Кіріспе
Атмосфералық толқын - атмосфералық айнымалылардың (жер бетіндегі қысым немесе геопотенциалдық биіктік, температура немесе желдің жылдамдығы сияқты) өрлеуі мүмкін (саяхаттаушы толқын) немесе тұрақтанған (тұрақты толқын) кезеңдік тоқырау. Атмосфералық толқындар кеңістіктік және уақыт масштабында үлкен масштабтағы планеталық толқындардан (Россби толқындары) минуттық дыбыс толқындарына дейін. 1 күндік гармониялық кезеңді қамтитын атмосфералық толқындар (мысалы, 24 сағат, 12 сағат, 8 сағат және т.б.) атмосфералық су ағыны деп аталады.
An atmospheric wave is a periodic disturbance in the fields of atmospheric variables (like surface pressure or geopotential height, temperature, or wind velocity) which may either propagate (traveling wave) or be stationary (standing wave). Atmospheric waves range in spatial and temporal scale from large scale planetary waves (Rossby waves) to minute sound waves. Atmospheric waves with periods which are harmonics of 1 solar day (e. g. 24 hours, 12 hours, 8 hours etc.) are known as atmospheric tides.
Себептері мен әсерлері
Толқынның күшті әсер ету механизмі, мысалы, атмосфералық айнымалылардың бастапқы немесе ұзаққа созылған бұзылуының пайда болуы әр түрлі болуы мүмкін. Жалпы, толқындар жылумен немесе динамикалық әсерлермен қозғайды, мысалы, АҚШ-тағы Роки таулары немесе Еуропадағы Альптер сияқты тау жоталарының ағынын бұзады. Жылу әсерлері шағын масштабта (конвекция арқылы ауырлық толқындарының пайда болуы сияқты) немесе үлкен масштабта (солтүстік жарты шардағы қысқы уақытта континенттер мен мұхиттар арасындағы температуралық қарама-қайшылықтар Россби толқындарының пайда болуы) болуы мүмкін. Атмосфералық толқындар импульсті тасымалдайды, ол толқын тараған кезде фондық ағымға қайтарылады. Ағыстың бұл толқындық күштілігі стратосферада ерекше маңызды, мұнда планеталық масштабтағы Россби толқындарымен осы импульс жиналуы кенеттен стратосфералық жылынуға әкеледі, ал ауырлық толқындарымен жиналуы екі жылдық тербеліске әкеледі. Атмосфералық толқындардың математикалық сипаттамасында сфералық гармоникалар қолданылады. Толқынның қимасын ендік шеңбер бойымен қарастырған кезде, бұл синусоидты пішінге тең. Жеке Россби Хаурвицтің планеталық толқын режимдерін білдіретін сфералық гармоникалар планетаның айналу осьтеріне қатысты кез келген бағдарға ие болуы мүмкін. Бір қызығы, бұл планеталық толқын режимдерінің болуы планетаның полярлық осьінің айналасында айналуын талап ететін болса, жеке толқын режимдерінің фазалық жылдамдығы сфералық гармоникалық толқын режимінің планетаның осьтеріне қатысты салыстырмалы бағытына байланысты емес. Бұл планетаның айналуымен бұзылған болса да, планетаның негізгі (шамамен) сфералық симметриясының салдары болып табылады.