Кіріспе
Операциялық жүйе
PRIMOS операциялық жүйесі – 1970 жылдары Prime Computer компаниясының өзінің миникомпьютерлік жүйелері үшін әзірлеген операциялық жүйесі. Ол жылдам танымал болды және 1980 жылдардың ортасына дейін негізгі миникомпьютерлік операциялық жүйе ретінде бәсекеге қабілетті болды. ПК-ның пайда болуымен және миникомпьютер индустриясының құлдырауымен Prime 1990 жылдардың басында нарықтан ығыстырылды, ал 2010 жылдың соңында PRIME және PRIMOS тауарлық белгілері жойылды. Prime сонымен қатар RTOS деп аталатын конфигурацияланатын нақты уақыт операциялық жүйесін ұсынды. Бұл таза компьютерлік ғылым тұрғысынан қарағанда, ерекше таңдау болды: көрсеткіштер жоқ, түйіндес жол түрі жоқ және т.б. Дегенмен, FORTRAN инженерлерге ең таныс тіл болды, ал инженерлер Prime үшін алғашқы жылдары маңызды нарық болды. Операциялық жүйені бағдарламалау тілі ретінде FORTRAN-ды таңдауға Prime-ті құрған адамдар себепкер болды. Олар NASA жобасы аясында Honeywell компаниясында жұмыс істеген. FORTRAN – бұл NASA-да да, олардың көпшілігі MIT-де де қолданған тіл. Honeywell компаниясымен байланыс соншалыққа дейін жетті, бастапқы Prime компьютерлері Honeywell Series 16 миникомпьютерлерімен үйлесімді болды. Honeywell сол кезде миникомпьютерлерге қызығушылық танытпады, сондықтан олар компаниядан шығып, Prime-ті құрып, кодты өздерімен бірге "алып кетті". Олар FORTRAN-ды орындау үшін оңтайландырылған аппараттық құралдарды, соның ішінде FORTRAN-ның ерекше үш тармақты операциясын тікелей іске асыратын машиналық нұсқауларды жасады. Prime-тің аппараттық құралдары байт адрестеуді қолдамағандықтан, C компиляторын жасауға мұқтаждық болған жоқ. Аппараттық құралдың кейінгі үлгілері I режимін қолдау үшін өзгертілді, ал бағдарламалар C тілінде құрастырылды. Кейін, 16-шы нұсқада PL/1 тілінің PL/P нұсқасы PRIMOS үшін таңдаулы жоғары деңгейлі тіл болды, ал PL/P және кейін Modula 2 тілдері ядрода қолданылды. Сонымен қатар, кейбір жаңа PRIMOS құралдары SP/L тілінде жазылды, ол PL/P-ге ұқсас болды. PRIMOS-тың бастапқы коды клиенттерге қолжетімді болды және FORTRAN мен PL/P тілдерінің арқасында клиенттер қажет болған жағдайда PRIMOS-ты өзгерте алды. Мысалы, 1990 жылы Ұлыбританиядағы Салфорд университеті PRIMOS-ты өзінің бес 9955 жүйесінде өзгертті, соның салдарынан студенттер енді PRIMOS SMSG$ шақыруын орап, басқа студенттерге хабарлама жіберу үшін MESSAGE командасын қолдана алмады, себебі бұл команданы пайдаланып онлайн "сөйлесу" кең таралды және қолжетімді шектеулі терминалдарды тоқтатты. Бұл команданы пайдаланып хабарлама жіберу бүгінгі SMS мәтіндік хабарламаларына ұқсас болды, тек бір хабарламаға ең көп дегенде 80 символ жіберуге болады. PRIMOS-тың (6-шы нұсқасы) алғашқы нұсқалары DOS (PRIMOS 2) және кейін DOSVM (PRIMOS 3) деп аталды, бірақ PRIMOS 4-тен бастап P400 жүйесінде PRIMOS атауы қалыптасты. PRIMOS-тың көптеген маңызды шығарылымдары болды. Соңғы ресми нұсқасы (24.0.0. R52) 1997 жылдың 3 шілдесінде жарық көрді. Осы уақытқа дейін Peritus деп аталатын компания (бұрынғы Prime инженерлерін жұмысқа алған) PRIMOS-ты күтіп келді. 19-шы нұсқадан бастап PRIMOS-тың маңызды бөліктері SPL және Modula 2 тілдерінде жазылды, ал Prime Macro Assembler (PMA), FORTRAN IV және PL/P қолдану осы кезде айтарлықтай төмендеді. Бағдарламалардың барлық қазіргі Prime процессорларында (жеткілікті ресурстар болған жағдайда), сондай-ақ барлық келесі Prime процессорларында орындалуы кепілдендірілді. PRIMOS нұсқаларында шамамен 1977 жылдан бастап және одан кейін файлдық жүйеде сегмент каталогы деп аталатын ерекше құрылым болды. Әдеттегі каталогтардан айырмашылығы, сегмент каталогында орналасқан файлдар бүтін сандық индекс арқылы анықталды, бұл каталогты қарапайым хэш-функциямен іздеуді тиімді түрде қысқартты. Сегмент каталогтары олардың кілтті индекс/тікелей қолжетімділік (KI/DA) файлдарға қолжетімділік жүйесінде және жүйелік жүктеушінің кейінгі нұсқаларында қолданылды.
