Кіріспе

Операциялық жүйе
PRIMOS операциялық жүйесі – 1970 жылдары Prime Computer компаниясының өзінің миникомпьютерлік жүйелері үшін әзірлеген операциялық жүйесі. Ол жылдам танымал болды және 1980 жылдардың ортасына дейін негізгі миникомпьютерлік операциялық жүйе ретінде бәсекеге қабілетті болды. ПК-ның пайда болуымен және миникомпьютер индустриясының құлдырауымен Prime 1990 жылдардың басында нарықтан ығыстырылды, ал 2010 жылдың соңында PRIME және PRIMOS тауарлық белгілері жойылды. Prime сонымен қатар RTOS деп аталатын конфигурацияланатын нақты уақыт операциялық жүйесін ұсынды. Бұл таза компьютерлік ғылым тұрғысынан қарағанда, ерекше таңдау болды: көрсеткіштер жоқ, түйіндес жол түрі жоқ және т.б. Дегенмен, FORTRAN инженерлерге ең таныс тіл болды, ал инженерлер Prime үшін алғашқы жылдары маңызды нарық болды. Операциялық жүйені бағдарламалау тілі ретінде FORTRAN-ды таңдауға Prime-ті құрған адамдар себепкер болды. Олар NASA жобасы аясында Honeywell компаниясында жұмыс істеген. FORTRAN – бұл NASA-да да, олардың көпшілігі MIT-де де қолданған тіл. Honeywell компаниясымен байланыс соншалыққа дейін жетті, бастапқы Prime компьютерлері Honeywell Series 16 миникомпьютерлерімен үйлесімді болды. Honeywell сол кезде миникомпьютерлерге қызығушылық танытпады, сондықтан олар компаниядан шығып, Prime-ті құрып, кодты өздерімен бірге "алып кетті". Олар FORTRAN-ды орындау үшін оңтайландырылған аппараттық құралдарды, соның ішінде FORTRAN-ның ерекше үш тармақты операциясын тікелей іске асыратын машиналық нұсқауларды жасады. Prime-тің аппараттық құралдары байт адрестеуді қолдамағандықтан, C компиляторын жасауға мұқтаждық болған жоқ. Аппараттық құралдың кейінгі үлгілері I режимін қолдау үшін өзгертілді, ал бағдарламалар C тілінде құрастырылды. Кейін, 16-шы нұсқада PL/1 тілінің PL/P нұсқасы PRIMOS үшін таңдаулы жоғары деңгейлі тіл болды, ал PL/P және кейін Modula 2 тілдері ядрода қолданылды. Сонымен қатар, кейбір жаңа PRIMOS құралдары SP/L тілінде жазылды, ол PL/P-ге ұқсас болды. PRIMOS-тың бастапқы коды клиенттерге қолжетімді болды және FORTRAN мен PL/P тілдерінің арқасында клиенттер қажет болған жағдайда PRIMOS-ты өзгерте алды. Мысалы, 1990 жылы Ұлыбританиядағы Салфорд университеті PRIMOS-ты өзінің бес 9955 жүйесінде өзгертті, соның салдарынан студенттер енді PRIMOS SMSG$ шақыруын орап, басқа студенттерге хабарлама жіберу үшін MESSAGE командасын қолдана алмады, себебі бұл команданы пайдаланып онлайн "сөйлесу" кең таралды және қолжетімді шектеулі терминалдарды тоқтатты. Бұл команданы пайдаланып хабарлама жіберу бүгінгі SMS мәтіндік хабарламаларына ұқсас болды, тек бір хабарламаға ең көп дегенде 80 символ жіберуге болады. PRIMOS-тың (6-шы нұсқасы) алғашқы нұсқалары DOS (PRIMOS 2) және кейін DOSVM (PRIMOS 3) деп аталды, бірақ PRIMOS 4-тен бастап P400 жүйесінде PRIMOS атауы қалыптасты. PRIMOS-тың көптеген маңызды шығарылымдары болды. Соңғы ресми нұсқасы (24.0.0. R52) 1997 жылдың 3 шілдесінде жарық көрді. Осы уақытқа дейін Peritus деп аталатын компания (бұрынғы Prime инженерлерін жұмысқа алған) PRIMOS-ты күтіп келді. 19-шы нұсқадан бастап PRIMOS-тың маңызды бөліктері SPL және Modula 2 тілдерінде жазылды, ал Prime Macro Assembler (PMA), FORTRAN IV және PL/P қолдану осы кезде айтарлықтай төмендеді. Бағдарламалардың барлық қазіргі Prime процессорларында (жеткілікті ресурстар болған жағдайда), сондай-ақ барлық келесі Prime процессорларында орындалуы кепілдендірілді. PRIMOS нұсқаларында шамамен 1977 жылдан бастап және одан кейін файлдық жүйеде сегмент каталогы деп аталатын ерекше құрылым болды. Әдеттегі каталогтардан айырмашылығы, сегмент каталогында орналасқан файлдар бүтін сандық индекс арқылы анықталды, бұл каталогты қарапайым хэш-функциямен іздеуді тиімді түрде қысқартты. Сегмент каталогтары олардың кілтті индекс/тікелей қолжетімділік (KI/DA) файлдарға қолжетімділік жүйесінде және жүйелік жүктеушінің кейінгі нұсқаларында қолданылды.

