Кіріспе

Колумбус ( /k//ə/'/l//ʌ//m//b//ə//s/ ) – АҚШ-тың Индиана штатындағы Бартоломью округінің орталығы және қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 50 474 адамды құрайды. Қаласы архитектуралық маңыздылығымен әйгілі, 20 ғасырдың ортасынан бері қазіргі заманғы архитектура мен қоғамдық өнердің көптеген атақты туындыларын жасады; жыл сайынғы Exhibit Columbus бағдарламасы осы мұраны тойлайды. Индианаполистен оңтүстікке қарай шамамен 64 шақырым қашықтықта, Ақ өзенінің шығыс саласында орналасқан бұл штаттың 20-шы ең ірі қаласы. Колумбус – Бартоломью округінің барлық аумағын қамтитын Колумбус, Индиана метрополиялық статистикалық аймағының бас қаласы. Индиананың бұрынғы губернаторы және АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті Майк Пенс осы қалада дүниеге келген. Колумбус – Cummins, Inc. қозғалтқыш компаниясының бас кеңсесі. 2004 жылы қала Nick Jr. Family Magazine журналының "Ең ойыншыл он қала" тізіміне енді. 2005 жылғы шілде айындағы GQ журналында Колумбус "Өз еліңді жақсы көрудің 62 себебі" деп аталды. Колумбус 2006 жылы "America in Bloom" ұлттық конкурсында жеңіске жетті, ал 2008 жылдың соңында National Geographic Traveler журналы Колумбусты тарихи мақсаттар тізімінде 11-ші орынға қойып, қаланы "шынайы, бірегей және табиғаты бұзылмаған" деп сипаттады.

Тарих

Колумб деп аталатын жерді 1820 жылы генерал Джон Типтон мен Люк Бонистел сатып алды. Типтон Белі өзені мен айналасындағы жазық, орманды және батпақты аңғарға көрінетін кішкентай төбеге, Типтон тауына ағаш үй салды. Бұл өзеннің ылғалды жерлерін сақтап тұрды. Қала алғашқыда Типтонның құрметіне Типтона деп аталды. 1821 жылдың 20 наурызында қаланың аты Колумбқа өзгертілді. Көптеген адамдар Типтонның атын өзгертуге ренжіді дейді, бірақ оны дәлелдейтін ешқандай мәлімет жоқ. Дегенмен ол жаңадан құрылған қаладан кетіп, қайта оралмады. Кейін Типтон Индиана штатының жол комиссары болып тағайындалды және Индианаполистен Луисвилльге, Кентуккиге дейінгі жол салуға жіберілді. Жол Колумбқа жақындағанда Типтон бұрын салынбаған алғашқы айналма жолды салды; ол Сеймурға қарай бару үшін Колумбтың батыс жағымен оңтүстікке бұрылды. Джозеф МакКинни Колумб қаласын алғашқы жобалады, бірақ күні тіркелмеген. Жергілікті тарих кітаптарында жылдар бойы Колумб тұрған жерді Типтон сыйлаған делінген. Бірақ 2003 жылы «Колумб тарихи орталығы» Типтон жерді сатқанын көрсететін құжатты алды. Флатрок және Дрифтвуд өзендерінің қосылған жерінен төменде паром іске қосылды, олар Белі өзенін құрайды. Паром айлағының маңында үш-төрт ағаш үйден тұратын шағын ауыл пайда болды, ал 1821 жылы оған дүкен ашылды. Сол жылдың соңында Бартоломей округі штат заң шығарушы органының шешімімен құрылды және атақты Hoosier әскери қызметкері, генерал Джозеф Бартоломейдің құрметіне аталды. Колумб 1864 жылдың 28 маусымында қала болып құрылды. Индианадағы алғашқы темір жол 1844 жылы Индиана штатының Мэдисон қаласынан Колумбқа дейін салынды. Бұл ақырында Пенсильвания темір жолының Мэдисон тармағына айналды. Темір жол қаланың Индианадағы ең ірі қалалардың біріне өсуіне көмектесті, ал 1850 жылға қарай үш тағы бір темір жол қалаға жетті. 1889 жылы Джон Крамп салған Колумбтағы Крамп театры Индианадағы ең көне театр болып саналады. Бүгінде ғимарат Колумб тарихи ауданының құрамына кіреді. 2010 жылы ол мұрағатталғанға дейін, түрлі музыкалық шаралар өткізілетін барлық жастағы адамдарға арналған орын болды. Каминс кітап дүкені 1892 жылы қалада жұмысын бастады. 2007 жылдың соңына дейін, жабылғанға дейін, ол Индианадағы үздіксіз жұмыс істеген ең көне кітап дүкені болды. Ирвин Юнион Банк ғимараты 1954 жылы салынды. Оның ерекше сәулеті үшін 2001 жылы Ұлттық саябақтар қызметімен Ұлттық тарихи ескерткіш деп танылды. Ғимарат үш қабатты кеңсе ғимаратына іргелес орналасқан бір қабатты банк ғимаратынан тұрады. 1954 жылы банк залымен бірге кеңсе ғимаратының бір бөлігі салынды. Кевин Рош, Джон Динкелу және әріптестері жобалаған қалған үлкен бөлігі 1973 жылы салынды. Ээро Сааринен банк ғимаратын үш қабатты кірпіштен салынған қосымшаның қара фондық бөлігіне қарсы қою үшін шынылы залымен жобалады. Осы құрылыстың солтүстік жағынан қосымшаға дейін екі темір және шыны вестибюльді жалғастырғыштар салынған. Ғимарат Ирвин Юнион Банкін дәстүрлі банк сәулетінен ерекшелендіру үшін жобаланды, ол көбінесе неоклассикалық стильдегі кірпіш немесе тас ғимараттарға ұқсайды. Кассирлер темір тордың артында отырып, клиенттерінен алыс болды. Сааринен клиенттерді қорқытпай, оларды құшақтап қабылдайтын ғимаратты салуға тырысты.

