Кіріспе

АҚШ-тың Индиана штатындағы округ.

Типтон округі – АҚШ-тың Индиана штатында орналасқан, штатының астанасы Индианаполистің солтүстігінде жатқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 15 359 адамды құрайды. Округ орталығы – Типтон қаласы. Округ құрамында шамамен 7 000 тұрғыны бар төрт қала және көптеген кішкентай, құрылмаған ауылдық елді мекендер бар. Округ жергілікті қызметтерді ұсынатын алты ауданға бөлінген. Үш Индиана штатының тас жолы және бір АҚШ тас жолы, сондай-ақ екі теміржол желісі округ арқылы өтеді. 19 ғасырдың басында, жергілікті халықтан басқа қоныс аударушылар келгенге дейін, бұл аймақта бірнеше американдық үндістер тайпалары тұрған. Округ 1844 жылы ресми түрде құрылды, Индиана штатындағы соңғы қоныстанған округтердің бірі болды. Типтон және Говард округтері 15 қаңтарда бірдей заң актісімен құрылды.

Тарих

1830 жылдары жергілікті емес қоныс аударушылар келгенге дейін Типтон округінің аумағында Майами және Делавэр тайпалары тұрған. Типтон округі 1844 жылы құрылды. Ол 1811 жылы Типпекано шайқасындағы сарбаз Джон Типтонның құрметіне аталған. Типтон 1831 жылдан 1839 жылы қайтыс болуына дейін Индиана штатынан АҚШ сенаторы болып қызмет етті. Округтегі алғашқы адам өлтіру оқиғасы 1851 жылдың қазан айында болды. Харви Мун Эндрю Хорнбекті пышақтап өлтірді. Типтон округінде қазылар алқасын құру мүмкін болмағандықтан Мун Индианаполисте сотталды. Ол бес жылға түрмеге кесілді. Ол түрмеден қашып, қайта ұсталған жоқ.

Сот ғимараты

Алғашқы Типтон округінің соты екі қабатты каркасты құрылыс болды. Ол 1845 жылдың басында жоспарланды және сол жылдың соңында шамамен 1200 долларға аяқталды. Келесі жылы кеңейтілді. 1858 жылға қарай жаңа сот ғимараты қажет болды, ал кірпіштен салынған ғимарат 1859 жылы шамамен 15 000 долларға аяқталды. Қазіргі сот ғимаратын Адольф Шеррер жобалады. Ол 1880 жылы архитектор Эдвин Мэй қайтыс болғанда Индиана штатының мемлекеттік үйі жобасын өз мойнына алды; сол жоба 1888 жылы аяқталғаннан кейін бес жыл өткен соң, Шеррер Типтон ғимаратын жобалауға кірісті, ол құмтастан роман стилінде салынды және биіктігі 206 фут болатын сағат мұнарасын қамтыды, оның үстінде ту тіреуі орналасқан. Ол 1893-94 жылдары Индианаполистегі Пирс және Морган компаниясымен 170 988 долларға салынды. Типтон округі Индиана штатының көп бөлігімен бірге АҚШ-тың ылғалды континенттік климат аймағында орналасқан. Оның Кёппен климаттық жіктелуі Dfa, яғни суық климат, құрғақ маусымы жоқ және ыстық жаз. Соңғы жылдары Типтон округіндегі орташа температура қаңтарда ең төмен температурадан шілдеде ең жоғары температураға дейін ауытқып келді, бірақ 1994 жылдың қаңтарында рекордтық ең төмен температура, ал 1999 жылдың шілдесінде рекордтық ең жоғары температура тіркелді. Орташа айлық жауын-шашын ақпан айында ең аз, маусым айында ең көп болды.

Демография

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 15 936 адам, 6 376 шаруашылық және 4 517 отбасы тұратын болды. Халық тығыздығы көрсетілгендей, 6 998 тұрғын үй бірлігі орналасқан. Округтың нәсілдік құрамы: 97,6% ақ нәсілді, 0,4% азиялық, 0,2% қара немесе афроамерикалық, 0,1% американдық үндістер, 0,7% басқа нәсілдерден және 1,0% екі немесе одан көп нәсілді. Испан немесе латын американдықтар халықтың 2,2% құрады. 6 376 шаруашылықтың 30,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 57,1%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,6%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, 29,2%-ы отбасы емес, ал 25,4%-ы жеке тұлғалардан тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,47 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,93 адамды құрайды. Медианалық жас 42,6 жас.

Экономика

Типтон округінің экономикасы шамамен 7700 жұмыскерден тұратын жұмыс күшімен қамтамасыз етіледі, ал 2015 жылдың желтоқсанындағы жұмыссыздық деңгейі 3,8% құрады.

