Кіріспе

Америкалық коммуналдық компания

Xcel Energy Inc. – АҚШ-тың реттелген электр энергиясы және табиғи газ жеткізу компаниясы. Ол Миннеаполис, Миннесота штатында орналасқан және сегіз штаттың аймақтарындағы (Колорадо, Миннесота, Висконсин, Мичиган, Солтүстік Дакота, Оңтүстік Дакота, Техас және Жаңа Мексика) 3,7 миллионнан астам электр тұтынушысына және 2,1 миллион табиғи газ тұтынушысына қызмет көрсетеді. Ол төрт жедел басқарушы еншілес компаниядан тұрады: Northern States Power Minnesota, Northern States Power Wisconsin, Colorado Public Service Company және Southwestern Public Service Co. 2018 жылдың желтоқсанында Xcel Energy 2050 жылға қарай 100% таза, көміртегі шығарылымсыз электр энергиясын жеткізуді және 2035 жылға қарай көміртегі шығарылымын 80% төмендетуді (2005 жылғы деңгейден) жариялады. Бұл Xcel компаниясын мұндай мақсат қойған алғашқы ірі АҚШ коммуналдық компаниясы етеді.

Тарих

Xcel Energy үш компанияның негізінде құрылды: Миннеаполисте орналасқан Солтүстік Штаттар Электр Компаниясы (NSP), Денверде орналасқан Колорадоның Қоғамдық Қызмет Көрсету Компаниясы (PSCo) және Амариллода орналасқан Оңтүстік-Батыс Қоғамдық Қызметі (SPS). Southwestern Public Service Co. (SPS) 1904 жылы Нью-Мексикодағы Пекос аңғарында Майнард Ганселл Розуэлл қаласына және оның 2000 тұрғынына электр энергиясын беруге франшиза алған кезде құрылды. Бұл жаңа кәсіпорынды құрудың қаржылық қиындықтары оны тез арада басып кетті және ол франшизаны W. H. Gillenwater-ге сатты, ол өзінің коммуналдық мекемесін Roswell Electric Light Co. деп атады. Кейіннен ол компанияны Огайо штатының Кливленд қаласындағы инвестициялық фирмаға сатты, ол бұрыннан Roswell Gas Co. иесі болған. Солтүстік Штаттар Электр Компаниясының тарихы 1909 жылы Вашингтон округі Жарық және Электр Компаниясының құрылуымен басталды. Х. М. Биллесби АҚШ-тың солтүстік-батыс айманында өзінің коммуналдық холдинг компаниясын құруға кіріскенде, ол оны 1910 жылы Consumers Power Co. деп атады, ал 1916 жылы Солтүстік Штаттар Электр Компаниясы деп өзгертті. NSP-нің аумағының көп бөлігі орталық және оңтүстік Миннесотада (Егіз қалалардан бастап) өсті, ол Солтүстік Дакотадағы аумақты (Фарго, Гранд-Форкс және Минотқа бағытталған) иеленді және оңтүстік-батысқа қарай Оңтүстік Дакотаға (Сиу-Фоллсқа бағытталған) кеңейді. NSP жүйесі шығысқа қарай Висконсинге дейін созылды, бірақ сол штаттың коммуналдық меншік заңдарына байланысты ол компанияның қалған бөлігінен бөлек жұмыс істеді. Колорадоның Қоғамдық Қызмет Көрсету Компаниясы (PSCo) 1923 жылы Денвер аймағына электр энергиясын өндіру стансасын қамтамасыз ету үшін құрылды. 1924 жылы ол солтүстік және орталық Колорадодағы электр компанияларының көпшілігін сатып алды. Бастапқыда Cities Service Company компаниясының еншілес компаниясы болған, ол 1943 жылдың қарашасында тәуелсіз және дербес операцияға айналды. Осы уақытқа қарай ол Колорадоның газ және электр қуатының 80 пайызын қамтамасыз етті. Энергияға деген сұраныс өсе бергендіктен, PSCo да өсті. Ақырында компания 1995 жылы SPS-пен бірігіп, New Century Energies (NCE) компаниясын құрды. Солтүстік Штаттар Электр Қуаты және Висконсин Энергетикалық Корпорациясы Primergy деп аталатын жаңа компанияға бірігуді жоспарлаған, бірақ 1997 жылы мемлекеттік және федералды агенттіктерден қажетті келісімдерді алу үшін кеткен уақыттың көптігіне байланысты бірігу орындалмады. Primergy бірігуінің сәтсіздігінен кейін NSP (Миннесота және Висконсин компаниялары) New Century Energies компаниясымен бірігіп, Xcel Energy компаниясын құрды. 2005 жылы Xcel Cheyenne Light, Fuel and Power компаниясын Black Hills Corporation-ға сатты. Cheyenne Light, Fuel and Power 1920 жылдан бері PSCo-ның еншілес компаниясы болды және SPS-пен біріккеннен кейін NCE-нің операциялық компаниясына айналды. 2018 жылдың желтоқсанында Xcel Energy 2030 жылға қарай көміртегіден 80 пайызды азайтуды және 2050 жылға қарай 100 пайызды азайтуды мақсат ете отырып, көміртегісіз болуге уәде берген алғашқы ірі АҚШ коммуналдық компаниясы болды. Коммуналдық сала журналы Utility Dive Xcel Energy компаниясына 12 жел электр стансасын қосу жоспарлары, Google компаниясымен энергияны басқаруды жекешелендірудің жаңа тәсілдерін әзірлеу және 2026 жылға қарай көмірмен жұмыс істейтін қуатының 50 пайызын қысқарту (және оны жаңартылатын энергия, тиімділік және табиғи газдың комбинациясымен алмастыру) үшін 2018 жылғы "Жылдың Коммуналдық қызметі" сыйлығын берді. 2019 жылдың 20 мамырында Xcel Energy 2030 жылға дейін Миннесотадағы қалған көмірмен жұмыс істейтін зауыттарының барлығын жабу ниеті туралы мәлімдеді, сонымен қатар күн энергиясын өндіру қуатын 1400 пайызға арттыру арқылы өтеледі. Сондай-ақ, ол Монтичелло, Миннесота қаласының жанында орналасқан Монтичелло ядролық электр стансасын кем дегенде 2040 жылға дейін пайдалануды жалғастыру жоспарларын жариялады. 2023 жылдың 16 наурызында Xcel Energy компаниясы 2022 жылдың 21 қарашасында Монтичелло атом электр стансасынан радиоактивті судың жоспарланбаған түрде шығарылғанын жариялады, бұл туралы тек мемлекеттік және федералды билік органдарына хабарланды, бірақ осы уақытқа дейін жұртшылықтан жасырылды. Xcel компаниясының бағалауынша, судың ағып кетуі 400 мың галлонға жуық радиоактивті тритий бар ластанған суды құрады. Ағып кету екі ғимараттың арасында орналасқан су құбырынан орын алды.

