Кіріспе
Spartacus – британдық рок-тобының дебюттік студиялық альбомы, 1991 жылдың 4 наурызында Produce Records лейблі арқылы жарық көрген. Топ мүшелер құрамының әртүрлі өзгерістері мен жекелеген синглдар шығарғаннан кейін 1987 жылы құрамын бекітті; жазба жасау туралы келісім бұзылғаннан кейін, олар өздерінің Produce Records лейблін ашуды жөн көрді. Олар дебюттік альбомының көп бөлігін 1990 жылы Лондонда жазды, продюсерлік жұмысты бұрынғы Madness тобының вокалисі Грэм "Суггс" Макферсон жасады; ал 1987 жылғы бір тректі Housemartins тобының мүшелері Пол Хитон мен Стэн Куллимор өндірді. Spartacus – Buzzcocks, The Clash және The Jam еңбектерінен шабыттанған, кең және би-рок стиліндегі альбом. Spartacus музыка сыншыларынан көбінесе жағымды пікірлер алды. Кейбіреулері альбомның әндерін жазу сапасы бойынша келіспесе де, басқалары оны бэгги музыкалық ағыны аясында жоғары бағалады. Альбом Ұлыбританиядағы хит-парадтардың жоғарғы сатысына көтерілді. "Groovy Train" 1990 жылдың тамызында жетекші сингл ретінде шығарылды, ал 1990 жылдың қарашасында "All Together Now" екінші синглы жарық көрді. "Don't Let Me Down" 1991 жылдың сәуірінде пайда болды және 1991 жылдың маусым айында Лидс қаласындағы Элланд Роуд футбол стадионында Happy Mondays тобының концертінде қолдау көрсетті. Содан кейін олар Big Audio Dynamite және Downtown Science тобымен бірге Америка Құрама Штаттарында гастрольдік сапарда болды. NME және Vox журналдары альбомды жылдың ең жақсы 50 альбомы тізіміне енгізді.
Өмірбаян
Clash және Jam сияқты панк-рок әсерімен Питер Хутон музыкант болуға шешім қабылдады, бастапқыда қысқа ғана уақытқа бас гитараны тартып, кейін ән айтуға көшті. Ол досының ағасының тобына қосылды, алғашқы әншісі репетицияға келмеген соң. Джон Леннонның қазасы және Маргарет Тэтчердің сөйлеген сөзінен кейін консерваторлар партиясына деген ашу Хутонды жазушы болуға ынталандырды. Ол «The End» атты фанзинды бастады, онда өлеңдерімен қатар футбол жаңалықтары, музыка және саясат жайлы жазды. Бұл журнал Хутонға мектептегі ағылшын тілінің мұғалімі оны қорлағаннан кейін сөз өнерінен қашқаннан кейін өзіне сенімді сезінуге көмектесті. Хутонның тобы көп ұзамай бағытын жоғалтты және ол жаңа топ құруды жоспарлады; ортақ досы арқылы ол жергілікті панк-рок тобының гитарисі Стив Граймспен танысты. Хутон 1982 жылы достарының кешінде «Excitements» тобымен алғашқы концертін өткізді. Хутон «The End» және «Excitements» топтарын бөлек ұстағысы келгенімен, журнал оқырмандары топтың концерттеріне қатынай бастады. Бірнеше жергілікті концерттен кейін олар өздерінің атын «The Farm» деп өзгертті, себебі олар Лидиаттағы ферма учаскесінде репетиция жасады. Топтың панк-рок дыбысы Ливерпульдегі пост-панк сахнасында, мысалы Echo & the Bunnymen, Teardrop Explodes және Wah! топтарында өзгеше естілді. Энди МакВэнн, Хутонның алғашқы концертін көрген, «The Farm» тобына барабаншы болып қосылды. Музыкалық баспасөздің жағымды пікірлері 1983 жылдың сәуір айында топқа алғашқы Джон Пил сессиясын өткізуге мүмкіндік берді, онда олар «Information Man», «No Man's Land» және «Memories» әндерін орындады. 