Кіріспе
Навалгарх – Үндістанның Раджастан штатының Джунджуну ауданындағы тарихи қала. Ол Шекхавати аймағының бір бөлігі және Джунджуну мен Сикардың арасында орналасқан. Сикар қаласынан 31,5 км, ал Джунджуну қаласынан 39,2 км қашықтықта жатыр. Навалгарх өнермен безендірілген фрескаларымен және хавелилерімен әйгілі, сондай-ақ Раджастанның «Алтын қаласы» деп есептеледі. Бұл Үндістанның белгілі бизнес-отбасыларының туған жері.
Nawalgarh is a heritage city in Jhunjhunu district of Indian state of Rajasthan. It is part of the Shekhawati region and is midway between Jhunjhunu and Sikar. It is 31.5 km from Sikar and 39.2 km from Jhunjhunu. Nawalgarh is famous for its fresco and havelis and considered as Golden City of Rajasthan. It is also the motherland of some great business families of India .
Тарих
Тхакур Навал Сингх Джи Бахадур (Шехават) 1737 жылы Рохили ауылының орнында Навалгарх қаласын құрды. Оның ұрпақтары Раджастхандағы жагирлер жойылғанға дейін сол жерді биледі. Мансингка, Падиас, Бирлас, Гоенка, Живраджака, Хаитан, Немани, Дхрнидхарка, Сомани, Чхаучарья, Ганеривала, Мурарка, Поддар, Сексария сияқты марвари қауымының көптеген белгілі бизнес-отбасыларының бастауы Навалгархтан шыққан. Навалгарх – Шехаватидегі Шехаваттың Бходжрадж Джи Ка руының тазими тиканасы болған. Навалгархтың төрт қақпасы (пол) бар биік паркота (қабырғалар)мен қоршалған: Агоона Дарваза, Бавади Дарваза (солтүстік жақта), Манди Дарваза және Нанса Дарваза. Әр қақпаның темір есіктері бар. Бала-Кила бекінісі Тикананың орталығында, ал Фатехгарх бекінісі Паркотадан тыс, күзет бекеті ретінде орналасқан. Қаланың базары мен хавелилердің орналасуы, бастапқы қаланың құрылысқа дейін мұқият жоспарланғанын көрсетеді. Навалгарх – Шехаватидің ең заманауи қалаларының бірі саналды. Навалгарх билеушілері бұрынғы Джайпур князьдік мемлекетінің Качваха әулетінің Шехават тармағына (Бходжрадж Джи Ка руы) жатады.
Демография
2011 жылғы Индия халық санағы бойынша Навалгархтың халқы 95 346 адамды құрады. Халықтың 52% ер адамдар, ал 48% әйелдерді құрайды. Навалгархтың орташа сауаттылық деңгейі 57%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) төмен: ер адамдардың сауаттылығы 68%, әйелдердің сауаттылығы 46%. Навалгархта халықтың 17%-ы 20 жасқа дейінгілерді құрайды.
География
Навалгарх орналасқан. Оның теңіз деңгейінен орташа биіктігі 379 метр (1243 фут) құрайды.
Навалгарх бекінісі (Бала-Кила бекінісі)
Махараджа Навал Сингх салған. 1678 жылы негізі қаланған, бірақ бүгінде қазіргі заманғы қосымшалармен көп бұзылған. Қазір мұнда бес банк (SBI, HDFC, CANARA, BANK OF BARODA, PNB, OBC) және бірнеше мемлекеттік кеңселер орналасқан.
Руп Нивас сарайы
Навалгард бекінісінен шамамен бір километр қашықтықта сауықтырушы Руп Нивас сарайы орналасқан. Оны Тхакур Кунуар Джагмал Сингх тұрғызған. Сарай жақсы жоспарланған бақ пен әдемі фонтандармен көз тартады. Қазір ол мұражай қонақ үйіне айналдырылған.
Ананди Лал Подар Хавели
1920 жылдары салынған бұл хавлиде мектеп орналасқан, бірақ оның ішінде көптеген көркем суреттер бар. Шехавати аймағындағы барлық хавлилердің ішінде тек осы хавли ғана иесі тарапынан толыққанды қалпына келтірілген.
Шиш Махал
Бұл таңғажайып ғимараттың төбесінде Навалгарх және Джайпур қалаларының карталары бейнеленген.
Басқа жерлер
Мұрараха Хавели, Сангария Хавели (Махамая мандирінің артында), Чаучарья Хавели, Бансидар Бхагат Хавели, Чохани Хавели, Сексария Хавели, Бхагат Хавели, Поддар Хавели, Бедия Хавели, Чуди вали Хавели, Морараха Хавели, 8 Хавели, Жуммачоудри Хавели – сонымен қатар көруге тұрарлық маңызды орындар.
Пулвама шейітінің ескерткіші
2019 жылдың 16 ақпанында әлеуметтік жұмыскер Нароттхам Калер Пулвамада қаза болғандардың естелігі үшін 300 шаршы сажен жер сыйға берілгенін хабарлады.