the operating system
PRIMOS is a discontinued operating system developed during the 1970s by Prime Computer for its minicomputer systems. It rapidly gained popularity and by the mid 1980s was a serious contender as a mainline minicomputer operating system. With the advent of PCs and the decline of the minicomputer industry, Prime was forced out of the market in the early 1990s, and by the end of 2010 the trademarks for both PRIME and PRIMOS no longer existed. Prime had also offered a customizable real time OS called RTOS. which was an odd choice from a pure computer science standpoint: no pointers, no native string type, etc. FORTRAN was, however, the language most known to engineers, and engineers were a big market for Prime in their early years. The unusual choice of FORTRAN for the OS programming language had to do with the people who founded Prime. They had worked for Honeywell on a NASA project. FORTRAN was the language they had used both at NASA and, for many of them, at MIT. This connection with Honeywell extended to the point that the original Prime computers were compatible with Honeywell Series 16 minicomputers. Honeywell, at that time, was uninterested in minicomputers, so they left and founded Prime, "taking" the code with them. They developed hardware optimized to run FORTRAN, including machine instructions that directly implemented FORTRAN's distinctive 3 way branch operation. Since Prime's hardware did not perform byte addressing, there was no impetus to create a C compiler. Late models of the hardware were eventually modified to support I mode, and programs compiled in C.
Later, at version 16, a version of PL/1, called PL/P, became the high level language of choice within PRIMOS, and
the PL/P and, later Modula 2, languages were used in the Kernel. Furthermore, some new PRIMOS utilities were written in SP/L, which was similar to PL/P. The source code to PRIMOS was available to customers and, thanks to FORTRAN and PL/P, customers could reasonably modify PRIMOS as needed. For example, around 1990, the University of Salford in the UK, modified the PRIMOS running on its five 9955 systems so that undergraduates could no longer use the MESSAGE command, that wrapped the PRIMOS SMSG$ call, to send messages to other undergraduates, because online "chatting" using that command was becoming rife, tying up terminals from the limited pool available. Messaging using that command was akin to SMS text messaging today, except a maximum of 80 characters could be sent per message. Very early versions of PRIMOS (revision 6) were originally called DOS (PRIMOS 2) and later DOSVM (PRIMOS 3), but starting with PRIMOS 4, on the P400 system, PRIMOS was the name that stuck. There were many major releases of PRIMOS. The last official revision (24.0.0. R52) was released July 3, 1997. By this time, a company called Peritus (which employed a number of ex Prime engineers) was maintaining PRIMOS. From Revision 19, major portions of PRIMOS were written in the languages SPL and Modula 2, the usage of the Prime Macro Assembler (PMA), FORTRAN IV and PL/P declined considerably around this time. Programs were guaranteed to run on all current Prime processors (subject to sufficient resources being available), as well as all subsequent Prime processors. In the versions of PRIMOS ca. 1977 and later, the filesystem included a distinctive construct known as the Segment Directory. Unlike more traditional directories, the files anchored in a segment directory were located using an integer index, effectively reducing searches of the directory to a simple hash function. Segment Directories were used in their Keyed Index/Direct Access (KI/DA) file access system and in later versions of the system loader.