1984 жылдың ақпан айында олар тағы бір Пил сессиясын өткізді, «Hearts & Minds», «Too Late», «Same Old Story» және «Somewhere» әндерін орындады. Бұл сессиялар арасында Карл Хантер қосылғанға дейін топ бірнеше бас гитаристтерді ауыстырды. Содан кейін олар «Oxford Road Show» бағдарламасына қатысты, онда бұрын «Madness» тобының мүшелері болған Грэм «Suggs» Макферсон және Час Смашпен кездесті. Осы кезде «The Farm» тобының ақшасы жетіспеді және олар Пил сессияларынан түскен гонорарға тәуелді болды. «The Farm» тобының досы «Madness» концертінде күзетші болып жұмыс істеді және оларға көмек қажет екенін айтты. «The Farm» тобының Пил сессияларының бірін тыңдаған Саггс оларға «Madness» студиясында Caledonian Road, Лондон қаласында тегін бірнеше демо жаздыруға мүмкіндік берді. Кейіннен Саггс сол жылдың соңында «Hearts & Minds» атты топтың дебюттік синглын шығарды. Кейіннен SJM Concerts промоутерін құрған Саймон Моран топтың ерте қолдаушыларының бірі болды және оларға концерттер ұйымдастыруға көмектесті. Кейінірек, антони Эванс, Стив Леви, Джордж Махер және Джон Мелвиннен тұратын қола бөлімі топтың құрамына енгізілді, бұл олардың дыбысын солтүстік соул музыкасына қарай өзгертті. 1987 жылы Рой Бултер МакВэнннің орнына келді, ал екінші гитарист Кит Маллен және клавишашы Бенджамин Лич командаға қосылды. «The Farm» тобының бір концертін көргеннен кейін, «Happy Mondays» тобы оларды 1987 жылдың мамыр айында Ливерпульде қолдады. Содан кейін «The Farm» тобы «Housemartins» тобымен гастрольдік сапарға шықты; олар «Housemartins» тобының Стен Куллимордың «Fair Play Committee» лейблімен келісімшартқа қол қоюға жақын болды, бірақ Куллимор балалар кітаптарын жазуға шешім қабылдағандықтан келісімшарт бұзылды. Талқылау кезінде Моран ұсынылған 25000 фунт стерлингтік сыйлық ақшасының 20% -ын талап етті, өйткені ол олардың менеджері ретінде оған көбірек төлеу керек деп мәлімдеді; Хутон оларды өзінен жоғары емес, тең деп есептейтінін айтты. Содан кейін Моран келісімшарт бұзылған кезде топтан бөлініп кетті. «Body and Soul» атты келесі сингл 1988 жылы шықты және синтезаторлық попқа қарай бет бұрды.
Таңбалау және тіркеу
1989 жылы Рождество қарсаңында «Ферма» тобының тауарлық қолдауын жасаған Пол МакКенна мен Хутон, біріншісінің пәтерінде кездесті. МакКенна Хутонды олардың жанкүйері, Littlewoods Pools иесі Джон Мурстың ұлы Барни Мурспен таныстырды. Барни Мурстың бизнеске инвестициялауға жеткілікті ақшасы болды және ол топқа көмектесуге ниет білдірді; Хутон оған 25 000 фунт стерлинг альбом мен екі синглдің шығындарын жабуға жететінін айтты. Содан кейін Хутон Кевин Сэмпсонмен байланысқа шықты, Хутон олардың «ешнәрсе білмейтінін» мойындады және Сэмпсонның пікіріне сенді. Біраз уақыттан кейін топ келесі сингл ретінде Пол Ревир және Рейдерлердің «Stepping Stone» (1966) әнін кавермен жазуға кірісті. Микстеуші инженер ретіндегі Фарли, топқа тректі баяулатып, Snap! тобының «The Power» (1990) әнінен үлгілерді қосуды ұсынды. «Ферма» одан кейін «Higher & Higher» әнін жазуға тырысты, бірақ дыбысқа қанағаттанбады және келесі сингл ретінде инженер Марк Сондерспен «Groovy Train» әнін жазуға шешім қабылдады. Олар «Groovy Train» әнінің психоделикалық нұсқасын Peel сессиясында орындаған; шығарылған нұсқада Фарли Мулленнің гитарасын орталық бөлімнен кіріспеге көшіріп, 3rd Bass тобының «The Gas Face» (1989) әнінен цикл қосты. Саггс «Спартак» альбомына енетін барлық тректерді өндірді, тек 1987 жылы жазылған және Куллимор мен Housemartins тобының мүшесі Пол Хитон өндірген «Tell the Story» әнін қоспады. Кевин Петри көптеген тректерді жасады, «Groovy Train» (Гарри Уилкинсон) және «All Together Now» (Ноэль Раффэрти) әндерін қоспағанда. Сондерс «Groovy Train» әнін Лондонның Konk студиясында микстеді; көптеген әндер Лондонның Westside Studios студиясында микстелді, ал «All Together Now» Mayfair студиясында, ал «Family of Man» және «Tell the Story» әндері Лондонның E Zee студиясында қайта микстелді.
