Кіріспе

Канадалық адвокаттық қызметтен шеттетілген адвокат және шайбалы хоккей агенті/насихаттаушысы Роберт Алан Иглсон (24 сәуір 1933 жылы туған) – Канадалық адвокаттық қызметтен шеттетілген адвокат, хоккей агенті және насихаттаушысы. Ол өкілдік еткен клиенттерінің арасында Бобби Орр және Даррил Ситтлер сияқты жұлдыздар болды, сондай-ақ ол Ұлттық хоккей лигасы (НХЛ) ойыншыларының келісімдердегі мүмкіндіктерін арттырғаны үшін бастапқыда жоғары бағаланған НХЛ ойыншылар қауымдастығының (NHLPA) алғашқы атқарушы директоры болды. Ол сонымен қатар кәсіби хоккейшілерге халықаралық жарыстарда қатысуға мүмкіндік бергенімен де белгілі, 1972 жылғы Канада мен КСРО арасындағы Саммит сериясын және Канада кубогын (қазіргі Хоккей әлем кубогы) ұйымдастыруға ықпал етті. Дегенмен, Иглсон алаяқтық және қаржы жымқыры жасағаны үшін сотталды және қысқа мерзімге түрмеге қамалды, себебі ол көп жыл бойы клиенттерін алдап, турнирлерден ақша жымқырып, лауазымын жемқорлыққа пайдаланғаны анықталды. Сотталғаннан кейін ол Канада орденінің құрамынан шығарылды және құрылысшылар тізіміне енгізілген Хоккей даңқы залынан өзінің өтінішімен кетті.

Көк және ақ топ

Иглсон Торонто университетінің құқық факультетін бітіріп, көп ұзамай Торонтода белгілі заңгер болды. Ол алғаш рет хоккейге Торонто Мейпл Лифс командасының ойыншысы Боб Пулфордтың кеңесшісі ретінде қатысты. Лифс ойыншыларын өзінің күш базасы ретінде пайдаланып, кәсіби одақ құруға тырысу оңай болатыны тез анықталды. Бұл Лифс командасының басқа мүшелерін клиенттерге айналдырды, ең бастысы – қорғаушы Карл Брюер, ол Иглсонды өзінің агенті ретінде жалдады. Иглсон "Көк және ақ" тобын құрды, оған Брюер, Пулфорд, Бобби Баун және Билли Харрис, сондай-ақ автомобиль сатушысы, зергер және үш заңгер кірді. Иглсонның ниеті – осы ойыншыларды инвестициялар туралы біліммен қамтамасыз ету және олардың қаржысын тиімдірек пайдалану. Пулфорд, Баун, Брюер және Харрис ойын мансабынан кейін университет дипломын алды. "Көк және ақ" тобының екі мүшесі – Пулфорд пен Баун NHLPA-ның бірінші екі президенті болды. Лифс Энди Батгейтті сатып алғаны Иглсонға пайдалы болды. Торонтода туған достық қарым-қатынас Батгейтпен бірге Детройтке дейін жетті, онда Иглсон "Ред Уингс" ойыншыларымен кәсіби одақ құру туралы әңгімелесе бастады.

