Кіріспе

АҚШ Кентукки штатының округі

Харлан округі – Кентукки штатының оңтүстік-шығысында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 26 831 адамды құрайды. Округ орталығы – Харлан қаласы. Округ «ылғалды округ» деп жіктеледі, яғни алкоголь сатуға тыйым салынған (құрғақ округ), бірақ «ылғал» қаласы бар – бұл жағдайда Камберленд қаласы, онда алкогольді пакетпен сатуға рұқсат етілген. Харлан қаласында 100 орыннан астам орын бар мейрамханаларда алкогольдік сусындарға қызмет көрсетуге болады. Харлан округі халық және кантри музыкасында кеңінен танымал, көптеген белгілі музыканттарды өндірген. 20-шы ғасырда ол көмір шахта иелері мен кәсіподақ жұмысшылары арасындағы еңбек дауларының орталығы болды, әсіресе 1930-шы жылдардағы Харлан округі соғысында. Көмір өндіру саласы 1950-ші жылдары төмендеуді бастады. Жұмыс орындарының жоғалуы тұрақты түрде халық санының азаюына және экономиканың нашарлауына әкелді. Харлан АҚШ округтерінің арасында кедейліктің ең жоғары деңгейіне ие болып саналады. Кентукки штатының ең биік табиғи нүктесі – Блэк-Маунтин тауы (4145 фут (1263 м)) Харлан округінде орналасқан.