Композиция және әндер
Музыкалық тұрғыдан алғанда, Spartacus альбомының дыбысы Buzzcocks, The Clash және The Jam еңбектерінен әсер алып, кең және би-рок ретінде сипатталған. AllMusic шолушысы Стивен Томас Эрлвин оның "дөңгелейтін, нео-психоделикалық үлгілерінен" бастап "керемет түрлі поп-ұстанымдарына" дейін, кең көлемді музыканың барлық белгілерін сақтағанын айтты. Альбомның ашылу трегі "Hearts & Minds" бастапқы жазудан баяулатылып, өзгеше регги дыбысына ие. Оның атауы сол кездегі белгілі тұлғалар мен саясаткерлердің айқай-шақырығын еске түсіреді; оны альбомға енгізуден екі жыл бұрын Hooton кейбір сөздердің "пластик гангстерлік бауырластықты қосу" үшін қосылғанын мәлімдеді. Hooton Ливерпульдегі түнгі клубта бір қызбен кездескеннен кейін бірнеше апта ішінде әннің мәтінін жазды. Журналист Пол Лестер әннің "көрікті африкалық хай-лайф атмосферасынан", "Funky Drummer" шайқап, кесетін ырғағынан" және Стив Джонстың гитаралық өнерінен тұратындығын жазды. Сонымен қатар, Hooton бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Рождестволық бітім туралы газет мақалаларын оқыды, ол тарих пәнінің мұғалімі ретінде білген еді. Топ жоғарыда аталған үлгілерді сатып алғаннан кейін ғана оларға сай болуға тырысты; бірақ ол жұмыс істеген кезде ән әлі де қосымша бөлімнен бос болды. Олар студияда әнді жетілдіріп, оған сәйкес қосымша бөлім ойлап тапты. Suggs ұсынғаннан кейін алты шумақ үш шумаққа дейін қысқартылды, ал қосымша бөлімнің жартысы да алынып тасталды. Sampsonның көндіруімен топ Ибицаға сапар шекті, онда олар "A Short Film About Chilling Ibiza '90" фильмін түсірді. Бұл орын британдық жастар мен би мәдениеті арасында танымал бола бастады. Фильм "Groovy Train" әнінің шығуымен бірге, топтың беделін арттыруға көмектесті. CD және 12 дюймдік винил нұсқаларында "Groovy Train" әнінің әртүрлі ремикстері болды; CD нұсқасында "Stepping Stone" әнінің ремиксі де бар. Музыкалық бейнебаянда Билл Дин Саутпорттағы ойын-сауық орталығында тасқа ән салады, ал олардың Ибицаға сапарынан алынған кейбір кадрлармен бірге көрсетілді. Produce Records компаниясы "Groovy Train" әнін лицензиялау туралы өтініштер алды. Мұндай өтініштердің бірі Сеймур Штайн басқаратын Sire Records компаниясынан келіп түсті. CD нұсқасында Farley & Pete Heller және Rocky & Diesel әндерінің ремикстері болды. "All Together Now" әнінің клипі, режиссері Ангус Камерон, топтың және олардың отбасы мүшелерінің пабта ішіп отырғанын көрсетеді. Ол Лондонның Шепард Буш Империясының жанындағы пабта түсірілді; егер видеоны Ливерпульде түсірсе, көп адам кіруге тырысады деп уайымдады. Осыдан кейін олар 1991 жылдың ақпан және наурыз айларында Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапарға шықты, оның барлық күндері сатылып кетті. Альбомның шығуы алдында Farley және Heller жасаған "Very Emotional" және "Higher & Higher" әндерінің жарнамалық ремикстері 12 дюймдік винил пластинкасы ретінде шығарылды.