Ауыл шаруашылығы

Тарихи тұрғыдан алғанда, Типтон округінің экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. 1914 жылы округте 2067 жұмыс істейтін ферма және 166 400 акр егістік жер болды. Алғашқы қоныс аударушылар жүгері, бидай, сұлы, қарабидай, зығыр және картоп өсірді, ал далалық жерлерде люцерна өсірді. 1880 жылға дейін округте жеміс-жидек өсіру пайдалы болды, бірақ аурулар өнімді азайтты және жеміс өсіруге жақын тоқтама жасады. Типтон округінің ауыл шаруашылығы қоғамы 1855 жылдың тамызында құрылды. Олар сол қазанда алғашқы округтік жәрмеңке өткізді. Ол «сәтсіздікке ұшырады» деп сипатталды, содан кейін келесі жылы тағы бір сәтсіз жәрмеңке өтті. Бұл ұйым таратылды, тағы бір ұйым құрылды, бірақ ол да қайта таратылды. 1874 жылы үшінші ұйым – Типтон округінің акционерлік ауыл шаруашылығы қоғамы құрылды. Бұл ұйым да ақырында сәтсіздікке ұшырады, содан кейін 1879 жылы Типтон округінің жәрмеңке компаниясы құрылды. ХХ ғасырдың басында жүгері мен бидай басты дақылдар болып табылды.

Банктік қызмет

1880 жылдары құрылған Викри банкі округтің алғашқы банкі болды. Ол Union Bank, кейіннен Farmers Loan and Trust болып өзгерді. 1876 жылы Типтон округінің банкі құрылды. Ол 1902 жылы Бірінші Ұлттық банкпен бірікті. Басқа округтік банктердің қатарында Азаматтар Ұлттық Банкі (1898), Фермерлер Қарыз және Траст Компаниясы (1906), Халықтың Мемлекеттік Банкі (1892), Шарпсвилл Банкі (1902) және Кемптон Мемлекеттік Банкі (1900) болды. Бүгінгі күні осы банктердің ешқайсысы жоқ. 1914 жылы құрылған Фермерлердің Мемлекеттік Банкі бүгінге дейін First Farmers Bank & Trust ретінде қызмет етеді.

Тарих

1889 жылы округтік мектептерде барлығы 6 225 оқушы білім алды. Облыс бойынша 84 мектеп болды. Мұғалімдердің көп бөлігі ер адамдардан тұрды, олардың саны 81 ер және 19 әйел мұғалімді құрады. Оларға күніне шамамен 2 доллар төленді. 1914 жылы мектептердегі оқушылардың саны 3 701-ге жетті, ал округ бойынша 65 мектеп болды. Шапсвилл, Типтон, Кемптон, Голдсмит және Виндфолл қалаларында бес гимназия орналасқан. Барлығы 218 мұғалім жұмыс істеді. Олардың еңбекақысы күніне 3,19 доллар болды.

Қазіргі

Типтон округінде алты мектеп бар, оларды үш мектеп корпорациясы басқарады. Типтон қауымдастығының мектеп корпорациясына бастауыш мектеп, орта мектеп және жоғары мектеп кіреді, олардың барлығы Типтон қаласында орналасқан; бұл мектептер 2009–2010 оқу жылында барлығы 1821 оқушыға қызмет көрсетті. Округтің солтүстік бөлігінде Tri Central Community Schools (бұрынғы Northern Community Schools) бастауыш мектеп пен Tri Central орта/жоғары мектебі орналасқан, екеуі де Шарпсвиллде; бұл мектептер 2009–2010 оқу жылында барлығы 970 оқушыға қызмет көрсетті. Сент-Джон Баптист мектебі Типтон қаласында орналасқан және Лафайетт католик мектептерінің діни басқармасының құрамына кірген; ол бастауыш мектеп болды және 2009–2010 оқу жылында 82 оқушыға қызмет көрсетті, бірақ 2014 жылы оқушылар санының азаюына байланысты жабылды.

Медиа

Округтың алғашқы газеті 1855 жылы «Типтон округінің демократы» болды. 1857 жылы ол «Батыс үстемдігі» болып өзгерді. 1858 жылы Г. У. Фишер газетті сатып алып, оның атын «Типтон округінің уақыты» деп өзгертті. Газеттің атауы 1862 жылы «Демократиялық одаққа», ал 1869 жылы «Типтон округінің уақыты» деп қайта өзгертілді. «Типтон республикашысы» 1860 жылы құрылды. Газет бас редакторы Одақ армиясына қосылғанда жабылды. Басқа ерте газеттердің ішінде «Энтерпрайз» (1872), «Типтон Авансы» (1874), екінші «Типтон республикашысы» (1876), «Адвокат» (1878), «Виндфолл Геральді» (1891), «Кемптон Курьеры» (1907), «Сенбілік экспресс» (1882) және «Виндфолл жаңалықтары» (1876) бар. Бұл газеттердің ешқайсысы қазіргі күні жоқ. «Типтон округінің трибунасы» 1895 жылы құрылды. Газет бүгінге дейін жарияланып келеді.

Темір жолдар

Екі Норфолк Оңтүстік темір жолының бағыты округ арқылы өтеді. Бір желі шығыстағы Мунциді батыстағы Франкфуртпен байланыстырады. Екіншісі солтүстіктегі Логанспорт пен Кокомоны оңтүстіктегі Индианаполиспен байланыстырады. Екі желі Тіптонда қиылысады. Джон Банч (1921–2010) – Тіптон қаласында туған. Вуди Герман, Бени Гудман және Мейнард Фергюсонмен бірге джаз пианині. Музыка композиторы. Дональд Бертранд Тресиддер (7 сәуір 1894 – 28 қаңтар 1948) 1943 жылдан 1948 жылға дейін Стэнфорд университетінің президенті болды және мектепті Екінші дүниежүзілік соғыстың қиын жылдарынан өткізді. Стэнфордтағы жұмысына дейін ол Йосемити паркі мен Карри компаниясын басқарды.