Сан-Паулу штаты футбол лигасы

Кіріспе

Сан-Паулудағы футбол лигасы, Бразилия

Камеонато Паулиста Серия A1, көбінесе Камеонато Паулиста деп аталатын, «Паулистау» деген лақап атымен белгілі, Бразилияның Сан-Паулу штатындағы ең жоғары деңгейдегі кәсіби футбол лигасы болып табылады. Футбол федерациясы (FPF) басқаратын лигаға 16 клуб қатысады және әдетте қаңтардан сәуірге дейін жалғасады. Бразилияның ең танымал төрт командасы – «Коринтианс», «Палмейрас», «Сантос» және «Сан-Паулу» арасындағы қарсыластық бұл жарыстың тарихында маңызды орын алған. Камеонато Паулиста – Бразилиядағы ең көне лига, ол 1902 жылдан бері, ал 1933 жылдан бастап кәсіби деңгейде өткізіліп келеді.

Формат

Campeonato Paulista Футбол федерациясы (Сан-Паулу штатының Футбол федерациясы), немесе ФПФ, жыл сайын Сан-Паулу штатындағы командалар арасында өткізіледі. Чемпионаттың ең жоғары деңгейінде (Série A1) 20 клуб бақталастырады. 2007 жылдан бастап жаңа формат бойынша әр команда дөңгелек жүйеде бір рет бір-бірімен ойнайды, содан кейін үй және сыртқы матчтардан тұратын төрт командадан плей-офф өтеді. Сонымен қатар, тұрақты маусымды 5-тен 8-ге дейін орындарда аяқтаған командалар (Сан-Паулу немесе Сантос қалаларында тұрмайтын) «Campeão do Interior» (Аймақтық чемпион) атаны үшін плей-оффта бақталастырады. Ең төменгі төрт команда келесі жылы төменгі лигаға (Série A2) түседі. Série A2 үш кезеңнен тұрады және 20 команда қатысады. Бірінші кезеңде командалар екі топқа бөлінеді, олар бір-бірімен екі рет үй және сыртқы матчтардан тұратын серияда ойнайды. Әр топтың ең төменгі екі командасы Série A3-қа түседі, ал алдыңғы төрт команда екінші кезеңге өтеді. Екінші кезеңде ілгерілеген сегіз команда топтарға бөлінеді және топ ішінде үй және сыртқы матчтарды қайталайды. Әр топтан ең үздік екі команда Série A1-ге көтеріледі, ал әр топтан жеңімпаз үшінші кезеңге өтеді, ол турнир жеңімпазын анықтау үшін жалғыз матчтан тұрады. Série A3 20 командадан тұрады және Série A2 сияқты үш кезеңді форматта өтеді. Көтерілу және түсу ережелері жоғары лигадағыдай. Бразилия лигасы барысында екінші дивизион (Série B) матчтары кіші командалар арасында өткізіледі. Қатысушы командалардың саны әр түрлі, 2011 жылы 45 қатысушы болды. Ең үздік төрт команда Série A3-қа көтеріледі.

Негізін қалау

Чарльз Миллер Сан-Паулу штатының алғашқы турнирін құруға жауапты болды. Миллер Англиядан оралғаннан кейін Бразилияға футбол қауымдастығының ережелерін әкелді, ол колледжде оқып, осы спорт түрін ашты. 1901 жылдың 14 желтоқсанында Паулиста Футбол Лигасы (Liga Paulista de Foot Ball) немесе LPF құрылды, оған бес команда кірді: Сан-Паулу Атлетика Клубы, Интернационал, Маккензи, Германья және Паулистано. 1902 жылдың сәуір және қазан аралығында осы командалар турнирдің алғашқы маусымында бақ сынасты, Сан-Паулу АК жеңіске жетті, ал Миллер өзі ең көп гол соққан ойыншы атанды. Аргентина мен Уругвайдан өзгеше, Бразилияда футболдың алғашқы жылдары тек элиталық клубтармен шектелді. Футболдың танымалдылығы келесі жылдары артты. Сан-Паулудың ең бай отбасыларының балаларынан құралған Паулистано командасы ең күшті клубқа айналды. Алайда, Лондондық әуесқой команда – «Коринфтердің» Сан-Паулу мен Рио-де-Жанейро қалаларында өткізген керемет көрсету турнирінен кейін спорттың танымалдылығы өзгерді. Олар сол кездегі Бразилияның үздік командаларын оңай жеңіп, жас жанкүйерлердің арасында жағымды әсер қалдырды. Содан кейін жұмысшылар тобы қаладағы алғашқы халықтық команданы – «Спорт Клуб Коринфтерс Паулиста» клубын құруға шақырылды.

