Кіріспе
Футбол федерациясы Ирландияның Ағалар кубогы (FAI Кубогы), демеушілік құқығы бойынша Sports Direct FAI Кубогы деп аталады, Ирландия Республикасының (сондай-ақ Солтүстік Ирландиядан Дерри Сити) командалары арасында жыл сайын өткізілетін нокаут жүйесімен жүргізілетін футбол жарысы. FAI (Футбол федерациясы Ирландия) ұйымдастырған бұл жарысқа қазір Sports Direct демеушілік етеді. 1923 жылдан 1936 жылға дейін бұл жарыс "Еркін мемлекет кубогы" деп аталды. "Шамрок Роверс" 25 жеңіспен ең көп жеңіске жеткен команда. Ағымдағы иегерлері – 2023 жылдың қараша айында 5-ші титулын жеңіп алған "Сент-Патрикс Атлетик".
Орындар
1920-жылдардың басынан 1980-жылдарға дейін ФАИ кубогының дерлік барлық финалдары Дублиннің Дейлимоунт паркінде өткізілді. 1920-жылдары екі қайталама матч Шелборн паркінде, 1973 жылғы қайталама матч Корктегі «Гүлдер үйінде», ал 1984 жылғы қайталама матч Толка паркінде өтті. Алайда, 1990 жылдан бастап Дейлимоунттың дамымауына байланысты финал бірнеше әртүрлі ареналарда өткізілді. 1990 жылдан 1997 жылға дейін Лансдаун Роуд стадионында, 1997 жылдан 1999 жылға дейін Дейлимоунтта, 1999 жылдан 2002 жылға дейін Толка паркінде және 2003 жылдан 2006 жылға дейін Лансдаун Роудта ойналды. Лансдаунды жаңартуға байланысты 2007 және 2008 жылдарғы финалдар RDS Arena-да өтті. 2009 жылғы финал Таллахт стадионында болды. 2010 жылдан бастап финалдар Авива стадионында өтеді.
Тарих
Шелборн, Богемияндар және Дерри Сити – (Солтүстік) Ирландия кубогы мен FAI кубогын жеңіп алған жалғыз клубтар. Бірақ Шелборн мен Богемияндар оны бөлінуге дейін ғана жеңіп алған, ал Дерри Сити 1973 жылға дейін Солтүстік Ирландия лигасында болды және 1985 жылы Ирландия лигасына қосылды. Белфасттағы «Алтон Юнайтед» және Дерри Сити – Ирландия Республикасының шегінен тыс жақтағы жарысты жеңіп алған жалғыз командалар. 1924 жылы «Атлон Таун», 1958 жылы «Дундалк», 1968 жылы «Шамрок Роверс» және 2010 жылы «Слайго Роверс» – ешбір гол жібермей кубокты жеңіп алған жалғыз командалар. 2003 жылдан бастап ирландиялық футбол Еуропаның дәстүрлі тамыз-мамыр маусымынан Скандинавиядағыдай жазғы маусымға көшті. 2002 жылдың екінші жартысында «уақытша» маусым өткізілгендіктен, сол жылы екі FAI кубогы финалы өтті – «Дундалк» сәуірде жеңіп алды, ал «Дерри Сити» қарашада кубокты көтерді. 1985 жылы Ирландия лигасы екі дивизионға кеңейтілгеннен кейін, «Брей Уондерерс» – Лигаға қатыспаған «Сент-Францис» клубын жеңіп, кубокты жеңіп алған алғашқы Бірінші дивизион командасы болды. «Брей» сондай-ақ 1999 жылы кубокты жеңіп, сол маусымда төмен дивизионға түскен алғашқы команда атанды. «Дундалк» 2002 жылы сол жылғы алғашқы трофейді жеңіп алғанда төмен дивизионға түсті. 