Экономика

Колумбуста көптеген өндірістік компаниялар орналасқан, оның ішінде 1930 жылдары Arvin таңбасымен радио шығарған Noblitt Sparks Industries және қазіргі Meritor, Inc. компаниясы. 2000 жылдың 10 шілдесінде Meritor Automotive компаниясымен біріккеннен кейін, жаңа құрылған ArvinMeritor Industries компаниясының штаб-пәтері, бас компания Rockwell International орналасқан Трой, Мичиган қаласында құрылды. 2011 жылдың ақпан айында компания атауының Meritor, Inc. болып қайта аталғаны жарияланды. Cummins, Inc. аймақтағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады, ал Колумбустағы Инфотех Парк қаладағы көптеген ғылыми-зерттеу жұмыстарын қамтамасыз етеді. Колумбтың оңтүстігінде Toyota Material Handling, U.S.A., Inc. компаниясының Солтүстік Америкадағы штаб-пәтері орналасқан, ол әлемдегі ең ірі материалдық тасымалдау (түктік көлік) өндірушісі болып табылады. Басқа да маңызды салаларға Колумбтың бүкіл әлемге танымал сәулет өнері жатады. Кейіннен қайтыс болған Дж. Ирвин Миллер (сол кезде Cummins Engine Company президенті және төрағасы) Cummins қорын құрды, бұл қаладағы көптеген архитектуралық жобаларды субсидиялауға көмектесетін қайырымдылық бағдарламасы. 20 ғасырдың басында Колумб қаласында Reeves сияқты бірнеше пионерлік автомобиль өндірушілері болды, олар 1911 жыл шамасында ерекше төрт осьті Octoauto және екі артқы осьті Sextoauto машиналарын жасады.

География

Дрифвуд және Флатрок өзендері Колумб қаласында қосылып, Ақ өзеннің Шығыс саласын құрайды. 2010 жылғы халық санауы бойынша, Колумбтың жалпы ауданы 27.886 шаршы миль (72 км2) құрайды, оның ішінде 27.5 шаршы миль (71 км2) (немесе 98.62%) құрлық және 0.386 шаршы миль (1 км2) (немесе 1.38%) су алабын құрайды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 44 061 адам, 17 787 үй шаруашылығы және 11 506 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 19 700 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы – . Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 86,9% ақ нәсілді, 2,7% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 5,6% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,5% басқа нәсілдер және 2,0% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын халықтың 5,8% -ы испан немесе латын американдықтарын құрады. 17 787 үй шаруашылығының 33,5% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 48,5% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,5% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 35,3% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,7% жеке адамдардан тұрды, ал 11,5% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,43 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,00 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 37,1 жасқа тең. Тұрғындардың 25,2% -ы 18 жасқа дейін, 8,1% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 27,3% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 24,9% -ы 45 пен 64 жас аралығында және 14,4% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан адамдарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,4% ер адам және 51,6% әйел адам.