1910-1930 жылдар

Футболдың төменгі топтар арасында танымалдылығының артуы LPF-де дағдарыс тудырды. Олардың басшылары футболдың элиталық спорт түрі болып қалуын қорғады. Бұл пікірлердің қақтығысы спортты барлық әлеуметтік топтар арасында насихаттаған Associação Paulista de Esportes Atléticos (Paulista Association of Athletic Sports, APEA) атты тағы бір бәсекелес лиганың құрылуына әкелді. «Коринтианс», «Палестра Италия» (италиялық иммигранттар құрған жаңа клуб) және «Паулистано» жаңа лиганы құруға көмектесті. LPF 1917 жылы қызметін тоқтатты. 1926 жылға дейін APEA Сан-Паулудағы жалғыз лига болып қала берді. Күшті командалардың пайда болуы, көрермендердің көптігі және «Неко» («Коринтианс») және Артур Фриденрайх («Паулистано») сияқты ойыншылар футболға деген қызығушылықты арттырып, оны «шет елдік ойын-сауықтан» Бразилияның ең танымал спортына айналдырды. Футболды кәсіби спортқа айналдыру керек пе, әлде тек әуесқойлық деңгейінде қалдыру керек пе деген пікір таласы болды. Сол кездегі ең көп жүлде алған команда «Паулистано» кәсіби спортқа қатысудан бас тартып, 1925 жылы «Лига де Амадорес де Футбол» (Футбол әуесқойлары лигасы) [LAF] құру үшін келіп кетті. Екі лига арасындағы бәсекелестік командалардың өсуіне ықпал етті, ал штаттың ішкі аймақтарынан келген клубтар да қосыла бастады. 1930 жылы LAF және «Паулистано» таратылып, Сан-Паулу футболының жаңа дәуірі басталды. 1933 жылы «Бандеранте» футбол лигасы құрылғанда футболшылар кәсіби спортқа айналды. «Коринтианс» және «Палестра Италия» ең күшті және танымал командалар ретінде беделін сақтап қалды. Жаңа клуб жанкүйерлердің жүрегін жеңіп алу үшін күреске түсті. «Паулистанодан» шыққан кейбір наразылар, кәсібилендіруді қолдағандықтарынан, «АА Пальмейрас» директорларымен бірге «Сан-Паулу футбол клубын» құрды, ол қаланың үшінші күшіне айналды.