Хоккейлік күш

Иглсонның хоккей әлеміндегі ықпалы Боби Оррдың «Бостон Брюинз» клубымен алғашқы кәсіби шартын келіссөздер арқылы жасаған кезде басталды. Бұл хоккейде «агенттердің» пайда болуына себеп болды. Екіншіден, Карл Брюер әуесқой статусын қайта алғанға тырысты. Соңында, Иглсон «Спрингфилд Индианс» командасының атынан ойыншылар құқықтары үшін иесі Эдди Шормен келіссөздер жүргізді. Осы оқиғалар Иглсонның беделін нығайтып, ол НХЛ ойыншылар ассоциациясының (NHLPA) құрылуына ықпал етті. 1967 жылы NHLPA құрылғанда, Иглсон оның алғашқы атқарушы директоры болып тағайындалды және бұл лауазымды 25 жыл бойы атқарды. Он жылдың ішінде Иглсон хоккейдегі ең беделді адамдардың біріне айналды, ал кейбіреулер оны спорттағы ең күшті тұлға деп санайды. 1979 жылы Иглсон оннан астам «Торонто Мейпл Лифс» ойыншысын өкілдік етті, оның ішінде Даррил Ситтлер және оның жақын досы, бірге ойнайтын Лэнни Макдональд болды. Иглсонның «Лифс» клубының иесі Харольд Баллардпен және бас менеджер Панч Имлахпен қарым-қатынасы шиеленіскен еді. Имлах Ситтлердің командаға тым көп ықпал етеді деп ойлады және оның ойыншылар арасындағы беделін түсіруге тырысты. Ситтлер мен қақпашы Майк Палматир НХЛPA келісім бойынша «Showdown» телешоуына қатысуға келіскенде, Имлах оларды тоқтату үшін сотқа жүгінді. Имлах Ситтлерге басқа командалардан ұсыныстар келіп түсетінін айтқанда, Иглсон Ситтлердің шартындағы саудаға тыйым салынған баптан бас тарту үшін 500 000 доллар қажет екенін мәлімдеді. Сондықтан, Ситтлерді сатудың орнына, Имлах 1979 жылдың 29 желтоқсанында Макдональдты нашар ойнап жатқан «Колорадо Рокис» клубына жіберді. Бұған жауап ретінде Ситтлер жейдесінен капитандық таңбаны (C) жұлып алды және кейіннен капитанның ойыншылар мен басшылық арасындағы байланысшы болуы керек екенін, ал ол енді басшылықпен ешқандай байланыс жасамағанын айтты. Баллард Ситтлердің бұл әрекетін Канада туын өртеумен теңеді. Иглсон 1989 жылы Хоккей Даңқы залына «құрылысшы» ретінде енгізілді – бұл ірі командалық спорттың Даңқы залына кәсіподақ өкілінің алғашқы сайлануы болды. Сол жылы, Брайан Малруни елді басқарған кезде, ол спортты дамытуға қосқан үлесі үшін Канада орденінің офицері атанды. Жылдар бойы Иглсон лига президенті Джон Зиглермен тығыз қарым-қатынас орнатты. Шын мәнінде, 1980-ші жылдардағы НХЛ Зиглер, Иглсон және «Чикаго Блэкхокс» клубының иесі, сонымен қатар НХЛ басқарма төрағасы болған Билл Виртцтің үштік билігімен басқарылды.

Халықаралық хоккей

Иглсон сондай-ақ спортты насихаттауда белсенді болды, 1972 жылы тарихи Саммит сериясын ұйымдастыруға көмектесті – бұл Канада мен Кеңес Одағының кәсіби хоккейшілері мұзда бір-бірімен бәсекелескен алғашқы рет болды. "Globe and Mail" газетінің хабарлауынша, алғашқы рет "Канада құрамасы" деп аталған команданың "менеджері және жігерлендірушісі, саяхат агенті және қадағалаушысы, жалынды жақтас және татуластырушы" ретіндегі рөлі оған кең танымалдылық пен "Аль аға" деген лақап ат әкелді. Иглсон Еуропадағы келіссөздерге және хоккей турнирлеріне өзімен бірге сүйемелдеушілер тобымен жиі сапар шекті және Агги Кукуловичті орыс тілінен аудармашы ретінде жұмысқа алды. Ескерерлік жайт, Иглсон Саммит сериясынан көптеген WHA жұлдыздарын – Бобби Халл, Джерри Чиверс және Дерек Сандерсон сияқтыларды – шығару туралы шешім қабылдады, себебі олар НХЛ орнына WHA-да ойнауды жөн көрді. Төрт жыл өткен соң, Иглсон WHA ойыншыларын қамтыған алғашқы Канада кубогын ұйымдастырды. Мәскеуде өткен Саммит сериясының соңғы матчында Иглсон халықаралық назарды өзіне аударды, себебі канадалық хоккейші гол соққанда, гол шамдарын жағудан бас тартқан төрешіге наразылық білдіруге тырысты, сол кезде Қызыл Армияның сарбаздары оны ұстады. Канадалық ойыншылар мен аз ғана канадалық жанкүйерлер оны тұтқындаудан қорғау үшін бірікті, бұл серияның ең есте қаларлық эпизодтарының біріне айналды. Олар мұздан шығып бара жатқанда, Иглсон кеңес көрермендеріне ортаңғы саусағын көрсеткен деген қаңқу тарады.