Жүйелік ақпарат және беру

Xcel Energy АҚШ-тағы төртінші ірі электр беру жүйесін пайдаланады, ол 10 штатқа таралады. 2011 жылы Xcel Energy компаниясының электр беру жүйесінің құны 3,3 миллиард долларды құрады. Бұл жүйе федералдық үкіметтің ашық қолжетімділік талаптарына сәйкес, кемсітушіліксіз принцип бойынша жұмыс істейді. Яғни, электр энергиясын көтерме сатып алатын және сататын барлық компаниялар Xcel Energy-дің өзінің бөлшек тұтынушыларына көрсетілетіндей бірдей шарттар мен талаптар бойынша электр беру жүйесін пайдалана алады.

Колорадодағы озық желі

2016 жылы Xcel Energy компаниясы Advanced Grid Intelligence and Security (AGIS) бастамасын жариялады, бұл қуат берудің сенімділігі, таратылған генерация және клиенттермен ақпарат алмасуға қатысты ұзақ мерзімді жоба. Аталған бастама арқылы Xcel Колорадо штатында желі қауіпсіздігін арттыру мақсатында "ақылды желі" құруды жоспарлап отыр. Компания Колорадоның қоғамдық пайдалылық комиссиясына 500 миллион доллар көлеміндегі бағдарламаны мақұлдау туралы өтініш тапсырды.

Бағдарламалар

1998 жылдан бері Xcel Energy компаниясының Windsource бағдарламасы тұтынушыларға электр энергиясының бір бөлігі немесе толығымен жаңаруға жарамды энергия көзінен келетінін таңдау мүмкіндігін береді. 2015 жылы Windsource бағдарламасына шамамен 96 000 адам тіркелді. 2011 жылы 2,3 миллионнан астам электр және 261 800 табиғи газ тұтынушысы Xcel Energy компаниясының үйлер мен кәсіпорындарға арналған энергия үнемдеу бағдарламаларына қатысты. Xcel Energy тұтынушыларға күн панельдерін орнатуға көмектер ұсынады. 2011 жылдың соңында 121 мегаваттқа (тұрақты ток) дейін қуаты бар 10 600-ден астам фотоэлектрлік жүйелер орнатылды. 2011 жылдың басында Xcel Energy күн энергиясына арналған жеңілдіктер бағдарламасын тоқтатты, бірақ бір айдан кейін күн энергиясы компанияларының өкілдерімен келісімге келіп, Қоғамдық пайдалылық комиссиясы толық қарауға дейін күн энергиясын қолдау бағдарламасын қайта жаңартуға уағдаласты.

