Кіріспе

Англия консервативті саясаткері (1926–2015)

Эдвард Джон Баррингтон Дуглас Скотт Монтегю, Болие баронының 3-ші ұрпағы (20 қазан 1926 – 31 тамыз 2015) – британдық аристократ және консервативті саясаткер. Ол Ұлттық автокөлік мұражайын құрғандығымен және 1954 жылы болған даулы сот ісімен танымал, оның себебі – оның гомосексуалдық әрекеттерге қатысы бар деген айыптама, бірақ ол осы айыптаманы жоққа шығарды.

Ерте өмір

Монтегю Лондонның Оңтүстік Кенсингтон ауданындағы Тюрло скверіндегі әжесі мен атасының үйінде дүниеге келді. 1929 жылы екі жасында әкесі Джон пневмониядан қайтыс болған кезде барондық атағын мұраға алды. Ол британдық теңдік атағын үшінші ең ұзақ уақыт бойы (86 жыл 155 күн) сақтап, рекорд жасады (басқалары – 7-ші Тауншенд маркизі 88 жыл және 13-ші Синклер лорды 87 жыл). Оның анасы – әкесінің екінші әйелі, Элис Крейк (1895–1996). Ол Кенттегі Бродстерс қаласындағы Санкт-Питерс-корт дайындық мектебіне, содан кейін Канададағы Ридли колледжіне, Итон колледжіне және, ақырында, Оксфордтағы Нью-колледжіне оқыды. Есейген соң, Лорд Монтегю дереу Лордтар палатасында орын алып, Палестина тақырыбында алғашқы сөз сөйледі. 1960 жылғы фестивальде модерн және традициялық джаз жанкүйерлері арасында қақтығыс болды, ол Болиу шайқасы деп белгілі болды. Монтегю 1956 жылы «The Veteran And Vintage Magazine» журналын құрды және мұражайды дамытуды жалғастырды, соның арқасында туризм саласында танымал атанды. Ол 1973–1978 жылдары Тарихи үйлер қауымдастығының төрағасы, 1973–1974 жылдары Жол қозғалысын басқару институтының президенті және 1984–1992 жылдары «Ағылшын мұрасы» ұйымының төрағасы болды. Ол сол қызметте 1989 жылы Дженифер Пейджті (кейіннен «Милениум Домның») бас атқарушы директоры етіп тағайындады. 1999 жылы Лордтар палатасы реформасы кезінде Монтегю Парламентте қалған 92 тұқым қуалайтын теңнің бірі болды. 2007 жылы ол Лордтар палатасының яхт клубының вице-комодоры болды. 2015 жылдың 17 қыркүйегінде Лордтар палатасынан зейнетке шығу ниеті туралы хабарлады, бірақ соған дейін қайтыс болды.

Жыныстық қатынас

Монтегю өмірінің басынан-ақ өзінің екі жынысқа да тартылатынын білген, ал Оксфорд университетінде оқып жүргенде осындай сезімдегі басқа адамдарды тауып, қуанды. 2000 жылы берген сұхбатында ол: «Менің екі жынысқа да деген тартымдылығым университетте өзгере де алмады, кемі де алмады. Мен осындай жағдайға тап болған жалғыз адам емес екенімді білу маған көңіл тыныштығын берді. Мен құрбыларымнан гөрі аз мазалады, себебі мен өзімнің екі жынысқа да тартылатынымды қабылдағанмын, бірақ әлі де жария болып қалуымнан қорқып жүрдім» деді.

ЛГБТ тарихындағы рөлі

Басқа сотталушылардан өзгеше, Монтегю өзінің кінәсіз екенін жалғастырып айтты. Сот процесі кейбір саясаткерлер мен шіркеу басшылары арасында наразылық тудырды, нәтижесінде Вольфенден комитеті құрылды. Ол 1957 жылғы баяндамасында екі ересек адам арасындағы гомосексуалдық қатынасты қылмыстық жазадан босатуды ұсынды. Он жыл өткен соң Парламент ұсынысты қабылдады, бұл Ұлыбританиядағы гомосексуалдар тарихында маңызды өзгеріс болды. Өйткені, 1533 жылғы «Бұзушылық туралы заңнан» бері анальдық секс, «бұзушылық» түрі, қылмыс болып саналды. 2000 жылы автобиографиясы жарық көрген кезде сұхбат берген Монтегю, гомосексуализмді қылмыстан босатудағы рөлі үшін есінде қалатыны айтылғанда көздерінен жас шықты. Фиона, Болиеудің леди Монтегюі, 1943 жылы Оңтүстік Родезияда (қазіргі Зимбабве) дүниеге келді. Ол Сюссекс графтығының Климпинг қаласынан шыққан Ричард Леонард Диан Герберттің қызы еді. Швейцарияда білім алғаннан кейін ол кино өндірісіне көмекші болып жұмыс істеді. Beaulieu Enterprises директоры және Countryside Education Trust қорының мүшесі болды. Нобель бейсыт сыйлығының лауреаты Бетти Уильямс басқарған Балаларға деген қайырымдылықтың әлемдік орталығының халықаралық кеңесшісі қызметін атқарды. Сонымен қатар, Будапешт клубының бірінші жаһандық елшісі болып тағайындалды. Монтегю қысқа аурудан кейін 2015 жылдың 31 тамызында 88 жасында Нью-Форесттегі Болиеу иелігінде қайтыс болды. Ол үш баласы мен екі немересін қалдырды. Фиона, Болиеудің леди Монтегюі 2023 жылдың 14 мамырында 79 жасында қысқа аурудан кейін дүние салды. Тергеу барысында леди Монтегю тамақтан және судан бас тартып, өзінің өліміне себепкер болғандығы анықталды.

Мемуарлар және деректі фильмдер

Жарты ғасырға жуық уақыт бойы Монтегю үкім туралы ашық сөйлеуден жалтарды, оның орнына күш-жігерін Ұлттық моторлық мұражайға және басқа да іс-шараларға жұмсады. Бірақ 2000 жылы ол ақыры үндеуін бұзып, «Дөңгелек ішінде дөңгелек» атты естеліктерін жариялады, оның екі тарауы оның соты мен түрмеде отыруына арналған. Сұхбаттарында ол өзінің тарихын жариялау арқылы «әділдікті орнатуға» ниеттенгенін айтты, сондай-ақ 2017 жылы BBC-нің «Заңға қарсы» атты деректі драмасы да жарық көрді. 2013 жылдың сәуір айында Калифорния штатындағы Ньюпорт-Бич кинофестивалінде Льюк Коремнің Монтегюдің өмірі мен жетістіктері туралы «Лорд Монтегю» атты деректі фильмі көрсетілді. Фильм 2013 жылдың қараша айында Напа аңғарында өткен кинофестивальде де көрсетілді.