Деректерге қол жеткізу
Индекстелген деректер MIDAS файлында сақталуы мүмкін: Көп индекстелген деректерге қол жеткізу жүйесі, және COBOL немесе FORTRAN арқылы қол жетімді болатын. Үшінші тараптың құралдарының ішінде Queo деп аталатын пакет болды, ол COBOL-дан гөрі күштірек болғанмен, одан аз сөзбен жазылған. PRIMOS әріптер жиынтығы негізінен ASCII-ге ұқсас, бірақ 8-біті кері шалынған. ASCII-дің бастапқы 7 биттік стандарты 8-ші бітті белгісіз қалдырған, бірақ көпте қолданылатын Teletype Model 33 ASR моделінде бұл бит әдетте 1-ге орнатылып, Prime стандарты болды. PRIMOS-тан басқа жүйелерге деректерді ауыстырғанда мұны есте ұстау өте маңызды.
third party tools was a package named Queo, which was more powerful than COBOL despite being less verbose. The PRIMOS character set was basically ASCII but with the 8th bit inverted. The original 7 bit standard for ASCII left the 8th bit unspecified, but on the commonly available Teletype Model 33 ASR, the bit was customarily set to 1, and this became Prime's standard. This is vital to realize when transferring data from PRIMOS to almost any other system.
ФАНТОМДАР мен ЖОБАР
"Phantoms" – PHANTOM командасы іске қосылғанда бірден фондық режимде орындала бастайтын, бақылаусыз жүйелік процестердің бір түрі еді. "Дәстүрлі" пакеттік тапсырмалар JOB командасы арқылы іске қосылды, оның ішінде оларды белгілі бір уақытқа жоспарлау мүмкіндігі де болды.
Қателерге төзімділік
PRIMOS операциялық жүйесі жүйе сенімділігі мен деректердің сақтығын қамтамасыз ету үшін жоғары деңгейдегі қателерге төзімділік мүмкіндіктерін қамтиды. Оның ерекшелігі – MIRROR ON командасы, ол логикалық тұрғыдан эквивалентті, толықтай бірдей екі бөлімді құруға мүмкіндік берді, олар нақты уақыт режимінде синхронды түрде сақталды. Бұл команда аппараттық іркілістерге қарсы жүйенің тұрақтылығын арттыруға септігін тигізді. Іске қосылғанда, MIRROR ON командасы дискіні көшіруді бастайды, яғни негізгі дискіге жазылған барлық операциялар екінші дискіге дубликатталады. Бұл резервтік көшірме жүйені негізгі бөлім істен шыққан жағдайда көшірме бөлімді пайдалану арқылы үздіріссіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. RAID 1-ге қарағанда, дискіні көшіру үшін әдетте арнайы аппараттық қолдау қажет болса, MIRROR ON командасы осы мүмкіндікті бағдарламалық деңгейде жүзеге асырып, деректерді резервтік көшіру үшін икемді және экономикалық тиімді шешім ұсынады.
PRIMENET
Prime-тің PRIMENET бағдарламалық жасақтамасы желідегі кез келген жүйеге қол жеткізуді, пайдаланушыны қосымша командалармен мазаламастан, қамтамасыз ету үшін жасалған. PRIMENET арқылы A жүйесіндегі пайдаланушы B жүйесіндегі файлдарға, олар A жүйесінде болғандай, қол жеткізе алады, тіпті RLOGIN (Remote Login) командасын пайдаланып басқа жүйеге кіре алады.
RJE
2780/3790 эмуляциясы қосылды.
Примикс
1985 жылы AT&T UNIX System V жүйесінің Primix деп аталған порты Primos Release 19.4.2 нұсқасымен қолжетімді болды, ол Unix функцияларын қосу үшін өңделіп жасалған. Ол PRIMOS жүйесімен қатар жұмыс істеді, пайдаланушыларға олардың арасында ауысуға мүмкіндік берді.