Қазіргі заман

АПЕА 1938 жылы қызметін тоқтатты, ал бірнеше рет атауын өзгерткеннен кейін, бастапқы Бандейранте футбол лигасы 22 сәуірде 1941 жылы ресми түрде Федерация Паулиста де Футбол (Паулиста футбол федерациясы), [FPF] болып қайта құрылды. Сан-Паулу келесі жылы Леонидас да Силвамен келісім шарт жасасты және келесі сегіз чемпионаттың бесеуінде жеңіске жетті. Palestra Itália 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі заңға байланысты, спортта Орталық державаларға сілтеме жасауға тыйым салғандықтан, өз атын Палмейрас деп өзгертті. Футбол штатта дамыды және 1948 жылы екінші дивизион құрылды, бұл штат командаларына ірі лигалар жарысына қатысуға мүмкіндік берді. Пирасикаба қаласының XV de Novembro командасы алғаш рет жоғары лигаға көтерілді. 1950 жылдардың басында Сан-Паулу, Палмейрас және Коринтианс командалары жүлделерді бөлісіп алды. Сантос тұрақты түрде бәсекелескеніне қарамастан, ең жоғары мәртебеге ие болу үшін тағы бірнеше жыл күтуге тура келді. 1957 жылы футбол тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі Пеле дебют жасады. Оның голдары Сантосқа келесі он екі чемпионаттың тоғызында жеңіске жетуге көмектесті. Пеле 1957 жылдан 1965 жылға дейінгі кезеңде әр жылы лиганың үздік мергені атанды, соның ішінде бір маусымда 58 гол соқты. Сантос мемлекеттік, ұлттық, аймақтық және халықаралық деңгейде көптеген жарыстарда жеңіс туын көтерді. 1960 жылдары Палмейрастың "Академия" командасы осындай үстемдікті бұзуға қабілетті жалғыз команда болды. 1960 жылдан бастап Бразилияда ұлттық жарыстар дами бастады, олар қолдаушылардың назарын аудару үшін штаттық және аймақтық турнирлермен бәсекелесті. 1977 жылы Коринтианс 24 жылдық үзілістен кейін титул жеңіп алды, ал 1980 жылдардың басында Коринтианс (Сократтың басшылығымен) және Сан-Паулу (Сергинхо Чулапа) арасында қызығын қыздырған тартыс болды. "Коринтианс демократиясы" 1982 және 1983 жылдары жеңіске жетті, клуб басқаруында жаңа философияны енгізе отырып, ойыншылар басқарумен бірге барлық шешімдерге қатысты. Сан-Паулу онжылдықтың ең табысты командасы болды, 1980, 1981, 1985, 1987 және 1989 жылдары чемпионатты жеңіп алды. Соңғы жылдары Мюллер мен Силас ("Menudos do Morumbi" деп аталды) сияқты ойыншылар осы командада көзге түсті. 1986 жылы Лимейра қаласының Интернационал командасы финалда Палмейрасты жеңіп, үлкен сенсация жасады. 1990 жылғы чемпионатта Брагантино мен Новоризонтино арасындағы финал Паулистао тарихындағы ең үлкен сенсацияға айналды. Палмейрас жанкүйерлері өздерінің клубының 1993, 1994 және 1996 жылдардағы чемпионаттарды онжылдықтың ең үздік бразилиялық құрамасымен жеңіп алғанын көрді. Ривалдо, Роберто Карлос, Эдмундо, Сезар Сампайо 1996 жылғы турнирде 100 гол соққан "Жасыл машинаның" құрамында болды. Коринтианс 1995-2003 жылдар аралығында бес рет жеңіске жетіп, Campeonato Paulista-ның алғашқы 100 жылындағы ең табысты команда атанды, олардың еншісінде 25 титул бар. 2000 жылдан бері Campeonato Paulista жыл сайын танымалдығын жоғалтып келеді. Сан-Паулу штатының негізгі командалары турнирді Копа Либертадорес және Бразилия Ұлттық чемпионатына дайындық ретінде қарастырады. Алайда, Паулистао, сондай-ақ Бразилиядағы басқа да штаттық турнирлер талантты дамытуды қамтамасыз ету және штат ішіндегі футболдың негізін нығайту үшін маңызды болып табылады. COVID-19 пандемиясынан болған өлім-жітімнің артуына байланысты үкімет чемпионатты 2021 жылдың 15 наурызынан 30 наурызына дейін тоқтату туралы шешім қабылдады, бұл коронавирустың таралуын тоқтатуға бағытталған шара болды. 2021 жылдың 23 қыркүйегінде Сан-Паулу футбол федерациясы 1933 және 1934 жылдардағы Сан-Паулу титулдарын тиісінше Альбион мен Ювентус командаларына мойындады.