1970-ші жылдарда кубок финалында екі рет жеңілгеннен кейін, «Дрогеда Юнайтед» 2005 жылы, со наконец, жеңіске жетті. Гавин Уиланның (әкесі Пол 1992 жылы «Богемияндарды» кубокқа жетеледі, ал әкесі Ронни «Сент-Патрикс Атлетикпен» екі кубок жеңіп алды) және капитан Деклан О'Брайеннің голдары «Дрогс» клубына «Корк Ситиді» 2:0 есебімен жеңіске жеткізуге көмектесті. Ескі «Лансдаун Роудта» өткен соңғы футбол матчы 2006 жылғы финал болды, онда «Сент-Патрикс Атлетик» және «Дерри Сити» командалары кездесіп, қосымша уақыттан кейін 4:3 есебімен жеңіске жетті. Ойыннан кейін FAI кубогының бастапқы нұсқасы да зейнеткерлікке шығарылды, ал келесі маусымдарда қолданылатын кубоктың жаңа нұсқасы пайда болды. Жарыстың ең ірі жеңісі 2020 жылдың 29 қарашасында «Дундалк» жартылай финалда «Атлон Таунды» 11:0 есебімен жеңген кезде тіркелді. FAI кубогы матчына ең көп көрермен 43 881 адамды құрады, «Сент-Патрикс Атлетик» 2023 жылғы FAI кубогы финалында «Авива» стадионында «Богемияны» 3:1 есебімен жеңді.
Құқықтық негіздеме
ФАИ кубогында 40 клуб қатысады. Ирландия лигасының барлық клубтары автоматты түрде қатыса алады. 3-7 деңгейдегі (лигалық емес футбол) клубтар да, егер олар ағымдағы маусымда FAI Intermediate Cup немесе FAI Junior Cup турнирлерінен іліксе, қатысуға құқылы. Барлық қатысушы клубтар жарысқа сәйкес келетін стадионға ие болуы керек. ФАИ кубогына қатысушы клубтардың жалпы саны лигалық емес футбол біртіндеп кеңейтіліп, уақыт өте қайта ұйымдастырылғандықтан өзгерді. 2022 жылғы маусымда 39 клуб қатысты. Көшбасшы клубтардың жарыстан қалуы сирек, бірақ ерекше жағдайларда мүмкін. Ирландия Республикасы лигаларында ойнайтын Солтүстік Ирландия клубтары да қатыса алады. Қазіргі уақытта тек бір клуб бар: Дерри Сити.
FAI кубогына қатысу мүмкіндігі
ДеңгейЖарысқа қатысуКубокқа қатысуКлубтар саны1Ирландия лигасының Жоғарғы дивизионыБірінші кезеңБарлық 10 команда автоматты түрде іріктеледі2Ирландия лигасының Бірінші дивизионыБірінші кезеңБарлық 10 команда автоматты түрде іріктеледі3–7FAI аралық кубогыІріктеу кезеңі, Бірінші кезең16 команда төртінші кезеңге өтеді7–12FAI жастар кубогыІріктеу кезеңі4 жартылай финалға қатысушы
Еуропалық футбол
ФАИ кубогының жеңімпаздары келесі маусымдағы УЕФА Еуропа Конференциялар лигасына қатысады. Бұл еуропалық орын команда деңгейі төмендесе немесе Ирландия Республикасының жоғары лигасына кірмесе де сақталады. Бұрын, егер ФАИ кубогын жеңген команда өз лигасының немесе еуропалық өнер көрсетуі арқылы келесі маусымдағы Чемпиондар лигасына немесе Конференциялар лигасына іліксе, ФАИ кубогының жеңімпазының еуропалық орыны финалда жеңілген командаға берілетін. Қазір ФАИ кубогының орыны әлі ілікпеген лигадағы ең жоғары көрсеткішті командаға беріледі. ФАИ кубогының жеңімпаздары УЕФА Конференциялар лигасының екінші іріктеу кезеңінен бастайды. УЕФА Конференциялар лигасына ілігетін әр клуб 10 миллион фунт стерлингке дейін жүлде алады.