Саяси мансап

Иглсон көп жылдар бойы саясатта белсенді болды. 1963 жылғы федералды сайлауда ол Торонтоның Йорк-Вест округіндегі Канада Төменгі палатасына прогрессивті консерваторлар партиясынан үміткер болып сайлануға тырысты, бірақ сәтті болмады. Ол либералдар партиясынан бақ сынаған хоккейші Ред Келлиден жеңілді. Сол жылы ол Онтарио заң шығару жиналысына жаңа құрылған Торонтоның Лейкшоу округінен прогрессивті консервативті МПП ретінде сайланды. Ол 1967 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті, содан кейін Онтарионың Жаңа демократиялық партиясынан Патрик Лоулорға жеңілді. Ол ірі ПК қор жинаушысы және 1968 жылдан 1976 жылға дейін Онтарио прогрессивті консервативтік партиясының президенті болды. Ол 1970-ші және 1980-ші жылдарда Онтарио саясатына басымдық білдірген Билл Дэвистің «Үлкен көк машинасының» құрамына кірді.

Қылмыстық айыптаулар және ар-намысты қорлау

Иглсонның билігі арта түскен сайын, оның кәсіподақ төрағасы, ойыншы агенті және хоккейді насихаттаушы ретінде атқаратын бірнеше қызметіне қатысты алаңдаушылық күшейді. Сонымен қатар, ол Канада кубогынан және ойыншылардың білместігімен жасалған басқа да келісімдерден мол пайда табуда деген күдіктер пайда болды. Бұған қоса, көптеген канадалық журналистер Иглсонға қарызды немесе оған қол жеткізу мүмкіндігіне ие болды. 1989 жылы ойыншы агенттері Рич Винтер мен Рон Салсер бұрынғы Ұлттық футбол лигасының кәсіподақ өкілі Эд Гарвимен бірігіп, НХЛ ойыншылар кәсіподағының (NHLPA) қызметіне қатысты сынға толы баяндама жазды. Винтер мен Салсер көп жылдар бойы Иглсонның басшылығын сынап келді және ол клиенттерін тиісінше қорғау үшін оларға қажетті қолдау көрсетпейді деп есептеді. Вест-Палм-Бичте өткен кәсіподақ отырысында ұсынылған баяндамада Иглсонның саяхат шығындары кәсіподақ тарапынан ешқандай тексеруден өтпейтіні анықталды. Винтер мен Салсер сондай-ақ Иглсонның жарнама тақталарынан ақша жымқырып, достарына зейнетақы қаражатын қарызға бергенін айыптады. Иглсон бұл қиын жағдайды жеңе алды, себебі кәсіподақтың басқару комитеті ұзақ жылдар бойы оның жақын серіктерінен құралған еді. Содан кейін Иглсон 1992 жылы атқарушы директор лауазымынан кететінін хабарлады.

