Кіріспе

Деректер қорындағы дерек элементтерінің жиынтығы. Кесте – деректер қорында кесте түрінде ұйымдастырылған байланысты деректер жиынтығы. Ол бағандар мен қатарлардан тұрады. Реляциялық және жазық файлдық деректер қорында кесте – тік бағандар (атауларымен анықталатын) мен көлденең қатарлар моделін пайдалана отырып, дерек элементтерінің (мәндердің) жиынтығы. Жасуша – қатар мен бағанның қиылысқан жері. Кестеде бағандардың белгілі бір саны болады, ал қатарлардың саны кез келген болуы мүмкін. Әрбір қатар нақты бір бағандар жиынтығындағы бір немесе бірнеше мән арқылы анықталады. Қатарларды бірегей анықтайтын бағандардың таңдалымы – негізгі кілт деп аталады. "Кесте" – "байланыс" терминінің синонимі, бірақ кесте әдетте қатарлардың көп жиынтығы (құрамы) болып табылады, ал байланыс – жиынтық, онда қайталауға рұқсат етілмейді. Нақты деректер қатарларынан басқа, кестелерге әдетте метадеректер де қоса беріледі, мысалы, кестедегі немесе нақты бағандардағы мәндерге қойылған шектеулер. Кестедегі деректер деректер қорында физикалық түрде сақталуы міндетті емес. Көріністер де реляциялық кестелер ретінде жұмыс істейді, бірақ олардың деректері сұраныс жасалғанда есептеледі. Сыртқы кестелер (мысалы, Informix немесе Oracle-да) көріністер ретінде қарастырылуы мүмкін. R және Python-ның pandas сияқты есептеу статистикасы жүйелерінде деректер фреймі немесе деректер кестесі – кестелік абстракцияны қолдайтын дерек типі. Концептуалды тұрғыдан алғанда, бұл бірдей өрістерді немесе бағандарды қамтитын жазбалар немесе байқаулар тізімі. Іске асыру массивтер немесе векторлар тізімінен тұрады, олардың әрқайсысының атауы болады.

Кестелер мен қатынастар

Деректер қорының реляциялық моделі тұрғысынан алғанда, кесте қатынастың ыңғайлы бейнесі ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ екеуі де толыққанды бірдей емес. Мысалы, SQL кестесінде бірдей жолдар болуы мүмкін, ал нағыз қатынаста біз тупл деп атайтын бірдей жолдар болмайды. Сондай-ақ, кесте түрінде бейнелеу жолдар мен бағандардың нақты бір ретпен орналасуын білдіреді, ал қатынас өздігінен реттелмейді. Алайда, деректер қоры жүйесі кестеден сұраныс жасайтын SELECT операторында ORDER BY сөйлемі көрсетілмесе, жолдардың ретіне кепілдік бермейді. Қатынасты бейнелеудің тағы бір дұрыс тәсілі – n өлшемді диаграмма, мұнда n – атрибуттардың саны (кесте бағандары). Мысалы, екі атрибуты және үш мәні бар қатынасты екі бағаны және үш жолы бар кесте түрінде немесе үш нүктелі екі өлшемді график түрінде көрсетуге болады. Кесте мен график бейнелеулері тек қана жолдардың реті маңызды болмаса және кестеде бірдей жолдар болмаса ғана эквивалентті болады.

Иерархиялық деректер қоры

Реляциялық емес жүйелерде, иерархиялық дерекқорларда, кестеге қарама-қарсы келетін нәрсе – құрылымдалған файл. Ол файлдың әрбір жолында кесте жолдары мен әрбір бағанды көрсетеді. Бұл құрылым қатарда ақпараттың қайталануы мүмкін екенін, әдетте балалық дерек сегменттерінде байқалады. Деректер физикалық жазбалар тізбегімен сақталады.

Есептік кестелер

Электрондық кестеден өзгеше, бағанның дерек типі әдетте кесте сипаттамасындағы схема арқылы анықталады. Кейбір SQL жүйелері, мысалы SQLite, баған дерек типін анықтауларға қатысты кем қатаң болады.