Кіріспе
Швеция мен Польша арасындағы жоғары кернеулі су асты кабелі SwePol – Швецияның Карлсхамн қаласына жақын жердегі Стернё аралы мен Польшаның Слупск қаласына жақын жердегі Брусково-Вельке аралы арасындағы жоғары кернеулі тұрақты ток (ЖЖҚ) су асты кабелі. Желі 2000 жылы қолданысқа енгізіліп, 450 кВ кернеумен 600 МВт дейін қуат тасымалдай алады. Кабельдің көлденең қимасы бар. Ол Стернё ЖЖҚ стансасынан Балтық теңізінің жағалауына дейін жер асты кабелі ретінде өтеді. Ұзын су асты кабелі Польшада Устка маңындағы жағаға келіп, қалған бөлігі Брусково-Вельке ЖЖҚ статикалық инверторлық стансасына дейін жер астынан өтеді. Басқа монополярлы ЖЖҚ жүйелерінен айырмашылығы, Swepol желісінің су асты бөлігі үшін 2 кабельден, ал құрлықтағы бөліктері үшін секциялары бар бір кабельден тұратын металл қайтарымды пайдаланады. Екі стансада да 225 мГ индуктивтілігі және салмағы бар ауа өзекті тегістегіштер және 11-ші, 13-шы, 24-ші және 36-шы гармоникаларға арналған сүзгілер орнатылған. Әрбір сүзгі катушка мен конденсатордан тұрады, олар тізбекке тізбектеледі. 11-ші және 13-шы гармоникаларға арналған сүзгілер реттеледі. Сүзгілер 95 Мвар реактивті қуатты жеткізеді. Тағы 95 Мвар реактивті қуат конденсаторлық батарея арқылы жеткізіледі. Әрбір стансаның статикалық инверторы, 12 импульстік тиристорлық көпір ретінде жұмыс істейді, клапан залында орнатылған үш биік мұнарада орналасқан 792 тиристордан тұрады. Бастапқыда SwePol Link AB компаниясы, Svenska Kraftnät (51%), Vattenfall (16%) және PSE Operator (33%) бірлесіп иеленген, бірақ компания таратылып, кабельдің швед бөлігі Svenska Kraftnät, ал поляк бөлігі PSE Operator компаниясына тиесілі болды. Желі қолданысқа енгізілгеннен бері 11 рет кабельдің зақымдануы тіркелді: бір рет жоғары кернеу желісінде, ал 10 рет қайтару желісінде. Зақымдану себептеріне кеме анкерлері, балық аулау торлары, өрт және желідегі қуаттың ауытқуы жатқызылды. 2005 жылдың 14 ақпанында Брусково-Велькедегі ЖЖҚ стансасындағы тегістеу реакторы өрт салдарынан қирады. Жөндеу жұмыстары 20 сағатқа созылды. Бастапқыда SwePol тек Польшаға электр энергиясын экспорттау үшін пайдаланылды. 2020 жылдың қаңтар-қазан айларында Польша 1,225.9 ГВт·сағ электр энергиясын экспорттады және 12,573.1 ГВт·сағ импорттады, бұл 2019 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 872.8 ГВт·сағ және 9,326.7 ГВт·сағ көрсеткіштерден жоғары. Ең көп импорт Германиядан – 3,222.2 ГВт·сағ, Швециядан – 3,195.9 ГВт·сағ және Чехиядан – 2,561.5 ГВт·сағ құрады. Польшаның электр энергиясы нарығы 2025 жылдан бастап, ЕО-ның электр станцияларының шығарындыларына қатысты ережелерін қатаңдату салдарынан 5 ГВт жылу қуаты жүйеден шығарылуына байланысты қуат тапшылығына тап болады деп ескертілді. 2022 жылдың қыркүйегінде Балтық теңізіндегі «Солтүстік ағын» газ құбырынан газ ағып, саботаж жасалғаны күдіктелген кезде көптеген адамдар SwePol желісі де зақымдалды деп қорқыды. Svenska Kraftnät компаниясының сол жылдың 4 қазанында жариялаған сынақтарының нәтижесінде мұндай болмағаны анықталды.