Рас Конуэй тергеу жүргізеді

1990 жылы «The Eagle Tribune» газетінің спорт редакторы Рас Конвей Иглсонның лауазымдағы әрекеттерін тергеуді бастады. Конвей біраз уақыттан бері НХЛ-дің ішкі жұмысында бірдеңе дұрыс емес екені туралы қауесет естіп жүрген, әсіресе зейнетақы төлемдеріндегі айтарлықтай келіспеушіліктерді байқаған. 1989 жылы Винтер мен Салсердің жағымсыз есебіне қарамастан, көптеген канадалық журналистер бұл қауесеттерге ден қоймады. Бір жыл бойы Конвей көптеген НХЛ өкілдерімен, оның ішінде бұрынғы және қазіргі ойыншылармен, сондай-ақ НХЛ басшыларымен сұхбаттасты. 1991 жылдың қыркүйегінде ол «Мұзды жару: Үлкен хоккей әлеміндегі интрига мен қақтығыстар» атты серияның алғашқы бөлігін жариялады. Бұл серия алты айға жоспарланған, бірақ жиналған ақпаратқа байланысты 1990-шы жылдардың көп бөлігінде жалғасты, сонымен қатар Конвейге Пулитцер сыйлығына ұсыну құрметі бұйырды. Серия Иглсонның көп жылдар бойы этикалық және қылмыстық құқық бұзушылықтар жасағанына дәлелдер ұсынды. Конвейдің жазбаларында Иглсон көп жылдар бойы ойыншылардың зейнетақы қорын жымқырғаны айтылды. Алайда, серияның ең сенсациялық ашылуы Иглсонның бұрынғы ойыншылардың мүгедектік талаптарына қатысты әрекеттеріне байланысты болды. Иглсон сақтандыру талаптарынан үлкен соманы алған, бірақ талапкерлер өз үлесін алғанға дейін оларға берілмегені айтылды, ол бұл «ақы» сақтандыру компанияларымен күресіп, талаптарды төлеуге қол жеткізу үшін алғанын мәлімдеді. Шындығында, көптеген ойыншылар сақтандыру компанияларының талаптарды төлеуге келісіп бітіргенін және ешқандай «күрес» болмағанын кейіннен білді. Сақтандыру компанияларымен «күрес» қажет болған басқа жағдайларда, бірнеше ойыншы бюрократиялық кедергілерге тап болып, отбасын асырау үшін сақтандыру және зейнетақы талаптары бойынша ілгерілеуге тырысқанда Иглсоннан қолдау алмады. Конвейді әсіресе екінші құрамдағы қорғаушы Эд Кеаның басынан өткен оқиғасы қатты толқытты. Ол қатты бас жарақатынан зардап шегіп, күрделі ми операциясын қажет етті, нәтижесінде физикалық және психикалық мүгедектікке ұшырады. Бұл Кеаның ойыншылық мансабын ғана емес, сонымен қатар хоккейден кейінгі мансабы мен қаржылық жағдайын да қауіпке тікелейтіп жіберді, өйткені ол екінші лигада ойнап жүрген және НХЛ-дің катастрофалық жарақаттарға арналған жәрдемақысы оның жағдайына қолданылмады. Жұмыс таба алмағандықтан, Кеаның төрт баласы бар отбасы бірнеше жыл бойы қиындықтармен күресті. Конвей Иглсонның «отбасына барып көруге де абыройы болмағанына» таңырқады. Ол оларға сақтандыру процесінде көмектеспеді. Ол кетіп қалды. Сигаретаны тастап, шығып кетті. Келесі! Конвей Кеаның оқиғасын ешқашан ұмытпауға серт берді және кейіннен сериясын «Ойын бұзылысы: Алан Иглсон және хоккейдегі жемқорлық» атты кітапқа негіз ретінде пайдаланды. Конвей келесі тоғыз жылда Иглсонның қылмыстары туралы бірнеше мақала жариялады. Мысалы, 1987 жылдан 1989 жылға дейін ол жеке шығындарға 62 000 доллардан астам ақшаны қайтарып алған. Сондай-ақ, НХЛ ойыншылар одағы білмей тұрып, қымбат киім, театр билеттері және Лондон қаласындағы сәнді пәтерге ақша төлегені анықталды. Көптеген ойыншылар барлық ақша зейнетақыларына кететіндіктен, Канада кубогында тегін ойнайтындарына сенеді. Конвей Эйглсонның ерте клиенттерінің бірі Карл Брюэрмен тығыз жұмыс істеді. Осы уақытқа дейін Брюэр Эйглсонның өтірік айтқанын сезінген бұрынғы ойыншылар тобының жетекшісі болды. Брюэрдің ұзақ жылдар бойы серігі болған Сьюзан Фостер Конвейге көптеген материалдар ұсынды. Иглсонның кеңсесі Торонтода орналасқан болса да, көптеген канадалық БАҚ ұйымдары Конвейдің материалдары жарияланғанға дейін оның іс-әрекеттерін егжей-тегжейлі зерттеуден жалтарды. Бұл 1993 жылдың басында «The Globe and Mail» газеті Иглсонның мансабын жеке зерттей бастағанда өзгерді және одан әрі ашылулары бар бірқатар мақалалар жариялады. «Globe» газетінің спорт жазушылары Уильям Хьюстон мен Дэвид Шоалтс осы материалды, Конвейдің жұмысын және соңғы жаңалықтарды өздерінің «Иглсон: Хоккей патшасының құлдырауы» атты кітабына кеңейтіп, 1993 жылы жарық көрді.

