Кіріспе
Сент-Бернард (St. Bernard Parish; lang es) – АҚШ-тың Луизиана штатындағы приход. Приходтың орталығы және ең ірі қауымы – Чалметте. Бұл приход 1807 жылы құрылған. Сент-Бернард приходы Нью-Орлеан – Метари метрополитендік статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады; приход Нью-Орлеан қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан және шығысында Шанделер аралдары мен Шанделер шығанағын қамтиды. Сент-Бернард 2010 жылдан 2020 жылға дейін Луизианадағы ең қарқынды өскен приход болды, 2010 жылғы халық санағы бойынша 35 897 тұрғыны 2020 жылы 43 764-ке жетті. Бұл көрсеткіш "Катрина" даулынан бұрынғы 2000 жылғы 67 229 тұрғынынан кем, үштен екі бөлігін де құрамайды.
St. Bernard Parish (; lang es) is a parish in the U. S. state of Louisiana. The parish seat and largest community is Chalmette. The parish was formed in 1807. St. Bernard Parish is part of the New Orleans–Metairie metropolitan statistical area; the parish is located southeast of the city of New Orleans and comprises the Chandeleur Islands and Chandeleur Sound in the east. St. Bernard was the fastest growing parish in Louisiana from 2010 to 2020, increasing from a population of 35,897 in the 2010 census to 43,764 in 2020. It remains at less than two thirds of its 2000 population of 67,229, prior to Hurricane Katrina.
Тарих
Сент-Бернард аймағында испандық текті үлкен қауымдастық бар. Кейде бейресми түрде "Испан каджундары" деп аталатын, Ислено американдықтары Канар аралдарының тұрғындарынан тараған. Бұл тілдік тұрғыдан оқшауланған топ әрі қарай өз диалектін дамытты. Ислено халқы Миссисипи өзенінің қалдықтары саналатын Байу Терре о Буфс бойында қоныстанды. 1719-1738 жылдары Луизианада болған Дюмон де Монтиньидің айтуынша, Терре о Бёф (француз тілінде "бюф" – "тұлпар" немесе "едік", сондықтан Терре о Бёф – "тұлпарлардың жері") сол кезде аталған, себебі онда үй жануарлары немесе жабайы едіктер болған, бизон емес (француз тілінде бизон). Бұл елді мекен испандық шенеуніктер Ла Консепсьон және Нуэва Гальвес деп атады, бірақ сонымен қатар Тьерра де Буэес (испан тілінде "едіктердің жері") деп те аталды. Колониялық губернатор Бернардо де Гальвестің қасиетті покровительі болған Әулие Бернард осы аймақты анықтау үшін құжаттарда қолданылды. Сент-Бернард аймағында АҚШ-тағы ең алғашқы филиппин қауымдастығы, Сент-Мало, Луизиана да орналасқан. Сент-Бернард аймағындағы басты тарихи тартымдылық – Чалметт шайқас алаңы (Жан Лафитте ұлттық тарихи паркі мен қорықтың бөлігі), онда 1812 жылғы соғыс кезінде 1815 жылғы 8 қаңтарда Нью-Орлеан шайқасы болды. Шайқас алаңының жанындағы көптеген көшелердің аттары басты қатысушылардың есімдерін алып жүреді немесе пираттар тақырыбын қамтиды, себебі пират Жан Лафитте шайқаста батыр саналған. Эндрю Джексонның құрметіне аталған жоғары мектеп, кейін бастауыш мектеп, қазіргі орта мектеп, ол британдық шабуылдан Нью-Орлеанды қорғауға жауапты басшы офицер болған. 1863 жылы Авраам Линкольн Азамат соғысы кезінде Одаққа қарсы көтеріліс жасалмаған аймақ ретінде Сент-Бернард аймағын Азат ету жариялағанда атады. 1919 жылдан 1969 жылға дейін аймақ іс жүзінде көршілес Плакеминс аймағындағы жергілікті демократ Леандер Перездің феодалдық билігінің бөлігі ретінде басқарылды.