Президенттер кубогы
FAI Кубогының жеңімпаздары келесі маусымдағы Ирландия Президентінің кубогы үшін бір матчқа қатысады. Бұл дәстүрлі маусым ашылу ойыны, ол өткен маусымның Премьер-дивизион чемпионымен (немесе егер FAI Кубогының жеңімпаздары сонымен қатар лигада жеңіске жетсе, Премьер-дивизионның күміс жүлдегерімен) өтеді.
ФАИ кубогының финалы
МаусымЖеңімпазШаңғышыЖеңістікКөрсетуші1921–22 Сент-Джеймс Гейт1 – 1 / 1 – 0 (қ) Шамрок РоверсДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк15 000 / 10 0001922–23Алтон Юнайтед1–0 ШелборнДаллимоунт Парк14 0001923–24 Атлон Таун1–0 ФордсонсДаллимоунт Парк18 0001924–25Шамрок Роверс2–1 ШелборнДаллимоунт Парк23 0001925–26Фордсонс3–2 Шамрок РоверсДаллимоунт Парк25 0001926–27Драмкондра 1 – 1 / 1 – 0 (қ) БрайдвиллДаллимоунт Парк / Шелборн Парк25 000 / 10 0001927–28Богемиялықтар2–1 ДрамкондраДаллимоунт Парк25 0001928–29Шамрок Роверс0 – 0 / 3 – 0 (қ) БогемиялықтарДаллимоунт Парк / Шелборн Парк22 000 / 15 0001929–30Шамрок Роверс1–0 БрайдвиллДаллимоунт Парк17 0001930–31Шамрок Роверс1 – 1 / 1 – 0 (қ) ДандалкДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк20 000 / 10 0001931–32Шамрок Роверс1–0 ДолфинДаллимоунт Парк32 0001932–33Шамрок Роверс3 – 3 / 3 – 0 (қ) ДолфинДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк22 000 / 18 0001933–34Корк2–1 Сент-Джеймс ГейтДаллимоунт Парк21 0001934–35Богемиялықтар4–3 ДандалкДаллимоунт Парк22 0001935–36Шамрок Роверс2–1 КоркДаллимоунт Парк30 9461936–37Уотерфорд2–1 Сент-Джеймс ГейтДаллимоунт Парк24 0001937–38Сент-Джеймс Гейт2–1 ДандалкДаллимоунт Парк30 0001938–39Шелборн1 – 1 / 1 – 0 (қ) Слиго РоверсДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк30 000 / 25 0001939–40Шамрок Роверс3–0 Слиго Роверс Далимоунт Парк38 5091940–41Корк Юнайтед2 – 2 / 3 – 1 (қ) Уотерфорд Далимоунт Парк / Далимоунт Парк30 132 / 13 0571941–42Дандалк3–1 Корк ЮнайтедДаллимоунт Парк34 2981942–43Драмкондра2–1 Корк ЮнайтедДаллимоунт Парк30 5491943–44Шамрок Роверс3–2 ШелборнДаллимоунт Парк34 0001944–45Шамрок Роверс1–0 БогемиялықтарДаллимоунт Парк41 2381945–46Драмкондра2–1 Шамрок РоверсДаллимоунт Парк34 2481946–47Корк Юнайтед2 – 2 / 2 – 1 (қ) БогемиялықтарДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк 20 198 / 5 5191947–48Шамрок Роверс2–1 ДрамкондраДаллимоунт Парк33 8121948–49Дандалк3–0 ШелборнДаллимоунт Парк28 5391949–50Транспорт2 – 2 / 2 – 2 (қ) / 3 – 1 (қ) Корк АтлетикДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк / Даллимоунт Парк28 807 / 21 123 / –1950–51Корк Атлетик1 – 1 / 1 – 0 (қ) ШелборнДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк38 