Қылмыстық іс-әрекет және адвокаттық қызметтен шығару

1994 жылы ФБР Эйглсонды Бостонда 34 қылмысқа айыптады: рэкетшілік, әділеттіліктің жолына кедері келтіру, қарақшылық және алаяқтық. Дегенмен, ол бұрынғы МПП және Прогрессивті консерваторлармен байланысты ықпалды тұлға болғандықтан, 1997 жылға дейін АҚШ-қа экстрадициялаудан қорғана алды. Үш жылдық тергеуден кейін RCMP Эйглсонды алаяқтық пен ұрлықтың сегіз қылмысына айыптады. Эйглсонның бұрынғы клиенттерінің кейбіреуі, соның ішінде Бобби Орр, АҚШ-тың сот жүйесі болмағанда оған ешқашан айып тағылмаған болар еді деді. Қамауға алынғаннан кейін бір ФБР агенті Эйглсонның «жағдайды түсінбегенін» айтты, себебі бұрынғы спорт агенті тергеу кезінде полиция құралдарымен ойнап отырған. Сотталғаннан кейін, Оңтүстік Канаданың Заңгерлер қоғамы, Онтариода мамандықты реттейтін ұйым, оны заңгерлік қызметтен автоматты түрде шеттетті. Оған қарсы қылмыстық іс кезінде, ол алдаған бірнеше ойыншылар оның ең жақтастары болды. Оның сотталуы кезінде және одан кейін оның іс-қимылдарынан пайда көрген танымал клиенттері, соның ішінде Бобби Кларк, Боб Гейни және Марсель Дионне сияқты хоккей жұлдыздары оны ынталы түрде қолдады. Эйглсонға тіпті бұрынғы премьер-министр Джон Тернер сияқты белгілі либералдар да қолдау көрсетті. Эйглсон қылмыстарына өкініш білдірмегені хабарланды, ал 2012 жылға дейін бірнеше бұрынғы Канада құрамасының ойыншылары онымен татуласудан бас тартты. Келесі алты аптада тағы 18 Даңқ залы ойыншысы (соның ішінде Бобби Орр, Энди Батгейт, Бобби Халл, Горди Хоу, Жан Беливу, Майк Босси, Джонни Бусик, Тед Линдсей, Анри Ришар, Джонни Бауэр, Даррил Ситтлер және Дики Мур) Парктің үлгісімен, Эйглсонға рұқсат берілсе, Даңқ залын тастап кетуге дайын екендерін мәлімдеді. Даңқ залы бастапқыда даудан қашық тұруға тырысты, бірақ ойыншылардың наразылығы күшейген соң, мәселені шешу үшін кеңес мүшелерінің ресми дауысы тағайындалды. Өзінің міндетті түрде қуылғанын сезінген (оны қуу туралы бейресми дауыс беру бұрыннан өткен), Эйглсон 1998 жылдың сәуірінде, кеңестің соңғы дауысынан алты күн бұрын отставкаға кетті. Оның отставкасы бірден қабылданды, сонымен Эйглсон Солтүстік Америкадағы спорттық Даңқ залының мүшесі болып отставкаға кеткен бірінші адам атанды. Гил Стейнмен бірге Эйглсон Хоккей Даңқ залынан қуылған екі адамның бірі.