Даулар

2002 жылдың 1 тамызында Xcel Energy Inc. компаниясы компанияға экономикалық пайда әкелмейтін «қайтару» энергия саудасына қатысқаны және компанияның өзінің энергия саудасын тиісті түрде бақылау үшін қажетті ішкі бақылаудың болмауы себепті сотқа тартылды. Xcel 80 миллион доллар төледі. Кэбин-Крик өрті 2007 жылдың 2 қазанында Xcel Energy компаниясының Джорджтаун қаласындағы гидроэнергетикалық стансасында болды. 2011 жылдың 1 маусымында федералды прокуратура Xcel Energy компаниясын RPI жұмыскерлерінің бес еуінің қазасына қатысты қылмыстық жауапкершілікке тартты. 28 маусымда қазылар алқасы Xcel Energy компаниясын кінәсіз деп шешті. 2011 жылдың 19 желтоқсанында RPI Coating жұмыс орнындағы қауіпсіздік ережелерін бұзғаны үшін кінәлі деп танылып, 1,55 миллион доллар ақшалай өтемақы төледі. Компания бес жұмысшының қазасына және үш жұмысшының жарақаттануына жауапкершілік тартты. АҚШ Химиялық қауіпсіздік және зиянды факторларды зерттеу кеңесі оқиға бойынша тергеу жүргізді. Оның есебі CSB веб-сайтында қолжетімді. Бұл рұқсат қағазы талап етілетін жабық кеңістікте болған ең ауыр оқиғалардың бірі саналады. Xcel Energy компаниясының бас компаниясы, кейіннен Xcel Energy өзі 1973 жылдан бері Прери-Айленд ядролық электр стансасын пайдалануда. Осы кезеңде стансадан шыққан ядролық қалдықтар Прери-Айленд үнді қауымдастығының жанында сақталды. Қауымдастықтың кейбір мүшелерінің үйлері ядролық қалдықтар сақталатын орыннан 600 метрдей қашықтықта орналасқан, ал арал Миссисипи өзенінің жағасында орналасқандықтан маусымдық су тасқынына өте сезімтал. 1991 жылы Миннесота мемлекеттік коммуналдық қызметтер комиссиясы аралдағы ядролық қалдықтарды 17 контейнерде сақтауға рұқсат берген, бірақ кейін заң шығарушылар осы санды арттыруға рұқсат берді. Экологтар мен Прери-Айленд үнді қауымдастығының мүшелері 1994 жылдан бері ядролық қалдықтарды олардың резервациясынан шығару үшін жұмыс істеп келеді, себебі сақтау орнының уақытша дизайны, су тасқынының болжамсыздығы және ядролық қалдықтар шығарылған жағдайда эвакуацияға арналған жалғыз жол қауіпті. Xcel Energy компаниясы 2021 жылдың 30 желтоқсанында Боулдер округінде басталып, Колорадо штатының Супериор және Луисвилл округтеріне тараған Маршалл өртінен зардап шеккендер тарапынан 200-ден астам сотқа шағым түсті. Оқиғада екі адам қаза тауып, 1000-нан астам үй мен коммерциялық ғимарат қирады, нәтижесінде 2 миллиард доллардан астам шығын келді. Бұл Колорадо тарихындағы ең жойқын өрт болып есептеледі. Ресми тергеу өрттің себебі ретінде Xcel компаниясына тиесілі сымдардың зақымдануын және он екі тайпа мүшелері бастаған бір апта бұрын тұтанған, әлі де жанған өртті айыптады. 2024 жылдың 26 ақпанында Техас штатының Панхандл аймағында басталған Смокхаус-Крик өртінен кейін Xcel Energy компаниясы өрттің тұтануына өз нысандарының қатысы бар екенін мойындады. Өрт Техас тарихындағы ең үлкен өрт болып есептеледі, 1 миллион акрдан астам жерді өртеп, кем дегенде екі адамның қазасына және мал мен мүліктің көптеген шығындарына әкелді. Техас A&M орман шаруашылығы қызметінің жүргізген тергеуі электр желілері өрттің тұтануына себеп болғанын анықтады.