SwePol is a long monopolar high voltage direct current (HVDC) submarine cable between the Stärnö peninsula near Karlshamn, Sweden, and Bruskowo Wielkie, near Słupsk, Poland. The link was inaugurated in 2000 and can transmit up to 600 MW power at a voltage of 450 kV. The cable has a cross section of It runs for as an underground cable from the Stärno HVDC Station to the shore of the Baltic Sea. The long submarine cable comes ashore in Poland near Ustka at and runs underground for the remaining to Bruskowo Wielkie HVDC Static Inverter Plant. Unlike other monopolar HVDC schemes, Swepol uses a metallic return consisting of 2 cables with sections for the submarine portion of the line, and a single cable with sections for the land portions. Both stations use air core inductance smoothing rectifiers of 225 mH and a weight of , with filters for the 11th, 13th, 24th, and 36th harmonics. Each filter consists of a coil and a capacitor switched in row. The filters for the 11th and 13th harmonics are adjustable. The filters deliver a reactive power of 95 Mvar. Additional 95 Mvar reactive power is delivered by a capacitor bank. Each station's static inverter, which is switched as a 12 pulse thyristor bridge, consists of 792 thyristors arranged in three high towers installed in a valve hall. It was initially owned and maintained by SwePol Link AB, a company jointly owned by the state owned Swedish power company Svenska Kraftnät (51%), Vattenfall (16%), and Polish transmission system operator PSE Operator (33%), but the company was liquidated and the cable was acquired by Svenska Kraftnät for the Swedish and PSE Operator for the Polish part of the cable. Since coming online, 11 instances of cable damage have occurred: one on the high voltage line and 10 on the return cable. Causes have included ship anchors, fishing nets, fire, and grid power disturbances. On 14 February 2005, the smoothing reactor at the HVDC station at Bruskowo Wielkie was destroyed by fire. Repairs took 20 hours. Initially SwePol was used to export electricity to Poland only. From January to October 2020 Poland exported 1,225.9 GWh of electricity and imported 12,573.1 GWh compared to 872.8 GWh and 9,326.7 GWh in the same period 2019. The largest import was from Germany 3,222.2 GWh, Sweden 3,195.9 GWh and the Czech Republic 2,561.5 GW. Poland's power market will face a supply squeeze from 2025, when a tightening of EU rules on plants’ emissions will force nearly 5 GW of thermal capacity out of the system, the nation's TSO has warned. When the Nord Stream gas pipeline, also in the Baltic Sea, began to leak in September 2022 and sabotage was suspected, many people feared that the SwePol link had also been damaged. Tests by Svenska Kraftnät, published on 4 October the same year, indicated that was not the case.
Жылдық есептер
2016 жылы SwePol компаниясының техникалық қуаты 87%-ды құрады. Пайдаланылмаған техникалық қуат 25% құрады. Жалпы алғанда, Швециядан Польшаға 2,8 ТВт·сағ (52,4% техникалық қуат) экспортталды, ал Швецияға 0,2 ТВт·сағ (3,3% техникалық қуат) импортталды. 2017 жылы SwePol компаниясының техникалық қуаты 94,2%-ды құрады. Пайдаланылмаған техникалық қуат 31,9% құрады. Жалпы алғанда, Швециядан Польшаға 3,1 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 59,4%) экспортталды, ал Швецияға 0,2 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 2,9%) импортталды. 2018 жылы SwePol-дің техникалық қуаты 96%-ды құрады. Пайдаланылмаған техникалық қуат 30%-ды құрады. Жалпы алғанда, Швециядан Польшаға 3,1 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 59%) экспортталды, ал Швецияға 0,4 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 7%) импортталды. 