Кіріспе

Полистиролдан жасалған орама материалдары

Көпіршік тәрізді арахис, сондай-ақ көпіршік попкорн, орамдық арахис немесе орамдық кеспе деп те аталатын бұл материал, тасымалдау кезінде сынғыш заттардың зақымдануын болдырмау үшін қолданылатын кеңейтілген толтыру және жастықша ретінде жиі пайдаланылады. Олар қысылғанда бірін-бірімен байланысып, қысылмағанда еркін ағып тұрады. Олардың пішіні шамамен қабықсыз арахис сияқты болады және көбінесе кеңейтілген полистиролдан жасалады. Жастықша ретінде және бос кеңістікті толтыру үшін әдетте 50–75 миллиметр арахис қолданылады. Алғашқы патент 1962 жылы Роберт Э. Холденге тиесілі болған, ал 1965 жылы мақұлданған.

Полистирол көбігі

Полистирол негізіндегі орама жаңғақтары Tektronix Inc. компаниясымен әзірленді және патенттелді. Олар Dow Chemical компаниясымен шамамен 1965 жылы коммерциялық қолжетімділікке ие болды. Алғашқыда 100% таза полистирол шайырынан жасалған, 100% қайта өңделген полистиролдан жасалған жаңғақтар 90-шы жылдардың ортасынан бері саудаға түсе бастады. Түсі мен пішіні кейде оның қандай материалдан жасалғанын және кім жасағанын көрсетеді. Көбінесе жасыл түс 70% немесе одан да көп қайта өңделген полистирол, ақ түс 70% немесе одан да көп таза шайыр, ал қызғылт түс антистатикалық зат қолданылғанын білдіреді; бірақ кейбір вариациялар бар. Ең көп кездесетін пішіндер "S", "сегіздік" немесе "W" пішініне ұқсас. Бұл жаңғақтар өте жеңіл (әдетте литріне 3 грамм / 0,17-ден 0,2 фунтқа дейін) және қолдануға оңай. Полистирол жаңғақтары тасымалданатын өнімнің қорғанысын жоғалтпай, көп рет қолданылуы мүмкін. Оларды көптеген орау және жөнелту дүкендерінде қайта пайдалануға және қайта өңдеуге болады. Полистирол жаңғақтарының жиналуына байланысты, оларды үйді жылу оқшаулаудың әртүрлі тәсілдерінде де қолдануға болады, бірақ олар отқа төзімді емес болғандықтан, бұл ұсынылмайды.

Крахмал негізіндегі

1990 жылдардың басында крахмалға негізделген орамдық жаңғақтар, қоршаған ортаға қауіпсіз балама ретінде әзірленді. Жаңғақтардағы крахмал мұнайдан алынған полистирол емес, егін негіздерінен алынады және ол улы емес. Биожұмсақ (Biofoam) – био ыдырайтын жаңғақтардың алғашқы брендтерінің бірі, ол бидай дәнінен жасалған; ал басқа брендтер жүгері крахмалынан жасалады. Био ыдырайтын көбікті жаңғақтарда электростатикалық заряд жоқ, бұл полистиролдан артықшылығы. Био ыдырайтын және улы емес болғандықтан, олар кездейсоқ жұтылған жағдайда адамдар мен үй жануарларына зиян келтірмейді. Дегенмен, олар тағамдық қауіпсіз жағдайда өндірілмейді және тамақ ретінде қолдануға ұсынылмайды. Сонымен қатар, өндіріс процесінде крахмалға негізделген орамдық жаңғақтың қоректік құндылығы алынып тасталады. Бұл қант сияқты, жеуге жарамды компоненттерді жояды, әйтпесе олар кеміргіштер мен жәндіктерді тартар еді. Полистиролмен салыстырғанда, олардың негізгі кемшіліктері – төменгі серпімділігі, жоғары салмағы (литрге 6,5-13 грамм / кубикалық футқа 0,4-0,8 фунт), шаң пайда болуы, кеміргіштерді тарту мүмкіндігі және жоғары бағасы. Полистирол жаңғақтары ацетонмен еритін болса, крахмалға негізделген жаңғақтар суда ериді, сондықтан крахмалдан жасалған өнімдерді сумен бірге төгіп тастауға болады, олар сумен жанасқанда ериді.

Жалпы сілтемелер

Yam, K. L., Қаптама технологиялары энциклопедиясы, John Wiley & Sons, 2009,