Альбом шығару және гастрольдер
Бастапқыда 1991 жылдың 25 ақпанында шығару жоспарланғаннан кейін, «Спартак» 1991 жылдың 4 наурызында Ұлыбританияда Produce Records арқылы жарық көрді. Альбомның көркемдік безендіруін графикалық өнер мектебінде білім алған Хантер жасады, ол сурет салуда тәжірибелі болған. Граймс британдық музыка баспасөзінде топты «өте әдемі емес топ» деп атағанын түсіндірді. «Біз құрылыс саласында жұмыс істеуіміз керек, немесе электрик болуымыз керек, сондай-ақ» деді ол. Баспасөз олардың қарапайым адамдарға ұқсайтынын ойласа, олар көркемдік безендіруді «супермаркетте көріп, екі рет қарамасаң да байқамайтын нәрсеге» ұқсатып жасауға шешім қабылдады. Осы кезде олар алғашқы видеоальбомын – «Groovy Times» шығарды, ол 1990 жылдың желтоқсан айында Лондонның Astoria залында тікелей түсірілген альбомның толық орындалуын қамтыды. Сондай-ақ, оған сұхбаттар мен «Stepping Stone» және «Groovy Train» әндерінің музыкалық видеолары енді. Хутон топқа көрсетілген назарға риза болғанымен, сұхбаттардан шаршап, дауысын жоғалтты. Топтың басқа мүшелері де тынышсыздықтан зардап шекті; Хутон альбом бірінші орынға шыққан түні Брайттонда өнер көрсеткендерін айтты: «Менің ойымша, біз тойламадық. Біз барлық концерттер сатылып біткеніне қарамастан, бәріміз бейжай болдық». «Don't Let Me Down» әні 1991 жылдың 22 сәуірінде альбомның үшінші синглы ретінде шығарылды, оның B жағына Farley және Rocky & Diesel жасаған ремикстер енді. Сэмпсон «Don't Let Me Down» әнін шығарудың орнына «Stepping Stone» әнін қайта шығаруды талап етті, ал Produce Records компаниясының барлық қалғандары «Don't Let Me Down» әнін қолдады. Топ Сампсонның ұсынысын қабылдаса, олардың сатылып кеткені ретінде қаралатынынан қорқып, бірақ кейіннен оның идеясы жақсырақ таңдау болғанын мойындады. «Don't Let Me Down» әнінің музыкалық видеосы Лондонда түсірілді және оның басты рөлінде Франки Ховерд ойнады, оны топ «Up Pompeii!» (1969) фильміндегі рөлі үшін жалдады. Ән Перс шығанағындағы соғысқа байланысты эфирде немесе теледидарда көрсетілмеуі үшін олар «туып, күресу» деген сөзді «туып, тұрып» деп өзгертуге мәжбүр болды. Sire Records 1991 жылдың 30 сәуірінде АҚШ-та «Спартак» альбомын шығарды. Warner Bros. Records компаниясының өнімдерді басқару вице-президенті Стивен Бейкер Reprise Records компаниясының топтың балама радиостанцияларында көмектесуі үшін таңдалғанын, осылайша олардың 40 үздік радиостанцияларға өтуіне үміттенгенін айтты. Бастапқы қолдау «Groovy Train» музыкалық видеосы MTV-де белсенді түрде көрсетілуінен келді. 1991 жылдың 1 маусымында олар Лидстегі Elland Road футбол стадионында Happy Mondays тобының концертін сүйемелдеді. 1991 жылдың 3 қыркүйегінде «Groovy Train» әні АҚШ-та сингл ретінде шығарылды, оған «Groovy Train», «All Together Now» және «Stepping Stone» әндерінің ремикстері, сондай-ақ альбомға енбеген «Mind» синглы қосылды. Sire «Groovy Train» әнінің бастапқы музыкалық видеосын ұнатпағандықтан, тағы бір видео түсірілді, онда топ Лондон тақырыбындағы автобуста Манхэттенді аралап саяхаттайды. Осы кезде Саггс топты басқаруды тоқтатып, өзінің жеке музыкалық мансабына оралды. Кейіннен сол жылы Ньюкасл қаласындағы концерт сатылмаған кезде, Моран оларға Nirvana тобының сол күні кешке қалада концерт өткізгенін және бұл концертке келушілердің азаюына әсер еткенін айтты. Хутон олардың бұл туралы баспасөзден оқығанын және «Melody Maker» журналының оларға шабуыл жасағанын көргенін, олардың «Madchester» мен «baggy» стилінен арылып, «өздеріне ыңғайлырақ нәрсемен алмастыруды» қалайтынын түсіндірді. Осы уақытта топтың екінші видеоальбомы – «Spartacus Live» шығарылды, ол 1991 жылдың наурыз айында Ливерпульдегі Корольдік театр театрында өткен концерттен алынған кадрларды қамтыды. «All Together Now» әні 1992 жылдың 6 ақпанында АҚШ-та сингл ретінде шығарылды, оған «All Together Now» әнінің ремикстері және «Over Again» әнінің тікелей демо-жазбасы енді.