Білім
Шекхавати аймағы Раджастхан штатында білім беру саласымен танымал. Сикар және Джунджуну қалалары – бүкіл аймақтағы маңызды білім орталықтары. Навалгарх та осы өңірдегі маңызды білім беру орталығы деп есептелуі мүмкін. "Аша Қа Жарна" – 1997 жылдан бері мүгедектік мәселесімен айналысып келе жатқан, зиякерлік және есту қабілеттерінде кемістігі бар балаларға арналған үш арнайы мектепті басқаратын коммерциялық емес ерікті ұйым. Сет Гьянирам Бансидар Подар колледжі және Шри Навалгарх Махила Махавидиялая қаладағы ең маңызды жоғары білім орындары болып табылады. WebVidya Digital Marketing Training Institute де осы қалаға тиесілі. Бұлардан өзге, Gyan Vihar College сияқты жоғары білім беретін бірнеше жаңадан ашылған институттар да бар. Мектеп білімі үшін қалада хинди және ағылшын тілдерінде оқытатын бірнеше жақсы мектептер бар. Олардың ең танымалдарының бірі – Навалгарх қаласындағы Jyoti Bal VidyaPeeth Secondary School, сондай-ақ Saraswati Senior Secondary School Balwantpura, Subodh Public School, Shri Nawalgarh Senior Secondary School, Prerana Senior Secondary School, Shri Seksaria Saraswati Girls Senior Secondary School, GEMS Gurukul International School, New Indian Senior Secondary School, Podar Matushri Senior Secondary School, Godavaribai Ramdev Podar Senior Secondary School, Gautam Balika Senior Secondary School, Shekhawati Public School, Dundlod Vidyapeeth (Дундлодта), Dundlod Public School (Дундлодта), Mother Teresa Senior Secondary School, Vidhya Bharti Shikshan Sansthan атаулары бар. Навалгархта динозаврлардың модельдерін, ядролық ғылымды және студенттерге арналған қызықты ғылымды көрсететін планетарийі мен галереялары бар ғылыми саябақ та бар.
Темір жол
Навалгарх кең жолақты темір жол желісі арқылы байланыстырылған және Сикар-Лохару темір жол бөлігінде орналасқан. Кең жолақты бөлік қаланың батыс жағынан өтеді, сол жерде қаланың негізгі темір жол станциясы орналасқан. Қазір қала кең жолақты желі арқылы Лохару арқылы Делиге, ал Сикар және Рингус арқылы Кота мен Джайпурға тікелей қатынай алады.
Жол
Навалгарх қаласы 8-ші мемлекеттік тас жолдағы Гумчаккардан басталады. Жақында Навалгархтың өзіне 8-ші мемлекеттік тас жолының бойында орналасқан автобус депосы ашылды. 8-ші мемлекеттік тас жолы қаланың орталығынан өтеді және Сикар мен Джунжхуну қалаларын байланыстырады. Осы жерден Раджастанның ірі қалаларына – Жайпур, Аджмер, Кота, Биканер, Жодхпур және Дели, сондай-ақ басқа да қалаларға автобустар қатынайды. Сикар және Джунжхуну деполарынан шығатын барлық автобустар Навалгарх арқылы өтеді, ал басқа деполардың автобустары да Навалгархтан өтеді. Бұл тізімге тағы бір маңызды қосымша – Навалгархтағы қайтыс болған Ш. Радешиам Р. Морарка атындағы Автокөліктер терминалы, ол 2011 жылдың 21 сәуірінде Раджастанның Көлік және Санскрит білімі министрі Ш. Бридж Кишор Шарма, Денсаулық сақтау, Ғылым және Технология министрі Д. Раджкумар Шарманың қатысуымен ашылды. Орталық үкіметтің «Интеграцияланған схема аясында туристік айналымды дамыту» бағдарламасы бойынша салынған бұл жобаға Севажийоти шамамен 1,05 крор рупи (105 миллион рупи) жұмсады. Бұл кешенді дамытудың мақсаты тағы бір себеппен маңызды. Навалгарх – маңызды туристік орын, сондықтан қалаға және аймаққа келетін туристерге қажетті көлік инфрақұрылымын ұсыну өте маңызды болды. Бұл кешен жергілікті жастар үшін жаңа жұмыс орындарын ашуға да мүмкіндік берді. Бұл автобус терминалы салынар алдында автобус күтетін жолаушылар күннің ыстығында қиын жағдайға тап болды. Жолаушылар мен жүргізушілерге қажетті жағдайлар жасалмаған еді. Бірақ қазір Навалгарх жақсы жоспарланған, барлық қажетті жабдықтармен – асхана, жуынатын бөлме, демалыс орны, кітап дүкендері, байланыс орталықтары және т.б. бар автобус терминалымен мақтана алады. Терминал ғимаратының айналасы жасыл ағаштармен көмкерілген, бұл бүкіл аумаққа әдемі көрініс береді. Автобус терминалын салу қаладағы жол қозғалысын реттеуге де көмектесті.
Ауа
Навалгарх қаласына ең жақын әуежай – Джайпур халықаралық әуежайы, ол күн сайын Дели, Мумбай, Хайдарабад, Бангалор, Пуне, Индор, Ахмадабад, Ченнаи, Гувахати, Калькутта, Удайпур, Дубай, Шаржа, Маскат қалаларына рейстерді орындайды. Жақында Кишангардта да әуежай жұмысын бастады, ол Навалгархтан жақын жерде орналасқан.
Танымал мәдениетте
Навалгархта «Пахели», «Эй Диль э Мушкил», «Пинжар» сияқты көптеген Болливуд / Голливуд / Толливуд фильмдері түсірілген.