Кіріспе

Оңтүстік Корея аралы – Жежу аралы (Jeju/hangul=제주도;) – Оңтүстік Кореяның ең үлкен аралы, ауданы 1,83 пайызды құрайды, бұл елдің жалпы ауданының 1,83 пайызына тең. Қосалқы аралдармен бірге ол Жежу провинциясының бір бөлігі болып табылады. Арал Корея бұғазында, Корея түбегінің оңтүстігінде және Оңтүстік Чолла провинциясында орналасқан. Ол түбектегі ең жақын нүктеден шамамен арақашықтықта жатыр. Жежу – Оңтүстік Кореядағы екі ерекше өзін-өзі басқаратын провинцияның бірі, яғни провинцияны жергілікті саясаткерлер басқарады. Жежу халқы – аралдың иеленуші халқы, және ол ерте неолит дәуірінен бері қазіргі адамдармен қоныстанған. ЮНЕСКО Жежу тілін жоғары қауіпті деп санайды. Бұл сонымен қатар Кореяда шаманизмнің ең жақсы сақталған аймақтарының бірі. Жежу аралының пішіні шығыс-батыс бағытында және солтүстік-оңтүстік бағытында овал тәрізді, ортасында Халла тауының төңірегінде жұмсақ еңіс бар. Басты жолдың ұзындығы , ал жағалау сызығы құрайды. Жежу аралының солтүстік жағында Кимньёнг жағажайы, оңтүстік жағында Сонгак тауы, батыс жағында Суволь шыңы және шығыс жағында Сонсан Ильчульбонг орналасқан. Арал шамамен 2 миллион жыл бұрын су астындағы жанартаудың атқылауынан пайда болған. Онда табиғи Дүниежүзілік мұралар орналасқан – Жежу жанартау аралы және лава түтіктері. Жежу аралының климаты қоңыржай, орташа температуралы; тіпті қыста температура 0 °C (32 °F) төмен түспейді. Жежу – танымал демалыс орны, экономиканың маңызды бөлігі туризм мен оған байланысты экономикалық белсенділікке тікелей байланысты.

Тарих

Чеджу аралында ежелгі неолит дәуірінен бері қазіргі адамдар қоныстанған. Тамнаның құрылуы мен алғашқы тарихы туралы ешқандай тарихи жазба табылмаған. Аңыз бойынша, елдің үш құдайлық негізін қалаушылары – Го (고), Ян (양) және Бу (부) – б.з.д. 24-ші ғасырда жердегі үш тесіктен шыққан. Бұл тесіктер Самсеонгхёль (삼성혈) деп белгілі және бүгінге дейін Чеджу қаласында сақталған. 938 жылға дейін арал Тамна (яғни «арал елі») деген тәуелсіз мемлекет болды, содан кейін Горё әулеті тұсында Кореяның бағынышты мемлекетіне айналды. 1330 жылдың сәуір айында Юань әулетінің саяси тазалаулары кезінде Тогон томор осы шалқай аралға жер аударылды, ол кезде бұл арал Кореяның Гогорё жеріне қарасты. 1404 жылы Жосонның Тэджон патшасы аралды қатаң орталық басқаруға алып, Тамна мемлекетін жойды. 1948 жылдың сәуір айында осы жерде Чеджу көтерілісі болды.

Бейнелеу

Джеджу – вулкандық арал, оның ең биік нүктесі Халасан жанартауы, сонымен қатар Оңтүстік Кореядағы ең биік тау. Аралдың ұзындығы шамамен шығыстан батысқа, ал ені солтүстіктен оңтүстікке дейін созылады. Арал Плейстоцен дәуірінде, шамамен екі миллион жыл бұрын болған вулкандық жарылыстар нәтижесінде пайда болған. Аралдың құрамында негізінен базальт пен лава бар. Джеджудо аумағының шамамен 12% Готжавал орманымен жабылған. Бұл аймақ 21-ғасырға дейін өңделмеген, себебі оның 'а'а лавасынан тұратын негізі ауыл шаруашылығын дамытуды қиындатты. Осы орман ұзақ жылдар бойы табиғи күйінде сақталғандықтан, ерекше экологиялық жүйеге ие. Орман – жер асты суының басты көзі, демек, жарты миллион тұрғыны үшін сумен қамтамасыз етудің негізгі арнасы, өйткені жаңбыр суы орман астындағы 'а'а лавасының жарықтары арқылы тікелей су жинағышқа сіңеді. Кейбір зерттеушілер Готжавал орманын Рамсар конвенциясына сәйкес, халықаралық маңызы бар ылғалды жер деп санайды, себебі ол өсімдіктердің бірегей түрлерінің мекені және аймақ тұрғындары үшін судың маңызды көзі болып табылады. Алайда, бүгінгі күнге дейін ол Рамсар алаңы деп жарияланбаған.

Құрылу

2 миллион жыл бұрын Жежу аралы вулканизм қызметінің нәтижесінде қалыптасты.

Климат

Чеджу аралының көп бөлігі ылғалды субтропиктік климатқа ие (Көппен климаттық жіктемесінде Cfa). Чеджуда төрт анық маусым бар; қыстары қоңыржай, жауын-шашын орташа, ал жаздары ыстық және ылғалды, жауын-шашын өте көп. Аралдың солтүстік бөлігі – Чеджу қаласы, континенттік маусымдық желдердің әсерінен оңтүстік бөлігіне қарағанда қыста суық болады. Аралдың батыс жағында орналасқан Госан риде аралдағы ең төмен жылдық орташа жауын-шашын мөлшері байқалады, бірақ Кореяның көп бөлігінен айырмашылығы, маусымдық жауын-шашын тең бөлінген. Чеджу қаласына қарасты Чужа аралдары – Корея материгі мен Чеджу аралының арасында орналасқан архипелаг және ылғалды субтропиктік климатқа (Cfa) ие. Аралдың оңтүстік бөлігі – Сеогвипо, Чеджу қаласына қарағанда қыста салыстырмалы түрде жылы, себебі аралдың ортасындағы Халласан континенттік маусымдық желдердің әсерін азайтады. Сеогвипо қаласының орталық бөлігінде қаңтар айында Кореядағы, соның ішінде материктік Кореядағы ең жоғары орташа температура тіркеледі. Аралдың оңтүстік-шығыс жағында орналасқан Сеонсань түбегі Шығыс Азия муссоны мен Цусима ағынының тікелей әсеріне ұшырайды, сондықтан жылдық жауын-шашын мөлшері өте жоғары. Сеогвипо Кореядағы ең көп жауын-шашын түсетін аймақтардың бірі. Халласан орналасқан аралдың орталық таулы аймақтарының климаты аралдың қалған бөлігінен едәуір өзгеше. Биіктік артқан сайын орташа температура төмендеп, климат суық бола түседі. Чеджу аралының таулы жерлерінде Кореядағы ең көп жауын-шашын түседі. 2016 жылдың қаңтар айында Чеджу аралына суық толқын келді. Қар және аязды ауа райы Jejudo әуежайында 1200 рейстің жойылуына себеп болды, нәтижесінде шамамен 90 300 жолаушы қиын жағдайға түсті.