Колумбтың экспонаты

2016 жылдың мамыр айында Landmark Columbus ұйымы Exhibit Columbus жобасын өткеннің маңызды дәстүрлерін болашаққа жеткізу мақсатында іске қосты. Exhibit Columbus жыл сайынғы іс-шаралар ұйымдастырады, олар симпозиум және көрме жылдарымен кезектеседі.

Спорт

Колумбус орта мектебі аяқ киім саласындағы пионер Чак Тейлордың туған жері болды. Ол Наизмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енбей бұрын, өзінің әйгілі аяқ киімін және баскетбол спортын насияттау үшін ойыншы ретінде Колумбуста өнер көрсеткен. Қаланың екі орта мектебі түрлі спорт түрлері бойынша штат ішінде жарысады. Колумбус Солтүстік және Колумбус Шығыс мектептерінде де жарысқа қабілетті спорт түрлері дамыған, көптеген белгілі спортшылар жоғары оқу орындарында және одан әрі жарысқа қатысады. Колумбус Солтүстік орта мектебі АҚШ-тағы ең ірі спортзалдардың біріне ие. CNHS vs CEHS Индиана Дизельс командасы Премьер-баскетбол лигасының ойындарын Цераленд паркіндегі спорт залында өткізеді, ал жақын арада қала орталығында салынатын спорт кешеніне көшу жоспарлануда.

Саябақтар мен демалыс

Колумбс 20 мильден астам халық жолдарымен қатар, көптеген саябақтар мен жасыл кеңістіктерге ие. Бұл мүмкіндіктер, сондай-ақ Доннер су орталығы, Линкольн паркі софтбол кешені, Гамильтон орталығы мұз аренасы, Клифти паркі, Жастар қоры/Колумбус гимнастика орталығы және "Коммонс" сияқты бірнеше спорттық және қоғамдық объектілер Колумбус парктері мен демалыс департаментімен басқарылады және күтіледі.

Транзит

COLUMBUS қала ішінде бес бағыт бойынша автобус тасымалын жүзеге асырады, жұмыс күндері мен сенбі күндері істейді.

Жолдар мен автомобиль жолдары

АҚШ-тың солтүстік-оңтүстік бағытындағы 31-ші тас жолы қаланың солтүстік-шығыс жағына бұрылды. 65-ші тас жолы Колумб қаласын батыстан айналып өтеді. Индиана штатының 46-шы тас жолы қаланың оңтүстік бөлігінен шығыстан батысқа қарай өтеді.

Темір жолдар

Жүк тасымалын теміржол арқылы Луисвилл және Индиана темір жолы (LIRC) жүзеге асырады. LIRC желісі Колумбус қаласының батыс жағымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған. Пенсильвания темір жолының "Кентуккиан" (Чикаго-Луисвилл) пойзы 1968 жылға дейін қалада тоқтаған. PRR және оның ізбасары Penn Central 1971 жылға дейін Флоридаға бағытталған "Оңтүстік желі" пойызын іске қосты. Қала Чикаго-Индианаполис-Луисвилл теміржол дәлізінде жаңа Amtrak стансасының құрылуына арналған орын ретінде белгіленді.

Әуежай

Колумб қаласына Колумб қалалық әуежайы (KBAK) қызмет көрсетеді. Ол Колумбтан солтүстікке қарай шамамен 5 километр жерде орналасқан. Әуежай жыл сайын шамамен 40 500 операцияны қабылдайды, оның 87% жалпы авиация, 4% әуе таксисі, 8% әскери және 1% азай коммерциялық қызмет. Әуежайда екі бетонды ұшу-қону жолағы бар: ILS және GPS жүйелерімен жабдықталған 6401 футтық (ұшу жолағы 5/23) және GPS жүйесімен жабдықталған 5001 футтық көлденең жел жолағы (ұшу жолағы 14/32). Қазіргі уақытта жоспарлы рейстері бар ең жақын коммерциялық әуежай – Индианаполис халықаралық әуежайы (IND), ол Колумбтан солтүстік-батысқа қарай шамамен 89 километр (55 миль) жерде орналасқан. Луисвилл Мұхаммед Али халықаралық әуежайы мен Цинциннати/Солтүстік Кентукки халықаралық әуежайлары оңтүстікке қарай 126 километр (78 миль) және оңтүстік-шығысқа қарай 134 километр (83 миль) қашықтықта орналасқан.