2019 жылы SwePol-дің техникалық қуаты 86%-ды құрады. Пайдаланылмаған техникалық қуат 24% құрады. Жалпы алғанда, Швециядан Польшаға 3,1 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 59%) экспортталды, ал Швецияға 0,2 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 4%) импортталды. SwePol өзінің техникалық қуатының 62% -ын жіберді, бұл 2018 жылға қарағанда сәл аз, бірақ 2012 жылдан бастап орташа пайдаланудан жоғары. Қолжетімді қуат жоспардан тыс техникалық қызмет көрсету және кедергілерден туындаған үзілістерге байланысты әдеттегіден төмен болды. Жоспарланбаған техникалық қызмет көрсетуді тоқтату майдың ағып кетуінен, ал кедергілі тоқтау клапанды салқындату жүйесінің 29 күнге созылған ақаулығынан туындады. 2020 жылы SwePol компаниясының техникалық қуаты 87%-ды құрады. Пайдаланылмаған техникалық қуат 13% құрады. Жалпы алғанда, 3,8 ТВт·сағ (72% техникалық қуат) Швециядан Польшаға оңтүстікке, ал 0,1 ТВт·сағ (0,2% техникалық қуат) Швециядан солтүстікке жіберілді. SwePol-дің жыл сайынғы техникалық қызмет көрсетуі қыркүйек айында 6 күн бойы жалғасты. Сонымен қатар, SwePol компаниясы 2020 жылы тағы 3 жоспарлы техникалық қызмет көрсетуді тоқтатты және тағы 1 үзіліс болды. SwePol-де 2020 жылы 3 кішігірім және 1 аса ауыр тоқыраулар болды. Польша тарапынан AC сүзгісінің өртенуімен байланысты болған қатты тоқыраудың салдарынан, HVDC желісін қайта іске қосуға 19 күн кетті. 2021 жылы SwePol-дің техникалық қуаты 91% болды. Пайдаланылмаған техникалық қуат 22% құрады. Жалпы алғанда, 3,4 ТВт·сағ (техникалық қуаттың 65%-ы) оңтүстікке (SE4→PL) және 0,2 ТВт·сағ (4% техникалық қуаты) солтүстікке (PL→SE4) жіберілді. SwePol-дің жыл сайынғы техникалық қызмет көрсетуі қыркүйек айында 6 күн бойы жалғасты. Сонымен қатар, SwePol компаниясында 2021 жылы тағы 10 жоспарлы техникалық қызмет көрсету үзілісі болды. 5 рет кішігірім тоқыраулар болды, олардың бірі 8 сағаттан астам уақытқа созылды. SwePol 2021 жылы тоқыраулар салдарынан жалпы 49 сағат бойы желіден тыс болды.
capacity) was imported to Sweden. In 2018, SwePol had an available technical capacity of 96%. The technical capacity not used was 30%. Totally, 3.1 TWh (59% of the technical capacity) was exported from Sweden to Poland and 0.4 TWh (7% of the technical
capacity) was imported to Sweden. In 2019, SwePol had an available technical capacity of 86%. The technical capacity not used was 24%. Totally, 3.1 TWh (59% of the technical capacity) was exported from Sweden to Poland and 0.2 TWh (4% of the technical capacity) was imported to Sweden. SwePol transmitted 62% of its technical capacity, which is slightly less than in 2018 but still higher than the average utilisation since 2012. The available capacity was lower than normally due to an unplanned maintenance outage and a disturbance outage. The unplanned maintenance outage was caused by an oil leakage and the disturbance outage was caused by a valve cooling system failure lasting 29 days. In 2020, SwePol had an available technical capacity of 87%. The technical capacity not used was 13%. Totally, 3.8 TWh (72% of the technical capacity) was transmitted south from Sweden to Poland and >0.1 TWh (0.2% of the technical capacity) was transmitted north to Sweden. The annual maintenance of SwePol lasted 6 days in September. Additionally, SwePol had 3 other planned maintenance outages and 1 other outage during 2020. SwePol had 3 minor disturbance outages and 1 more severe disturbance outage in 2020. The severe disturbance outage was caused by a fire in the AC filter on the Polish side in January, and it took 19 days to bring the HVDC link back online after it. In 2021, SwePol had an available technical capacity of 91 %. The technical capacity not used was 22 %. Totally, 3.4 TWh (65 % of the technical capacity) was transmitted south (SE4→PL) and 0.2 TWh (4 % of the technical capacity) was
transmitted north (PL→SE4). The annual maintenance of SwePol lasted 6 days in September. Additionally, SwePol had 10 other planned maintenance outages during 2021. There were 5 minor disturbance outages, of which one lasted more than 8 hours. SwePol was offline due to disturbance outages for 49 hours in total in 2021.
Мәдени мағынасы
Swepol Link – Брусково-Вьелки қаласындағы жергілікті футбол клубының да атауы.