912 / 22 0001951–52Дандалк1 – 1 / 3 – 0 (қ) Корк АтлетикДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк26 479 / 20 7531952–53Корк Атлетик2 – 2 / 2 – 1 (қ) Эвергрин ЮнайтедДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк17 396 / 6 0001953–54Драмкондра1–0 Сент-Патрикс АтлетикДаллимоунт Парк20 0001954–55Шамрок Роверс1–0 Драмкондра Далимоунт Парк33 0411955–56Шамрок Роверс3–2 Корк АтлетикДаллимоунт Парк35 0171956–57Драмкондра2–0 Шамрок РоверсДаллимоунт Парк30 0001957–58Дандалк1–0 Шамрок РоверсДаллимоунт Парк27 0001958–59Сент-Патрикс Атлетик2 – 2 / 2 – 1 (қ) УотерфордДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк22 000 / 22 8001959–60Шелборн2–0 Корк ХиберниансДаллимоунт Парк32 3081960–61Сент-Патрикс Атлетик2–1 ДрамкондраДаллимоунт Парк22 0001961–62Шамрок Роверс4–1 ШелборнДаллимоунт Парк32 0001962–63Шелборн2–0 Корк ХиберниансДаллимоунт Парк15 0001963–64Шамрок Роверс1 – 1 / 2 – 1 (қ) Корк СелтикДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк35 500 / 23 6001964–65Шамрок Роверс1 – 1 / 1 – 0 (қ) ЛимерикДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк 22 000 / 19 4361965–66Шамрок Роверс2–0 ЛимерикДаллимоунт Парк26 8981966–67Шамрок Роверс3–2 Сент-Патрикс АтлетикДаллимоунт Парк12 0001967–68Шамрок Роверс3–0 УотерфордДаллимоунт Парк39 1281968–69Шамрок Роверс1 – 1 / 4 – 1 (қ) Корк СелтикДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк 28 000 / 18 0001969–70Богемиялықтар0 – 0 / 0 – 0 (қ) / 2 –1 (қ) Слиго РоверсДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк / Даллимоунт Парк16 000 / 11 000 / 22 0001970–71Лимерик0 – 0 / 3 – 0 (қ) ДрогедаДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк16 000 / 15 0001971–72Корк Хибернианс3–0 УотерфордДаллимоунт Парк22 5001972–73Корк Хибернианс0 – 0 / 1 – 0 (қ) ШелборнДаллимоунт Парк / Флауэр Лодж12 500 / 11 0001973–74Финн Харпс3–1 Сент-Патрикс Атлетик Далимоунт Парк14 0001974–75Хоум Фарм1–0 ШелборнДаллимоунт Парк10 0001975–76Богемиялықтар1–0 Дрогеда ЮнайтедДаллимоунт Парк10 4001976–77Дандалк2–0 ЛимерикДаллимоунт Парк17 0001977–78Шамрок Роверс1–0 Слиго Роверс Далимоунт Парк12 5001978–79Дандалк2–0 УотерфордДаллимоунт Парк14 0001979–80Уотерфорд1–0 Сент-Патрикс Атлетик Далимоунт Парк18 0001980–81Дандалк2–0 Слиго Роверс Далимоунт Парк12 0001981–82Лимерик Юнайтед1–0 БогемиялықтарДаллимоунт Парк12 0001982–83Слиго Роверс2–1 БогемиялықтарДаллимоунт Парк8 5001983–84UCD0 – 0 / 2 – 1 (қ) Шамрок РоверсДаллимоунт Парк / Толка Парк8 000 / 6 5001984–85Шамрок Роверс1–0 Галвей Юнайтед Далимоунт Парк7 0001985–86Шамрок Роверс2–0 