Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазылым металлургиясының саласы
Branch of extractible metallurgy
Пирометаллургия – қазылым металлургиясының бір саласы. Ол пайдалы қазбалар мен металлургиялық кендерді және концентраттарды жылулық өңдеуден тұрады, материалдарда физикалық және химиялық өзгерістер тудырып, бағалы металдарды алуға жағдай жасайды. Пирометаллургиялық өңдеу нәтижесінде таза металдар, аралық қосылыстар немесе қоспалар сияқты сатуға болатын өнімдер немесе одан әрі өңдеуге қолданылатын шикізат алуға болады. Пирометаллургиялық процестер арқылы темір, мыс, мырыш, хром, қалайы және марганец сияқты аз реакциялық элементтердің оксидтері шығарылады. Пирометаллургиялық процестер әдетте келесі бір немесе бірнеше санатқа жіктеледі:
кальцинация,
қуыру,
балқыту,
тазарту. Көптеген пирометаллургиялық процестерге процестің температурасын сақтау үшін энергия қажет. Энергия көбінесе жану немесе электрлік жылу арқылы беріледі. Егер қоректе процесстің температурасын тек экзотермиялық реакция арқылы ұстап тұруға жеткілікті материал болса (яғни отын немесе электрлік жылу қоспайынша), онда процесс "автогендік" деп аталады. Кейбір сульфидтік кендерді өңдеу олардың жануының экзотермиялық қасиеттерін пайдаланады.
Pyrometallurgy is a branch of extractive metallurgy. It consists of the thermal treatment of minerals and metallurgical ores and concentrates to bring about physical and chemical transformations in the materials to enable recovery of valuable metals. Pyrometallurgical treatment may produce products able to be sold such as pure metals, or intermediate compounds or alloys, suitable as feed for further processing. Examples of elements extracted by pyrometallurgical processes include the oxides of less reactive elements like iron, copper, zinc, chromium, tin, and manganese. Pyrometallurgical processes are generally grouped into one or more of the following categories:
calcining,
roasting,
smelting,
refining. Most pyrometallurgical processes require energy input to sustain the temperature at which the process takes place. The energy is usually provided in the form of combustion or from electrical heat. When sufficient material is present in the feed to sustain the process temperature solely by exothermic reaction (i. e. without the addition of fuel or electrical heat), the process is said to be "autogenous". Processing of some sulfide ores exploit the exothermicity of their combustion
Қауыру
Қауыру – бұл жылулық газ-қатты реакциялардың бір түрі, оған тотығу, тотығудан айыру, хлорлау, сульфаттау және пирогидролиз кіруі мүмкін. Қауырудың ең көп кездесетін мысалы – металл сульфид кендерінің тотығуы. Металл сульфиді ауадағы оттегі сульфидпен реакцияласып, күкірт диоксиді газы мен қатты металл оксидін түзетін температураға дейін қыздырылады. Қауырудан алынған қатты өнім көбінесе "кальцин" деп аталады. Тотықтыру қауыры кезінде, егер температура мен газ жағдайлары сульфидтік шикізаттың толығымен тотығуына мүмкіндік берсе, бұл процесс "толық қауыру" деп аталады. Кейде, мысалы, реверберациялық немесе электр балқыту пешіне дайындалатын шикізатты алдын ала өңдеу кезінде, қауыру процесі шикізатты толығымен тотықтыру үшін қажетті мөлшерден аз оттегімен жүргізіледі. Мұндай жағдайда процесс "жартылай қауыру" деп аталады, себебі күкірт тек ішінара ғана алынып тасталады. Соңында, егер температура мен газ жағдайлары шикізаттағы сульфидтер металл оксидтерінің орнына металл сульфаттарын түзетіндей реакцияға түсірсе, бұл процесс "сульфаттау қауыры" деп аталады. Кейде температура мен газ жағдайларын аралас сульфидтік шикізатқа (мысалы, мыс сульфиді мен темір сульфиді бар шикізатқа) қатысты бір металл сульфатын, ал екіншісі оксидті түзетіндей етіп реттеуге болады, мұндай процесс "селективті қауыру" немесе "селективті сульфаттау" деп аталады.
Roasting consists of thermal gas–solid reactions, which can include oxidation, reduction, chlorination, sulfation, and pyrohydrolysis. The most common example of roasting is the oxidation of metal sulfide ores. The metal sulfide is heated in the presence of air to a temperature that allows the oxygen in the air to react with the sulfide to form sulfur dioxide gas and solid metal oxide. The solid product from roasting is often called "calcine". In oxidizing roasting, if the temperature and gas conditions are such that the sulfide feed is completely oxidized, the process is known as "dead roasting". Sometimes, as in the case of pre treating reverberatory or electric smelting furnace feed, the roasting process is performed with less than the required amount of oxygen to fully oxidize the feed. In this case, the process is called "partial roasting" because the sulfur is only partially removed. Finally, if the temperature and gas conditions are controlled such that the sulfides in the feed react to form metal sulfates instead of metal oxides, the process is known as "sulfation roasting". Sometimes, temperature and gas conditions can be maintained such that a mixed sulfide feed (for instance a feed containing both copper sulfide and iron sulfide) reacts such that one metal forms a sulfate and the other forms an oxide, the process is known as "selective roasting" or "selective sulfation".
Балқыту
Балқыту – кем дегенде бір өнімі балқыған фаза болатын термиялық реакцияларды қамтиды. Металл оксидтерін кокс немесе көмірмен (көміртек түрлері) қыздыру арқылы балқытуға болады, бұл тазартылған минералды қалдырып, оттегін көмірқышқыл газы түрінде босататын тотығудан айыратын зат. Көмірқышқыл газының өндірісіне қатысты алаңдаушылық жақында ғана, парниктік эффектің күшеюі анықталғаннан кейін туды. Карбонат кендері де көмірмен балқытылады, бірақ кейде алдымен күйдіру қажет. Оксид кендерінің балқыуына және шлак түзілуіне көмектесетін басқа материалдар флюс ретінде қосылуы мүмкін, себебі флюс кремний қосылыстары сияқты қоспалармен реакцияға түседі. Балқыту әдетте металдың балқу температурасынан жоғары температурада жүзеге асырылады, бірақ процестер қатысатын кенге және басқа факторларға байланысты едәуір өзгеріп отырады.
Smelting involves thermal reactions in which at least one product is a molten phase. Metal oxides can then be smelted by heating with coke or charcoal (forms of carbon), a reducing agent that liberates the oxygen as carbon dioxide leaving a refined mineral. Concern about the production of carbon dioxide is only a recent worry, following the identification of the enhanced greenhouse effect. Carbonate ores are also smelted with charcoal, but sometimes need to be calcined first. Other materials may need to be added as flux, aiding the melting of the oxide ores and assisting in the formation of a slag, as the flux reacts with impurities, such as silicon compounds. Smelting usually takes place at a temperature above the melting point of the metal, but processes vary considerably according to the ore involved and other matters.
Тазарту
Тазарту – термиялық процесс арқылы материалдардан қоспаларды жою. Бұл әртүрлі пештер немесе басқа да жабдықтарды қолданатын кең ауқымды процестерді қамтиды. "Тазарту" термині сондай-ақ кейбір электролиттік процестерді де білдіруі мүмкін. Сәйкесінше, пирометаллургиялық тазартудың кейбір түрлері "отта тазарту" деп аталады.
Refining is the removal of impurities from materials by a thermal process. This covers a wide range of processes, involving different kinds of furnace or other plant. The term "refining" can also refer to certain electrolytic processes. Accordingly, some kinds of pyrometallurgical refining are referred to as "fire refining".