1868 ж. Сент-Бернард шіркеуінің қырғыны
1868 жылы Сент-Бернард округінде Луизиана тарихындағы ең қанды қырғынның бірі орын алды. Сент-Бернардтағы қырғын 1868 жылғы президенттік сайлауға бірнеше күн қалғанда, Қайта құру дәуірінде болды. Қара нәсілді ер адамдарға дауыс беру құқығы берілген кезде, округтің ақ нәсілді демократтары көпшілікті жоғалтудан қауіптенді. Сайлауда демократ Хорацио Сеймурдың, республикашыл Улисс С. Гранттан жеңіске жетуі үшін қарулы топтар жиналды және жақында азат болған сайлаушыларды күшпен үнсіздікке мәжбүр етуге кірісті. Сеймурдың жеңісі Оңтүстікте Қайта құрудың аяқталуын және Луизиананың өз билігіне қайтаруын білдіретін еді. Көптеген азат болғандар үйлерінен сүйреп әкетіліп, өлтірілді. Ал басқалары қылмыскерлерден жасырыну үшін қамыштықтарға қашты. Республикашылдардың дауысын басу үшін қолданған зорлық сәтті болды. Республикашылдардың көпшілігіне қарамастан, Грант Сент-Бернард округінен бір ғана дауыс алды. Қаза тапқан азат болғандардың саны 35-тен 135-ке дейін жетеді; ал қаза тапқан ақ адамдардың саны екі (біреуі құрбандарға көмектесуге тырысқанда қаза тапты).
1927 жылғы Миссисипи өзенінің үлкен тасқыны
1927 жылғы Үлкен Миссисипи су тасқыны кезінде Нью-Орлеан қаласы мен штатының басшылары Нью-Орлеанды судан сақтау үшін Канарвонда, Канал-стриттен 21 шақырым төмендегі бөгетті жару үшін динамит қолданды. Сол кездегі Нью-Орлеан тұрғындары динамит жару қаланы құтқарып қалды деп ойлады, бірақ тарихшылар қазір бұл қадамның қажетсіз болғанын айтады, себебі Миссисипи өзенінің жоғары жағындағы бөгеттердің жарылуы Нью-Орлеан бөгеттеріне түсетін қысымды азайтқан. Бөгеттің жарылуы Шығыс Сент-Бернард округінің көп бөлігінде және Плакемин округінің бір бөлігінде су тасқыны мен кең ауқымды қиратуға әкелді. Тұрғындарға келген зиян үшін лайықты өтемақы төленбеді.
2005 жылы Катрина даулы
2005 жылдың 29 тамызында Сент-Бернардты "Катрина" даулы тасқыны қиратты. Дауыл приходтағы барлық құрылыстарға зақым келтірді. "Катрина" даулының ортасы приходтың шығыс бөлігінен өтіп, Миссисипи өзенінің шығанағына (MRGO) 8 метрлік (25 фут) толқынды жіберді. Бұл толқын приходтың бөгеттерін қиратты. Приходтың көбі суға батты, көптеген аудандарда 5-15 фут су тұрақтап қалды. Су кенеттен және күшпен көтерілді, куәгерлердің айтуынша, бұл 15 минуттан аспады. Көптеген жерлерде үйлер қирады немесе толқынның күшінен іргесінен жұлынып кетті. Дауылдан кейін екі айдан астам уақыт бойы приходтың көп бөлігі электр қуаты, су және кәріз сияқты негізгі қызметтерден мәңгүрт болды. Приход басшысы Генри "Юниор" Родригес приходтағы барлық үйлерді тұруға жарамсыз деп жариялады. "Тез жәрдем" (Emergency Communities) ұйымы "Катрина" даулынан кейінгі алғашқы жылда үміт сыйып, көмек көрсетті. Жайылып қираған ойын-сауық орталығының тұрақ орнында EC "Made with Love" кафесі мен грилін салды, ол күніне 1500 адамға тегін тамақтандырып, қоғамдық орталық ретінде қызмет етті. Геодезиялық күмбезде орналасқан "Made with Love" азық-түлік пен киім-кешек таратумен қатар, эмоционалдық қолдау көрсететін еріктілерді де ұсынды. EC приходтан кеткен соң, Сент-Бернардта жаңа, ұзақ мерзімді қоғамдық орталық құруға логистикалық қолдау көрсетті. 