Кіріспе
Үздіксіз өндіріс әдісі – материалдарды үзіліссіз өндіру, жасау немесе өңдеу үшін қолданылатын ағын өндірісінің бір түрі. Үздіксіз өндіріс үздіксіз процесс немесе үздіксіз ағынды процесс деп аталады, себебі өңделіп жатқан материалдар – құрғақ заттар немесе сұйықтықтар – үнемі қозғалыста болады, химиялық реакцияларға түседі немесе механикалық немесе жылулық өңдеуден өтеді. Үздіксіз өңдеу, партиялық өндіріске қарама-қарсы келеді. Үздіксіз жұмыс істеу дегеніміз, көбінесе тәулігіне 24 сағат, аптасына жеті күн жұмыс жасау, және жарты жылдық немесе жылдық сияқты сирек техникалық тоқтаулар жасау. Кейбір химиялық зауыттар бір-екі жылдан астам үзіліссіз жұмыс істей алады. Доменді пештер 4 жылдан 10 жылға дейін тоқтамай жұмыс істей береді.
Continuous production is a flow production method used to manufacture, produce, or process materials without interruption. Continuous production is called a continuous process or a continuous flow process because the materials, either dry bulk or fluids that are being processed are continuously in motion, undergoing chemical reactions or subject to mechanical or heat treatment. Continuous processing is contrasted with batch production. Continuous usually means operating 24 hours per day, seven days per week with infrequent maintenance shutdowns, such as semi annual or annual. Some chemical plants can operate for more than one to two years without a shutdown. Blast furnaces can run from four to ten years without stopping.
Жартылай үздіксіз процестер
Көптеген процестер, мысалы, құрастыру желілері және жеңіл өндіріс, оңай тоқтатылып, қайта іске қосылатындықтан, бүгінде жартылай үздіксіз деп есептеледі. Қажет болған жағдайда, оларды бір немесе екі смена бойы жұмыс істеуге болады.
Тарих
Ең көне үздіксіз ағынды процесс – шойын өндіруге арналған домен пеші. Домен пешіне кен, отын және қоспа материалдары үнемі салынады және балқытылған шойын мен шлак үнемі шығарылады; алайда, темір мен кремнийді тотықсыздандыру және кейін кремнийді тотықтыру химиялық реакциясы үздіксіз болып келеді. Жартылай үздіксіз процестер, мысалы, машинамен темекі өндіру, пайда болған кезде «үздіксіз» деп аталды. Бүгінгі күні нағыз үздіксіз процестердің көптегені бастапқыда партиялық операциялар болды. 1771 жылы Ричард Аркрайт жобалаған Кромфорд фабрикасы – шикізаттан дайын өнімге дейін үздіксіз процесті қолданған алғашқы фабрика. 1799 жылы патенттелген Фурдринье қағаз машинасы – өнеркәсіптік революция дәуіріндегі үздіксіз өндіріс процестерінің алғашқы үлгілерінің бірі. Ол қағаздың үздіксіз жолағын жасады, ол пішімделді, қысылды, кептірілді және рулонға оралды. Бұрын қағаз жеке парақтар түрінде жасалатын. Қағаз машинасы темірді, содан кейін болатты үздіксіз илеу сияқты басқа үздіксіз процестерге де әсер етті. Оливер Эванстың шамамен 1785 жылғы ұн диірмені – тағы бір ерте үздіксіз процесс, ол толық автоматтандырылған. Химиялық өндіріс пен мұнайды қайта өңдеу бастапқыда партиялармен жүргізілді, процесті басқару жеткілікті деңгейде дамып, үздіксіз өңдеу үшін қашықтан басқару мен автоматтандыруға мүмкіндік бергенше. Процестер 19 ғасырда үздіксіз жұмыс істеуге көшті. 20 ғасырдың басында үздіксіз процестер кеңінен таралды.
Ауыстырулар
Техникалық қызмет көрсетуден басқа, өндіріс процесін өзгерту жұмыстары да тоқтату кезінде жүргізіледі. Мұғажарға жаңа жабдықтарды негізгі өндіріс ағынына орнату, немесе өндіріс жұмыс істеп тұрғанда қосалқы процестерді немесе жабдықтарды қосу, немесе оларды қосуға дайындық жасау кіреді. Күрделі өндіріс процесін тоқтатуға апталар немесе айлар бойы жоспарлау қажет болуы мүмкін. Әдетте, үйлестіру және жоспарлау мақсатында бірнеше кездесулер өтеді. Мұндай кездесулерге техникалық қызмет көрсету, электрмен жабдықтау, инженерлік, қауіпсіздік және өндіріс бөлімдері сияқты түрлі бөлімдер қатысады. Барлық жұмыс, құбыр төсеушілер, диірменшілер, электршілер, механиктер, жұмысшылар сияқты түрлі мамандықтарды, сондай-ақ қажетті жабдықтарды (крандар, жылжымалы жабдықтар, ауа компрессорлары, дәнекерлеу машиналарын, мұралар және т.б.) және барлық керек-жарақтарды (қосалқы бөлшектер, болат, құбырлар, сымдар, бұрандалар мен гайкалар) қамтитын мұқият жоспарланған кестеге сәйкес орындалады. Сондай-ақ, тоқтату кезінде электр қуаты өшірілсе, электр қуатын қамтамасыз ету шаралары да қарастырылады. Көбінесе, жаңа жабдық орнатылған жағдайда, сыртқы мердігерлердің бірі немесе бірнешесі жұмыстың бір бөлігін орындайды.
Қауіпсіздік
Қауіпсіздік жиналыстары әдетте тоқтату алдында және тоқтату кезінде өткізіледі. Басқа қауіпсіздік шараларына ыстық аумақтарды немесе оттегінің жетіспеуі мүмкін немесе улы газдардың болуы мүмкін аумақтарды жеткілікті түрде желдетуді қамтамасыз ету, ыдыстар мен басқа жабық кеңістіктердегі оттегі деңгейін тексеру және улы немесе жарылғыш газдардың жоқтығына көз жеткізу кіреді. Жұмыс істеуге дайындалған кез келген машина электр желісінен ажыратылуы тиіс, әдетте мотордың іске қосу құрылысы арқылы, осылайша оның жұмыс істеуіне мүмкіндік болмайды. Мотордың іске қосу құрылысына құлып қою қалыпты жағдай, және оны тек жұмысты орындау кезінде қауіпке ұшырайтын адам немесе адамдар ғана аша алады. Ажыратудың басқа тәсілдеріне мотор мен жабдық арасындағы біріктіргіштерді алып тастау немесе жабдықты қозғалмайтын күйде ұстау үшін механикалық құралдарды пайдалану кіреді. Жұмысшылар кіретін ыдыстарға қосылған құбырлардағы клапандар тізбекпен бекітіліп, жабылады, егер құбырлар арқылы ештеңе келмейтініне сенімділік болса, басқа шаралар қолданылмаса.