дайын болмады. Алайда, сол жылдың соңына қарай Atari Corp. барлық Unix әзірлемелерін тоқтатты.