Деректерге қол жеткізу

Индекстелген деректер MIDAS файлында сақталуы мүмкін: Көп индекстелген деректерге қол жеткізу жүйесі, және COBOL немесе FORTRAN арқылы қол жетімді болатын. Үшінші тараптың құралдарының ішінде Queo деп аталатын пакет болды, ол COBOL-дан гөрі күштірек болғанмен, одан аз сөзбен жазылған. PRIMOS әріптер жиынтығы негізінен ASCII-ге ұқсас, бірақ 8-біті кері шалынған. ASCII-дің бастапқы 7 биттік стандарты 8-ші бітті белгісіз қалдырған, бірақ көпте қолданылатын Teletype Model 33 ASR моделінде бұл бит әдетте 1-ге орнатылып, Prime стандарты болды. PRIMOS-тан басқа жүйелерге деректерді ауыстырғанда мұны есте ұстау өте маңызды.

ФАНТОМДАР мен ЖОБАР

"Phantoms" – PHANTOM командасы іске қосылғанда бірден фондық режимде орындала бастайтын, бақылаусыз жүйелік процестердің бір түрі еді. "Дәстүрлі" пакеттік тапсырмалар JOB командасы арқылы іске қосылды, оның ішінде оларды белгілі бір уақытқа жоспарлау мүмкіндігі де болды.

Қателерге төзімділік

PRIMOS операциялық жүйесі жүйе сенімділігі мен деректердің сақтығын қамтамасыз ету үшін жоғары деңгейдегі қателерге төзімділік мүмкіндіктерін қамтиды. Оның ерекшелігі – MIRROR ON командасы, ол логикалық тұрғыдан эквивалентті, толықтай бірдей екі бөлімді құруға мүмкіндік берді, олар нақты уақыт режимінде синхронды түрде сақталды. Бұл команда аппараттық іркілістерге қарсы жүйенің тұрақтылығын арттыруға септігін тигізді. Іске қосылғанда, MIRROR ON командасы дискіні көшіруді бастайды, яғни негізгі дискіге жазылған барлық операциялар екінші дискіге дубликатталады. Бұл резервтік көшірме жүйені негізгі бөлім істен шыққан жағдайда көшірме бөлімді пайдалану арқылы үздіріссіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. RAID 1-ге қарағанда, дискіні көшіру үшін әдетте арнайы аппараттық қолдау қажет болса, MIRROR ON командасы осы мүмкіндікті бағдарламалық деңгейде жүзеге асырып, деректерді резервтік көшіру үшін икемді және экономикалық тиімді шешім ұсынады.

PRIMENET

Prime-тің PRIMENET бағдарламалық жасақтамасы желідегі кез келген жүйеге қол жеткізуді, пайдаланушыны қосымша командалармен мазаламастан, қамтамасыз ету үшін жасалған. PRIMENET арқылы A жүйесіндегі пайдаланушы B жүйесіндегі файлдарға, олар A жүйесінде болғандай, қол жеткізе алады, тіпті RLOGIN (Remote Login) командасын пайдаланып басқа жүйеге кіре алады.

RJE

2780/3790 эмуляциясы қосылды.

Примикс

1985 жылы AT&T UNIX System V жүйесінің Primix деп аталған порты Primos Release 19.4.2 нұсқасымен қолжетімді болды, ол Unix функцияларын қосу үшін өңделіп жасалған. Ол PRIMOS жүйесімен қатар жұмыс істеді, пайдаланушыларға олардың арасында ауысуға мүмкіндік берді.