The APEA had ceased operations in 1938, and after several name changes, the original Bandeirante Football League officially became the Federação Paulista de Futebol (Paulista Football Federation), [FPF] on April 22, 1941. São Paulo signed Leonidas da Silva in the following year and won five of the next eight championships. Palestra Itália change its name to Palmeiras in 1943 due to a World War II period law that banned Axis Powers's references in sport. Football grows within the state and a second division is created in 1948, allowing upstate teams to take part in major league competition. XV de Novembro from Piracicaba was the first team promoted to the top flight. São Paulo, Palmeiras and Corinthians dominated titles in early 1950s. Santos, although having competed consistently, would need to wait a few more years to gain top status. 1957 saw the debut of one of football's greatest players, Pelé. His goals helped Santos to win nine of the next twelve championships. Pelé was the league top scorer in every year between 1957 and 1965 including a record 58 goals in a single season. Santos won numerous competitions at the state, national, regional and international level. Palmeiras's "Academia" teams were the only ones able to break such dominance in the sixties. Since the 1960s, Brazil began to develop more mature national competitions which competed with the state and regional tournaments for supporter's attention. In 1977, Corinthians' were able to win a title after a 24 year drought, and the early eighties saw the battle between Corinthians (led by Sócrates) and São Paulo's (Serginho Chulapa). The "Corinthians Democracy" won in 1982 and 1983 while introducing a new philosophy in club management, where players participate in all decisions with management. São Paulo became the most successful team of the decade, winning the championship in 1980, 1981, 1985, 1987 and 1989. The last years saw the emergence of players such as Müller and Silas (known as the "Menudos do Morumbi") on that team. Internacional from Limeira accomplished a great upset in 1986 by defeating Palmeiras to win the final. Bragantino vs. Novorizontino was the final in the 1990 championship in the Paulistão's biggest ever upset. Palmeiras' fans saw their club win the 1993, 1994 and 1996 championships with the greatest Brazilian squad of the decade. Rivaldo, Roberto Carlos, Edmundo, César Sampaio are among the members of the "Green Machine" which scored 100 goals in the 1996 tournament. Corinthians conquered the trophy five times in the 1995–2003 period, thus becoming the most successful team in the first 100 years of the Campeonato Paulista, with 25 titles. Since 2000, Campeonato Paulista has lost popularity with each year. The main São Paulo state teams treat the tournament as tune ups for the more lucrative Copa Libertadores and Brazilian National Championship. However, the Paulistão, as well as the other state tournaments in Brazil, still hold significance by providing developing talent and sustaining grass roots soccer within the state. Due to the COVID 19 death toll, the government decided to suspend the championship from 15 March 2021 till 30 March 2021, aiming to stop the spread of the coronavirus. On September 23, 2021, the São Paulo Football Federation recognizes the São Paulo titles of 1933 and 1934, to Albion and Juventus respectively.

Атаулар өзгертілді

Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты (және Бразилияның одақтас күштер қатарына қосылуына байланысты) 1942 жылы «Палестра Италия» клубы қазіргі «SE Пальмейрас» деп өзгертілді. «Палестра Италия» сияқты себептермен «SC Germânia» клубы да қазіргі «EC Pinheiros» болып өзгертілді, бірақ ешқашан осы атпен Campeonato Paulista турнирінде қатыспады. 1994 жылы мүшелігін APEA-дан FPF-қа ауыстырғаннан кейін «CA Juventus» клубы өз атын «CA Fiorentino» деп өзгертті. Алдында клуб «CA Cotonificio Rodolfo Crespi» деп аталған, бұл клубқа негіз болған тоқыма компаниясының аты. APEA-ға қайта оралғаннан кейін «CA Juventus» атауы қайта қолданылды. «Hespanha/Espanha» клубы қазіргі «Jabaquara AC». «Сан-Паулу темір жолы» (SPR) клубы қазіргі «Nacional AC» болып табылады. 2020 жылы «Red Bull» энергетикалық сусындар компаниясымен серіктестік жасағаннан кейін «CA Bragantino» клубы «Red Bull Bragantino» (немесе RB Bragantino) деп аталды, бұл «RB Leipzig» және «RB Salzburg» клубтарында болған жағдайға ұқсас.

Формат

2007 жылдан бері өткізіліп келе жатқан бұл жарыста, маусымдық Campeonato Paulista жартылай финалына жетпеген Сан-Паулу штатының ең жақсы төрт командасы екі ойындық жартылай финалда және финалда бақ сынасады. Бұл командалар Campeonato Paulista бірінші кезеңінде 5-тен 8-ге дейінгі орындарды алған клубтар, бірақ Сан-Паулу қаласының командалары мен Сантос командасы бұл жарысқа қатыспайды.