Кіріспе

Покран қаласы (ресми түрде Покаран деп жазылады) – Үндістанның Раджастан штатының Джайсалмер ауданында Джайсалмер қаласынан 112 км шығысқа қарай орналасқан қала және муниципалитет. Ол Тар шөлі аймағында жатыр. Тастармен, құммен және бес тұз қатарларымен қоршалған "Покаран" (पोकरण) сөзі раджастхани тілінде "бес тұз қатарымен қоршалған жер" деген мағынаны білдіреді. Үндістанның алғашқы және екінші жер асты ядролық қару сынақ алаңы Покранға жақын орналасқан.

География

Покран Жайсалмер қаласынан 112 км шығысқа қарай, Жодхпурдан 172 км солтүстік-батысқа қарай және Биканерден 225 км оңтүстікке қарай орналасқан. Ол Жайсалмерден Жодхпурға дейінгі теміржол желісінде жатыр. Оның орташа биіктігі 233 метр (764 фут) құрайды. Тар шөлде орналасқандықтан, климаты құрғақ, шілде мен қыркүйек айларында аз жауын-шашын жауады. Покрандағы климаттың өте ауыспалы екені айта кетіледі. Сәуір мен маусым айларында өте ыстық және құрғақ жаз болады, тіпті муссондық айлар да ыстыққа толы. Жазда күндізгі температура 46°C-қа жетеді. Жазғы түндерде температура 30°C-тан аспайды, ал Покранның қысы өте суық, температура 1°C-қа дейін төмендейді. Покранда көруге көп нәрсе жоқ. Туристер күндіз қыстың ыңғайлы екенін сезіне алады, бірақ оларға ядролық сынақ алаңына жақындауға рұқсат берілмейді.

Покран бекінісі

14 ғасырда салынған Похран бекінісі, сонымен қатар "Балагарх" деп те аталады, Тар шөлінің ортасында орналасқан. Бұл ескерткіш – Марвар Жодхпур мемлекетінің Ратхор тайпасының Чампават руының бастығының негізгі бекінісі. Похран бекінісі келушілерге ашық және қазіргі таңда Похран әулеті мұражайлық қонақ үй ретінде басқарып келеді.

Сати Мата ескерткіші

Қала шетінде Сатио Девал Сати Мата ескерткіші, патшалық кесене, тегін кіруге болады.

Бұрынғы билеушілер

Марвар Жодпур мемлекетінің Ратхор тайпасының Чампаваттар тармағының бастығының ордасы. Похрандық Бхавани Сингх (1911 жылы туған) – Үндістан тәуелсіздігі алдында Похранның соңғы жагирдары болды. Ол сессия судьясы қызметін атқарған және 1952 жылғы жалпыұлттық сайлауда тәуелсіз кандидат ретінде сайланғаннан кейін Бармер-Джалоре сайлау округінен Үндістан Парламентінің Төменгі палатасы – 1-ші Лок Сабхаға сайланды.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша, Покаран муниципалды кеңесінің аумағында Покран қаласының халқы 28 457 адамды құрады. Халықтың 55%-ын ерлер, ал 45%-ын әйелдер құрайды. Покрандағы сауаттылық деңгейі 56%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (74,0%) төмен. Ерлердің сауаттылығы 68%, әйелдердің сауаттылығы 41%. Покран халқының 19%-ы 6 жасқа дейінгі балалар.

Покран сынақ полигоны

Покран сынақ полигоны (PTR) – Үндістанның ядролық бағдарламасының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, ол Покран қалалық әкімшілігінің құзыретінен тыс жерде орналасқан және Үндістан армиясының бақылауында. Әскери база Покран қаласынан солтүстік-батысқа қарай 45 шақырым, ал Кхетолай ауылынан солтүстікке қарай 4 шақырым қашықтықта орналасқан. Әскери базаны Үндістан армиясының инженерлік корпусы салған және ол Үндістан армиясының басқаруында. Ол 1974 жылдың мамыр айына дейін салынған, сол кездегі премьер-министр Индира Ганди Бхаба атомдық зерттеу орталығына рұқсат бергеннен кейін, Үндістанның алғашқы ядролық құрылғысы осы полигонда сынақтан өткізілді.

Ядролық сынақтар

Сыртқы істер министрлігі сынақты "Похран I" деп атады, бірақ оны "Күлімдеген Будда" деп те біледі. Бұл 1974 жылғы 18 мамырда Индия жасаған алғашқы сәтті ядролық бомба сынағы болды. Бомба Раджастхандағы Pokhran Test Range (PTR) әскери базасында, бірнеше маңызды үнді генералының қадағалауымен Үндістан армиясы тарапынан жарылды. 1998 жылғы 11 және 13 мамырда, "Похран I" сынағынан жиырма төрт жыл өткен соң, Үндістанның Қорғаныс ғылыми-зерттеу және даму ұйымы (DRDO) және Атом энергиясы жөніндегі комиссиясы (AEC) Pokhran полигонында "Похран II" деп аталған тағы бес ядролық сынақ жүргізді. Төрт AEC құрылғысы және "Шакти" кодолық атымен термоядролық құрылғы сынақтан өтті. 2014 жылдан бері Кетолайда қатерлі ісіктерден болатын өлім-жұлымның көбеюі Pokhran сынақ полигонындағы ядролық сынақтармен байланысты деп есептеледі.