Уотерфорд Юнайтед Далимоунт Парк11 5001986–87Шамрок Роверс3–0 Дандалк Далимоунт Парк8 5691987–88Дандалк1–0 Дерри СитиДаллимоунт Парк21 0001988–89Дерри Сити0 – 0 / 1 – 0 (қ) Корк СитиДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк20 000 / 12 0001989–90Брей Уондерерс 3–0 Сент-Фрэнсис Лансдаун Роуд29 0001990–91Галвей Юнайтед1–0 Шамрок Роверс Лансдаун Роуд15 2571991–92Богемиялықтар1–0 Корк Сити Лансдаун Роуд 17 0001992–93Шелборн1–0 Дандалк Лансдаун Роуд 11 0001993–94Слиго Роверс1–0 Дерри СитиЛансдаун Роуд 13 8001994–95Дерри Сити2–1 ШелборнЛансдаун Роуд15 0001995–96Шелборн1 – 1 / 2 – 1 (қ) Сент-Патрикс АтлетикЛансдаун Роуд / Далимоунт Парк15 000 / 10 0001996–97Шелборн2–0 Дерри СитиДаллимоунт Парк10 0001997–98Корк Сити0 – 0 / 1 – 0 (қ) ШелборнДаллимоунт Парк / Даллимоунт Парк – / –1998–99Брей Уондерерс0 – 0 / 2 – 2 (қ) / 2 – 1 (қ) Финн ХарпсТолка Парк / Толка Парк / Толка Парк8 000 / – / 5 0001999–2000Шелборн0 – 0 / 1 – 0 (қ) БогемиялықтарТолка Парк / Далимоунт Парк9 000 / 9 0002000–01Богемиялықтар1–0 Лонгфорд ТаунТолка Парк10 1002001–02Дандалк2–1 БогемиялықтарТолка Парк10 1002002 (Промежуточный)Дерри Сити1–0 Шамрок РоверсТолка Парк10 1002003Лонгфорд Таун2–0 Сент-Патрикс АтлетикЛансдаун Роуд12 0002004Лонгфорд Таун2–1 Уотерфорд ЮнайтедЛансдаун Роуд9 6762005Дрогеда Юнайтед2–0 Корк СитиЛансдаун Роуд24 5212006Дерри Сити4 – 3 (доп. время)Сент-Патрикс АтлетикЛансдаун Роуд16 0222007Корк Сити1–0 Лонгфорд ТаунRDS10 0002008Богемиялықтар2 – 2 (доп. время) 4 – 2 (пен.)Дерри СитиRDS10 2812009Спортин Финал2–1 Слиго РоверсТаллагт Стадиум8 1052010Слиго Роверс0 – 0 (доп. время) 2 – 0 (пен.) Шамрок РоверсАвива Стадиум36 1012011 Слиго Роверс1 – 1 (доп. время) 4 – 1 (пен.) Шелборн Авива Стадиум21 6622012Дерри Сити3 – 2 (доп. время)Сент-Патрикс АтлетикАвива Стадиум16 1172013 Слиго Роверс3–2 Дрогеда ЮнайтедАвива Стадиум17 5732014 Сент-Патрикс Атлетик2–0 Дерри СитиАвива Стадиум17 0382015Дандалк1 – 0 (доп. время)Корк СитиАвива Стадиум25 1032016 Корк Сити 1 – 0 (доп. время) ДандалкАвива Стадиум 26 4002017 Корк Сити 1 – 1 (доп. время) 5 – 3 (пен.) ДандалкАвива Стадиум 24 2102018 Дандалк 2–1 Корк СитиАвива Стадиум 30 4122019 Шамрок Роверс 1 – 1 (доп. время) 4 – 2 (пен.) Дандалк Авива Стадиум 33 1112020 Дандалк 4 – 2 (доп. время) Шамрок Роверс Авива Стадиум 0*2021 Сент-Патрикс Атлетик 1 – 1 (доп. время) 4 – 3 (пен.) БогемиялықтарАвива Стадиум 37 1262022 Дерри Сити 4–0 ШелборнАвива Стадиум 32 4122023Сент-Патрикс Атлетик3–1 БогемиялықтарАвива Стадиум43 881 *Обозначает матч, в котором ограничения Covid 19 ограничили посещаемость.