Кіріспе
кристаллдық нанобөлшектер
Нанокристалл – кемінде бір өлшемі 100 нанометрден кіші, кванттық нүктелерге (нанобөлшектерге) негізделген және бір немесе поликристаллдық құрылымдағы атомдардан тұратын материалдық бөлшек. Нанокристаллдың мөлшері оны ірі кристаллдардан ерекшелендіреді. Мысалы, кремний нанокристалдары тиімді жарық шығаруға қабілетті, ал жаппа кремнийде мұндай қасиет жоқ және оны жад компоненттері ретінде пайдалануға болады. Қатты денелерге енген кезде нанокристалдар дәстүрлі қатты денелерге қарағанда әлдеқайда күрделі балқу қасиеттерін көрсете алады және ерекше қатты дене класын құруы мүмкін. Олар бір домендік жүйелер ретінде (жүйедегі бірдей атомдық немесе молекулалық реттелуге ие көлем) әрекет ете алады, бұл түйіршік шекаралары мен басқа да ақаулардың болмауымен ұқсас материалдың макроскопиялық үлгілерінің мінез-құлқын түсіндіруге көмектеседі. 10 нм-ден кіші өлшемді жартылай өткізгіш нанокристалдар кванттық нүктелер деп те аталады.
not and may be used for memory components. When embedded in solids, nanocrystals may exhibit much more complex melting behaviour than conventional solids and may form the basis of a special class of solids. They can behave as single domain systems (a volume within the system having the same atomic or molecular arrangement throughout) that can help explain the behaviour of macroscopic samples of a similar material without the complicating presence of grain boundaries and other defects. Semiconductor nanocrystals having dimensions smaller than 10 nm are also described as quantum dots.
Синтез
Дәстүрлі әдіс молекулалық прекурсорларды қолданады, олар әдеттегі металл тұздары мен анионның көзін қамтиды. Көптеген жартылай өткізгіш наноматериалдар халькогенидтерді (SS−, SeS−, TeS−) және пниктидтерді (P3−, As3−, Sb3−) қамтиды. Бұл элементтердің көздері – силилденген туындылар, мысалы, бис(триметилсилил) сульфиді (S(SiMe3)2) және трис(триметилсилил)фосфин (P(SiMe3)3). Кейбір процедураларда өсіп келе жатқан нанокристалдарды еріту үшін беттік белсенді заттар қолданылады.
Сүзгі
Зеолиттен жасалған нанокристалдар Луизиана штатындағы ExxonMobil мұнай өңдеу зауытында шикі мұнайды дизель отынына айналдыруға қолданылады, бұл әдіс әдеттегідей өңдеуге қарағанда төмен құнмен жасалады.