2005 жылдың қараша айының соңында приходта шамамен 7000 тұрғын бар екендігі, ал 20000-ы жұмыс істеу, тазалау немесе құтқару жұмыстары үшін күндіз приходқа келіп, түндерін басқа жерде өткізетіндігі анықталды. Желтоқсанның ортасына қарай кейбір кәсіпорындар, әсіресе Шалметтегі ExxonMobil зауыты мен Арабидегі Domino Sugar зауыты, сондай-ақ бірнеше шағын жергілікті дүкендер мен кәсіпорындар қайта жұмыс істеуге кірісті. 2006 жылдың қаңтар айының басында приходта шамамен 8000 адам тұратындығы хабарланды. 2006 жылдың қаңтар айында Вайолеттегі (Луизиана штаты) Corinne Missionary Baptist Church ғимаратында құрылған "H.O.P.E." жобасы, ерікті көмекшілер тобы, қайта құруға және қоғамдық дамуға қажетті құралдармен қамтамасыз етті. 2006 жылдың маусым айынан бастап Арабиде орналасқан "Camp Hope" Сент-Бернард приходының тұрғындарына "Катрина" даулынан кейін қалпына келуде көмектеседі. 2006 жылдың наурыз айында "St. Bernard Project" атты қоғамдық ұйым құрылды. Бұл ұйым, "United Way" қорынан қаржыландырылатын, толығымен еріктілерден тұрады және тұрғындарға үйлерін жөндеуге, құрал-жабдықтармен қамтамасыз етуге, қолдау көрсетуге және мүмкіндігі шектес болса да, қаржылай көмек беруге көмектеседі. 2006 жылдың қазан айындағы мәліметтерге сәйкес, приходтағы тұрғындардың саны 25 489 адамды құрады. "Катрина" даулының салдарынан азайтқаннан кейін, мектеп 2006-2007 оқу жылында бастауыш сыныптар үшін қайта ашылды.
Айда дауылы, 2021 жыл
2021 жылдың 29 тамызында «Ида» даулы құрлыққа соққан кезде Сент-Бернард округінде ауыр су тасқыны болды. Осыған екі күн бұрын жергілікті шенеуніктер мен ауа райы мамандары азаматтарды дауылға дайындалуға шақырып, толқындардың 3,3 метрге дейін жететінін ескертті. Сент-Бернард округінің әкімі Гай МакИннис ресми эвакуация бұйрығы шығаруды жоспарламағанын мәлімдеді.
География
АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, приходтың жалпы ауданы 2158 шаршы миль (5589 км2) құрайды, оның ішінде 378 шаршы миль (979 км2) жер, ал 1781 шаршы миль (4613 км2) (83%) су. Бұл Луизиана штатындағы жалпы ауданы бойынша екінші үлкен приход және су жабатын аумақтың үлесі ең жоғары приход. Сент-Бернард приходында көптеген шағын аралдар бар. Приход штаттың аллювиалды жерлеріне жатады. Жер бетінің өсіңкі бөліктері приходтың егістік жерлерін құрайды. Басты арналар – Терре-о-Бойф және Ла-Лутр баюлары. Тиімді дренаж каналдары қызметін атқаратын көптеген кішігірім арналар бар. Басты ағаш түрі – қалың қабықты қайын, оның ең құнды ағаштары кесіліп, өңделген.
Мемлекеттік саябақ
Сент-Бернард мемлекеттік паркі
Қауымдастықтар
Сент-Бернард қаласында еншілес аумақтар жоқ.
Медиа
Сент-Бернард негізінен Нью-Орлеан медиа көздерімен, мысалы, The Times Picayune газетінің жергілікті бөлімімен қамтамасыз етілсе де, округтің бірнеше газеті бар. 1890 жылы құрылған «Сент-Бернард дауысы» округтің ресми басылымы болып табылады. «Сент-Бернард жаңалықтары» 1967 жылы құрылған және апта сайын жарияланады. Бұрын округке қызмет еткен газеттерге 1870-1884 жылдары Арабиде жарияланған «Сент-Бернард бүркіті» және «Сент-Бернард апталық бүркіті», 1888-1889 жылдары Сток-Лэндингтен (Араби) шыққан «Прогресс», 1925-1926 жылдары «Сент-Бернард қорғаушысы» және 1982-1986 жылдары жарияланған «Сент-Бернард нұсқаулығы» кіреді.