Канада орденінен шығарылуы

Кінәлі екенін мойындағаннан кейін көп ұзамай Иглсон Канада орденінен алынды. Оған рұқсат болмаса да, ол сот үкімі шығарылғанға дейін сот отырысында Канада орденінің белгісін тағып жүрді.

Түрмеден шыққаннан кейін

Бостандыққа шыққаннан бері Иглсон көп жағдайда назардан тыс қалды, бірақ 2006 жылғы Италияның Турин қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарында Канаданың Ресейге ұтылуынан кейін телеарна берген сұхбатында пайда болды. Бүгінгі күнге дейін Канада құрамасының Саммит сериясының барлық іс-шараларына тек ойыншылар мен жаттықтырушылар ғана қатысты. Иглсон бастапқыда 2012 жылдың қыркүйегінде Саммит сериясының 40 жылдығына, Канада құрамасының көптеген мүшелерінің қолдауымен шақырылған болатын. Бірақ, Фил Эспозито, Брэд Парк және Деннис Халлтың қарсылығына байланысты шақыруы қайтарылып алынды. Кейбір ойыншылар Иглсонның алаяқтығы мен зорлық-зомбылығынан ғана емес, сондай-ақ өкініш білдірмегеніне байланысты әлі де наразылық танытып жүргендіктері айтылуда.

Дау

Иглсонды қорғаушылар оның НХЛ атқарушы директоры қызметін атқарған кезеңде жалақы мен зейнетақы төлемдерінің экспоненциалды түрде өскенін, бұл ойыншыларға осы уақытқа дейін болмаған нақты қауіпсіздік ұсынғанын атап өтті. Бұрынғы НХЛПА бір жыл ғана өмір сүрді, себебі 1957 жылы иелері одақты бұзып, оған қатысқан ойыншыларды жастар лигасына жіберу немесе басқа клубтарға сату арқылы таратып жіберді. Бұл бірнеше ойыншының мәселелері бойынша соттан тыс келісімге келуге әкелді. Иглсонның берген тапсырмалары (оның жалақыны төмен ұстау үшін кейбір иелерімен сөз байласып, келісім жасаған жағдайларды қоспағанда) және бәсекелес WHA құрылуы ойыншылардың жалақысын жылдам өсіруге ықпал еткені туралы пікірталас болды, мұны оның ізбасары Боб Гуденов ерекше қолдады. Сонымен қатар, Иглсонның қатысуына дейін Солтүстік Американың кәсіби хоккейшілері халықаралық хоккейге ешқашан қатыспаған, ал кейіннен бұл қатысу Хоккей әлем чемпионатына, Хоккей әлем кубогына және Қысқы Олимпиада ойындарына дейін кеңейді. Иглсонның НХЛПА атқарушы директоры лауазымындағы ең жоғары жалақысы оның ізбасары Боб Гуденовтің жалақысынан он есе кем болды. Иглсонның Зиглермен және «Чикаго Блэкхокс» клубының иесі Билл Виртцпен жақын қарым-қатынасы олардың үштік одақ құруына себеп болды, бірақ Гуденов НХЛПА басшысы болғаннан кейін бұл бірден тоқтатылды. Гуденов одақтың басшысы болып тағайындалғаннан кейін екі ай өткен соң, Стэнли кубогы плей-оффының қарсаңында ол ойыншыларды 10 күндік ереуілге шығарды, бұл лига мен оның ойыншылары арасындағы қарым-қатынасты түбірінен өзгертті. Гуденов бұл ереуілді «маңызды сәт» деп атап, «иелері ойыншыларды қабылдамады деп ойлаймын, және олар ереуілге дейін ғана ойыншылардың қатыгездігін түсінді» деді. Маусымнан кейін Зиглер НХЛ президенті лауазымынан босатылды, ал Гил Стейн оның орнына уақытша тағайындалды, Гари Беттман лиганың бірінші комиссары болып сайланғанға дейін.