Байланысты жаңалықтар мен оқиғалар
1991 жылы «Спартак» тобының үш синглінен, сондай-ақ «Stepping Stone» және «Mind» әндерінен тұратын жинақ 12 дюймдік винилде «Boxsetacus» деген атпен шығарылды; 1993 жылы CD нұсқасы жарық көрді. 1999 жылдың қаңтарында NME басылымы Produce Records компаниясының BMG Entertainment-ке қарсы сот процесі бастағанын хабарлады, олар Los del Río тобының «Macarena» (1993) әні «Higher & Higher» әнінен көшірілгенін мәлімдеді. Кейін Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы BMG компаниясының бұл мәселені соттан тыс шешкенін хабарлады. 2004 жылдың мамыр айында Edsel Records «Spartacus Plus» деген атпен екі CD-ден тұратын басылым шығарды, оған B-side-дар мен ремикстер енді. The Farm тобы бастапқыда 2012 жылдың сәуір және мамыр айларында Ұлыбритания бойынша турнеде альбомды толығымен орындау жоспарланған еді, бірақ турне 2012 жылдың қыркүйек және қазан айларына ауыстырылды. «Spartacus» альбомы 1983–2004 жылдар аралығындағы барлық студиялық альбомдармен бірге, сондай-ақ B-side-дардың, ремикстердің және радио жазбаларының бонус дискілерімен бірге «The Complete Studio Recordings» (2015) жинағына енгізілді. «All Together Now» әнінің 30 жылдығын мерекелеу үшін BMG Rights Management компаниясы әннің ремикстерінен тұратын EP шығарды. 2021 жылдың наурызында BMG альбомның 30 жылдығына арналған кеңейтілген цифрлық нұсқасын жариялады. «Groovy Train», «Don't Let Me Down» және «All Together Now» әндері The Farm тобының екінші жинақ альбомына – «Best of the Farm» (1998) енді. «Sparatacus» альбомының барлық әндері, бірақ басқа ретпен, үшінші жинақ альбомына – «The Very Best of the Farm» (2001) қосылды. Олардың төртінші жинақ альбомы «All Together Now: The Very Best of the Farm» (2001) «Very Emotional» әнінен басқа барлық альбом тректерін қамтыды. Бесінші жинақ альбомы «Alltogethernow – The Very Best of the Farm» (2004) үшін «Very Emotional» әні енгізілді, ал «How Long» әні жоқ; қоса берілген DVD-де «Groovy Train», «Don't Let Me Down» және «All Together Now» әндерінің музыкалық видеолары орналасқан. Альбомның толық нұсқасы олардың алтыншы және жетінші жинақ альбомдарында – «All Together Now: The Very Best of the Farm» (2009) және «Groovy Train: The Very Best of the Farm» (2017) қайтадан жарияланды.
Қабылдау және мұра
Спартакустың ән жазу сапасына сын пікірлер қарама-қарсы болды. Кейбір әндердің бұрын жарияланғанын атап өткен NME журналының Эндрю Коллинз, альбомның «тас сияқты берік, бірақ "Hearts & Minds" және "Tell the Story" сияқты тректердегі эксперименттерді қабылдауға жеткілікті кең» екенін жазды. Toledo Blade-тің Дуг Айверсон алғашқы екі синглден басқа, «Спартакустың осылай нашар болуы екі есе көңіл көншітпейді» деді. Select журналына жазған рецензиясында Грэм Линехан бұған қарсылық білдіріп, «ол сізді сергек және жанды ұстайды. Толтыру үшін ештеңе жоқ, шаршаудың белгілері де аз» деді. Ол әндердің сапасын жоғары бағалап, «әнді билеуге және есте қалдыруға болатын нәрсеге деген олардың құрметі, олардың көптеген достарынан гөрі ұзақ өмір сүруіне кепілдік береді» деді. Кейбір рецензенттер Farm тобын baggy стилінен гөрі жақсы деп санады. Ерлевин альбомды «baggy стилінің ең абсурдты туындыларының бірі, бірақ оның шармы, мінезі немесе мазмұны өте аз» деп жазды. Ол жанрдың «ешқашан мазмұн туралы болмағандықтан, бұл әсіресе айыптайды» деп қосты. Vox журналының 1991 жылғы 50 үздік альбомы тізіміне енді. NME журналы альбомды 1991 жылғы 50 үздік альбом тізімінде 32-орынға қойды. 1998 жылы Melody Maker оны барлық уақыттағы 20-шы ең нашар альбом деп атады. 2014 жылы журналист Джон Робб «All Together Now» әнінің «тек ғана ұлы әнұрандық және біріктіретін поп-жазба емес, сонымен қатар адамдардың оптимистік сезімде болған сирек кезеңдердің бірінде шыққан» деп жазды, «бұл кезеңде ән осы сезімді бейнеледі және жұмысшы табының есте қаларлық естеліктерін қосты».