Тарих

Шығыс Кентуккиде ежелгі замандағы үндістердің көптеген тұрған жерлері болған, сондай-ақ басқа да жартас үңгірлері табылды. Бұл жерлерді кезегімен пайдаланған мәдениеттер оларды тұрғын үй ретінде, ал кейде жерлеу үшін қолданған. 1923 жылы Кентукки штатының Бледсоу қаласының жанында үнділердің жартастағы үйі табылды. Ол оңтүстікке қарайтын жартасқа салынған және өзенге жақын орналасқан. Археология ғылымы академиялық сала ретінде толыққанды дамымаған кезде Кентукки университетінің бірнеше профессоры қазба жұмыстарын жүргізу және табылған заттарды зерттеу үшін келді. Олардың арасында зоолог Уильям Д. Фанкхаузер, геолог Артур Маккуистон Миллер және Виктор К. Додж (есептерде майор Додж деп аталған) болды. Олардың барлығы ерте үнділердің үңгірлерімен қызығушылық танытқан ғалымдар тобының мүшелері еді. Олар жаңалықты естігеннен кейін көп ұзамай келді де, "орынды бақылаумен қазба жұмыстарын бастады". Ол Сайлас Харланның есімімен аталады. Харлан өз інісі Джейкоб пен бауыры Джеймстің көмегімен Данвиллдің жанында "Харлан бекеті" деп аталған қоршау салды. Ол 1774 жылы Джеймс Харродпен бірге Кентуккиге келген, онда барлаушы және аңшы болып қызмет етті. Ол Континентальдық армияда майор шеніне жетті. Сайлас Харлан 1778-79 жылдары британдықтарға қарсы Иллинойс жорығында Джордж Роджерс Кларктың қол астында қызмет етті; ол 1779 жылы Джон Боуменнің Олд Чиликотеге жасаған шабуылында ротаға басшылық етті және 1780 жылы Огайо өзенінің аузында Форт Джефферсонды салуға Кларкқа көмектесті. Екі жылдан кейін, 1782 жылы, Көк жапырақ шайқасында ол алдыңғы қатарда қаза тапты. Оның өліміне дейін оның сүйіктісі Сара Колдуэлл оның інісі Джеймс Харланға үйленді. Олар Джон Маршалл Харланның ата-аналары болды, ол заңгер және АҚШ Жоғарғы сотының судьясы болды. Аймақтың халқының өсуіне байланысты округтің аумағы 1842 жылы Летчер округі құрылғанда қысқартылды, оның аумағының бір бөлігі осы округтен алынды. Ол 1867 жылы 1 тамызда Белл округі мен Нокс округі құрылғанда одан әрі қысқартылды. Соңында 1878 жылы оның солтүстік-батыс бөлігі Лесли округін құру үшін бөлінді, осылайша округтің соңғы шекарасы белгіленді. Көмір округтің маңызды ресурсы болды және елде өнеркәсіп дамыған сайын, аймақтың көмірі көмір өндіру саласында пайдаланылды. Кен өндірудің қиын жағдайларын ескере отырып, жұмысшылар 20 ғасырдың басында жақсы жағдайлар мен жалақы алу үшін ұйымдасуға тырысты. 1930 жылдардағы Харлан округінің соғысы ереуілшілер, ереуіл бұзушылар, шахта компаниясының күзетшілері мен құқық қорғау органдары арасындағы қақтығыстардан тұрды. Осы оқиғалар округтің "Қанды Харлан" деп аталуына әкелді. 1931 жылы 5 мамырда Эвартс шайқасынан кейін Кентукки губернаторы Флейм Д. Сэмпсон тәртіпті қалпына келтіру үшін Ұлттық гвардияны шақырды. Харлан округінің Брукссайд шахтасындағы пикет желісінде айтылған әндерді деректі фильм режиссері Джон Гавента түсірді. Барбара Копплдің режиссерлігімен түсірілген "Харлан округі, АҚШ" (1976) деректі фильмінде осы округтің тарихы көрсетілді. Бұл 1970 жылдардағы екінші ірі еңбек қозғалысы кезінде, әсіресе Бруксайд ереуілі кезіндегі ұйымдастыруды көрсетеді. 1924 жылы Конда Улесс (Улисс) "Конди" Дабни округте кейіннен тірі табылған адамды өлтіргені үшін сотталды. 18 ғасырдың соңынан 19 ғасырдың ортасына дейін Харлан округі мен жақын маңдағы округтерде көптеген аралас нәсілдік текті адамдар, африкалық, еуропалық және кейде үндістердің ұрпақтары қоныстанды. Мұндай отбасылардың көпшілігі колониялық Вирджиниядағы бостандық адамдарынан тараған, олар бос ақ әйелдермен және бос, келісімшарт немесе құлдыққа түскен африкалық және қара еркектермен отбасы құрған. Аналары бос болғандықтан, олардың аралас нәсілді балалары да бос дүниеге келді. Мұндай бос түстес адамдардың ұрпақтары, олардың кейбіреулері Меланжон деп аталды, Харланның алғашқы қоныстанушыларының нәсілдік тарихын 19 ғасырдың фотосуреттері, Меланжон ДНК жобасы сияқты ДНК талдауы және тарихи жазбалар арқылы құжаттады. 2007 жылы Риджеттоп Шоуни тайпасы көп нәсілді отбасылардың өмірін жақсарту және жергілікті американдық мұраны, құрылымдар мен артефакттарды сақтау үшін коммерциялық емес ұйым ретінде құрылды. Олар Кентукки штатының түпкілікті американдық деректер банкін құрды, онда осы аймаққа қатысты түпкілікті американдықтардың 1000-нан астам адамдарының есімдері бар; ол Rootsweb интернет-сайтында тегін қол жетімді. Қазір Риджеттоп Шоуни деп аталады, олар Пайн Маунтин Үнді қауымдастығының мұралық бөліміне айналды, ол 2013 жылдан бері аймақтағы экономикалық даму жұмыстарын жүргізіп келеді. 2019 жылы округте 2019 жылғы Харлан округінің көміршілерінің наразылығы болды, бұл көмір өндіру тарихындағы көптеген оқиғалардың бірі. Көміршілер банкроттық жариялағаннан кейін жұмыстан шығарған көмір компаниясынан төленбеген жалақыны талап етті. Олар теміржол жолын басып алып, көмір пойызының округтен шығуына шамамен екі ай бойы кедергі келтірді.

География

Құрама Штаттардың халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 468 шаршы миль (1,212 км²), оның 466 шаршы милі (1,207 км²) құрлық, ал 2,3 шаршы миль (6 км²) (0,5%) су құрайды.

Ерекшеліктері

Камберленд өзенінің бастауы Харлан округінде орналасқан: Поор Форк (Харлан қаласынан шығысқа қарай Камберленд қаласынан өтіп, Летчер округіне дейін созылады), Кловер Форк (Эвартстың үстінен шығысқа қарай созылады) және Мартинс Форк (Харлан қаласынан батысқа қарай созылады). Олардың қосылған жері Бакстерде орналасқан. Линчтің шығысында орналасқан Блэк-Маунтин Кентуккидің ең биік нүктесі болып табылады, оның биіктігі теңіз деңгейінен 4145 фут (1263 метр) құрайды.

Жоғары білім

Округтың жалғыз жоғары білім беру мекемесі – Кентюкидің Оңтүстік-Шығыс Қоғамдық және Техникалық колледжі (бұрын Оңтүстік Қоғамдық колледжі деп аталған), Кентюки Қоғамдық және Техникалық колледждер жүйесінің құрамындағы, негізгі кампусы Камберленд қаласында орналасқан.

Музыка

Харлан округі 18 ғасырға жататын «Shady Grove» халық әнінің көптеген нұсқаларында еске алынады. «Сіз қай жақтасыз?» атты белгілі еңбек әнін Флоренс Рис 1931 жылы Харлан округінде және оның айналасында жазған. Оны Пит Сигер мен «Альманах әншілері», Билли Брэгг, «Дропкик Мерфис» және Натали Мерчант сияқты көптеген әртістер орындаған. Харлан Аарон Уотсонның «Кентукки көміршісінің дұғасы» әнінде айтылады. Ол Роберт Митчумның «Thunder Road балладасы» жазбасында айлық судың тасымалдану жолындағы тоқтау орны ретінде көрсетілген. Даррелл Скотттың «You'll Never Leave Harlan Alive» әні осы округ туралы, оны Брэд Пейсли, Дейв Альвин, Кэти Маттеа және Пэтти Лавлесс сияқтылар орындаған, ал «Justified» теледрамасында әртүрлі нұсқалары естілген. Дейв Альвин «Justified» сериалының бір бөлімі үшін «Harlan County Line» әнін жазып, орындады. Диркс Бентлидің «Up on the Ridge» альбомындағы «Down in the Mine» әнінде Харлан округі туралы айтылады. «Spear of Destiny» тобы 1985 жылы шыққан «World Service» альбомына «Harlan County» әнін қосты. Харлан округі Мерл Трэвистің 1939 жылы жазған «Nine Pound Hammer» әнінде еске алынады, оны Док Уотсон сияқты көптеген блюграсс әртістері орындаған. Уэйн Кемп «Харлан округі» атты ән жазып, орындады. Харлан округі – Джим Фордтың 1969 жылғы тұңғыш альбомының, сондай-ақ сол аттас әнінің атауы. Дейв Альвиннің «Harlan County Line» әні Харлан округі аймағында өтеді. Әнші-сазгер Лудон Уэйнрайт III 2014 жылғы «I Haven't Got The Blues (Yet)» альбомына «Harlan County» әнін енгізді. Харлан округі Дэвид Аллан Коудың 1977 жылғы «Tattoo» альбомындағы «Daddy Was A God Fearin' Man» әніндегі оқиға орны ретінде көрсетілген. Стив Эрл «Harlan Man» әнін жазып, орындады, ол 1999 жылы «Грэмми» сыйлығына ұсынылған «The Mountain» альбомына Del McCoury Band тобымен бірге енді. «Cast Iron Filter» тобының 2000 жылғы «Further Down the Line» альбомындағы «Harlan County, USA» әнінде Eastover/Brookside көміршілерінің ереуілінің көркемделіп баяндалуы бар.

Фильмдер

Харлан округі, АҚШ (1976). Барбара Копплдің режиссерлігімен түсірілген, Эстовер/Бруксайд көміршілерінің ереуілі туралы деректі фильм, ол "Үздік деректі фильм" номинациясы бойынша Оскар сыйлығын жеңіп алды. Харлан округі соғысы (2000). Эстовер/Бруксайд ереуіліне негізделген драмалық фильм. Режиссері – Тони Билл, басты рөлде – Холли Хантер. "Түндер жолы" (фильм) (1958). Харлан округіндегі айшықтар туралы Роберт Митчемнің қатысуымен түсірілген драмалық фильм.

Теледидар

FX телехикаясы Justified (2010–15), Грэм Йост жасаған және Элмор Леонардтың Рэйлан Гивенс романдары мен әңгімелеріне негізделген, АҚШ-тың Шығыс Кентукки федералды округінде, ең бастысы Харлан округінде өрбиді. Алайда, шоу Кентуккиде емес, Калифорнияда түсірілді. National Geographic арнасының реалити-шоуы – «Кентукки әділдігі» Харлан округіндегі шериф Марвин Дж. Липфирд пен оның бөлімінің қызметін көрсетеді.